V Boek. XI Hoofiff. 
cos: Fructus vero hi prohibeñtut illis, qui cutis quan- 
dam habent aperturam vel exulcerationem , que per 
horum foliorum ufum exacerbatur; 
Altera fpecies nulli hucusque infervit ufui , fal- 
tem is nondum innotuit, eftque indicium fructus non 
inultum valere, quum tam diu ex arboribus depen- 
deant, nec ab avibus expetantur. 
Tabula Nonagefima Quinta 
Ramum exhibet Caprifici viridis , que fine dubio eft Peru 
Teregam H. .Malab. Tom. 3. Tab. 61. uti ex Figuratum 
comparatione, öz defcriptione patet, eftque Ficus Małaba= 
rica, foliis afperis, fructu rotundo lanugińofo majore Ray. 
Hift. pl. p. 143 5° 
a m 
AMBOINSCH KRUYDBOER ve 
A en andere wilde Pygén; deze vrucht werd ver- 
E die geene, die eenige opening of [ebilffering des buyd$ 
guer ie door % ceten van deze bladeren grooter zuilen 
De tweede zoorte is tot niets bequaam , tmmers zin ge 
„ bruyk tot nog toe onbekend ‚een teken dat de vruchten niet 
veel deugen, om datze zo lang aan de hoomen .i 
Vogelen ongemoeyd hangen blyven. TE sen ut de 
De vyf- en negentig Re Plaat 
Vertoont een Tak van de groene wilde Vyzeboosa , welke 208 
der twyffel is de Perä Taregam van dé Hortis Mala, Tom, 
3. Tab. 61. zo als uyt de overeenkomít der Figaren ei bes 
Achryving blykt, welke verders by Ray. in zyn Hiftor. der 
planten. pag. 1435. genaamt wert Malabaarze V jücboont; 
met ruyge bladen ; en een ronde en ruyge grootere vrucht, 
CAPUT UNDECIMU M. 
Ficus Septica, Siri Boppar. 
x 7 Ulgaris hic obcurrit Ficuum filveftrium fpecies, 
que non perfecta eft arbor, fed potiffimum fru- 
teícit, uno alterove incurvo & craflo exfurgens 
trunco , qui cortice glabro & pallide cinereo obduci- 
tur, vulgo vocatur Siri Boppar , varietatem quandam 
habet, cujus communem hic defcribemus formam: 
Frutex autem raros , crallos , pingues , & fragiles ge- 
rit ramos , late & inregulariter extenfos. Folia inordi- 
nata funt, magna, lata, & pinguia, feptem, otto, 
& decem pollices longa, quatuor & quatuor cum di- 
midio lata, fex feptemve craflis venis pertexta , uti 
in Varinga ; nervus autem medius notabilior eft quam 
in reliquis laćtefcentibus arboribus, qui amplus eft, 
albus, & ab utraque protuberat parte. Ex foliorum 
alis unus alterve fructus excrefcit fere feflilis; Ficis 
fimillimus , fed magis compreffus , fupra latus & umbi- 
licatus ; primo pallide virens , punctulis albis notatus, 
parum rugofus, fenfim flaveícens, glaber, & ad ta- 
Gum mollis, inftar maturorum Ficorum. (Intus re- 
pleti funt hi fructus fimilibus granulis , fed femper 
parean formant in centro cavitatem : Maturorum 
apor fatuus eft ac dulcis, ad Ficos magis adcedens, 
quam ullus alius precedens fructus, qui ori fatis gra- 
tus eft, excepto quod ficcior fit, & ventriculo magis 
naufeofus , ex toto frutice fauciato fpiflum , flavefcens, 
& amaricans exftillat lac, multo magis noxium-quam - 
in ullis Varingis. 
- Atbufeula eit ubivis obvia tam in filvis quam in 
hortis, in quibus contra hominum voluntatem crefcit 
ex granulis feminalibus, quz ab avibus ac prefertim 
a vefpertilionibus per feceffum hinc inde difpergun- 
tur, immo in ipfis concavis aliarum arborum cortici- 
bas; ex quibus hic frutex, uti Varinga, propullulat: 
Ejus lignum eft album, molle & inutile, intus cor 
gerens aquofum; radix transverfaliter nec profunde 
P tetram prorepit , externe rubens, interne albicans, 
olia in fuperiore parte albas aliquando gerunt ma- 
culas, ac ramulorum extremum terminatur in longos 
ae virides apices,uti in cunctis Varingis, hi: vero ma- 
jores funt & craffiores , ramorum cortex glaber pe- 
nitus eft & albicans. | 
: Hujus & altera filveftris obcurrit een ge- 
Sen longiora & anguítiora, cujus fructus ex viridi 
eft. M 
Nomen. Latine Ficus Septica a toxica vi, qua lac 
conftat, Amboinice & Malaice Siri Boppar & Siti 
Mn In Hitoea Siti Boppal. Veri autem Malaienfes 
ipłam vocant Lipo. Ternatice Tagallo, in Banda Caju 
Leet in Java € Baleya Awar Awar. Macallara 
? Tobo. 
Locus, Incundis aquofe Indie crefcit infulis , in 
Orientalibus vero plagis magis obvia eft, atque con- 
tempta arbor eft, | 
Ufus. Ex ejus rectis ramis hortorum pali forman- 
tur, qui expetuntur vegetativi ad fepes , ceterum ti- 
gnuis non infervit, nec utilis eft hec arbor, ejus ra- 
ices five fole five cum illis Pifang Swangy ore ma- 
flicatz, ipfarumque fuccus deglutitus antidotum pr&bet 
anxie. 
SI HOOFDSTUK 
De febadelyke Vyge-Boom, 
Och is "er een zeer gemeen flag van wilde Vygen; 
Ka volkomen boom werdende ‚maar meeftendeei een 
truyk, met een of twee kromine dikke [tammen s 
en een effene ligt-groene fcbor/Je; men noemtze int ge- 
meen Siri Boppar , en zy beeft eenige veranderingen , waar 
van wy de gemeene gedaante hier befchryven: De firuyk 
heeft weinige dikke , vette, en broffe takken, wyd en on- 
ordentelyk uytge/preyt. De bladeren Doan zonder ordres 
groot, breed, en vet, 7. 8. en 10. duymen lang , 4. em 
43 breed, met 6. en 7. dikke adertjes doorweven, gelyk 
aan de Waringen. De middel-zenuwe is kennelyker dan 
aan andere melk-bloemen , breed „wit „en aan weerzyden 
uytpuylende, Uyt de fchoot der bladeren waffen een of 
twee vruchten op korte fleclen, de Vygen ook zeer gelyk 
dog meer gedrukt , voor breedf met cen kuyltje, eer. 
bleek-groen met temige witte puntjes, wat ruyg, metter 
PA geelachtig, glad, en week in 't aantaften, als rype 
ygen. Binnen zynze gevult met diergelyke korls, do 
maken altyd een kleene bolligbeid in de midden, de fmaa 
in de geheele rype is laf en zoet , de Vygen nader komen* 
de dan eenig voorgaande, en in de mond redelyk aange- 
naam, bebalven datze wat droger zyn, en in de maag 
walgelyk; üyt de gebeele plante als men ze quetft , vloeyd 
een dikke geelachtige en bitterachtige melk, die veel zor», 
gelyker is dan aan alle Waringen. 
‚Het is eén boompje overal gemeen, xo wel in "t wild 
dls in de boven , daar 't tegen dank van de menfeben 
roeyd van de xaatkorrels die de Vogels, inzonderbeid 
eermuyzen , door den Ken bier en daar verfpreydens 
ja zelfs in de bolle fchor(Je van andere bomen, daar men 
dit gewas , gelyk de Varingas ziet Uyt/pruyten; bet bout 
is week en ondeugend, van binnen een waterachtig bert 
bebbende , dé wortel kruypt divers en niet diep onder de * 
aarde , buyten roodachtig, binnen wit. De bladeren beb- 
ben aan de bovenfie zyde dikwils eenige witte plekken y 
en de takjes aan "t wytterfbé eyndigen in lange groene 
Spitze, gelyk als Waringen, dog deze zyn groter en dik- 
er: de fcbor/Je aan de takken is gants df „en witachtig. 
. Men beeft nog een Wilde zoortes met langer en final: 
der bladeren, en de vruchten 2yn uyt den groenen wat 
roodachtig. : A 
Naam. In ’t Latyn Ficus Septica , van de verrotten- 
de kragt , die de melk beeft. Op Amboinfch eń Maleyts 
Siri Boppar en Siti Boppo, dp Hitoe Siti Boppal. De 
rechte Maleyers noemen bem Lipo , op Ternaats Tagallo, 
op Banda Caja Tombor, op Favaen Baley Awar Awar, 
acaffaars Tobo Tobo. | 
Plaats. Hy waft op alle Eylanden van water- Indiën 4 
dog in de Oofterfcbe quartieren wel zo gemeen en is een 
verachte.boom, | 
Gebruik. Uyt zyne regte takken maakt mien tbuyn- 
aaken, die men bebben «vil , dat uyt/cbieten zullen, ane 
ders tot bet timmeren kan men niets bekwaams daar van 
Bebben, de wortelen, "t zy.alleen, of met die van Pifang 
Swangy in de mond geknouwt , en bet zap ge a 
