V. Boek. XII Hoofifk. 
Amboinenfium lepra Cafcoda & Kefi Kefi, h. e. mor- 
bus fquamofus dictus , hoc quoque lacte curari poteft, 
fi crude inliniatur fcabiei,- ut exulceret. Folia tene- 
re indita arundini , Bambu dicte, atque in illa mace- 
rata, anthracibusque inpofita & apofthematibus, illa 
adtrahunt. : D^ SA 
Lac pedibus Hydropicorum inlinitum ulcera exci- 
tat, per quz humores ferofi exfluunt, quz fiecis tu- 
rundis tam diu aperta fervantur, quam diu id utile 
‚cenfetur. 
Tabula Nonagefima Sexta 
Ramum exhibet Ficus Septice, Siri Boppar diéte, que eft 
- Hondir Alou H. Matlab. Tom. 3. Tab. 59. ubi & plures 
alie harum Ficuum obcurrunt fpecies, 
AMBOINSCH KRUYDBOEK: 
155 
De Amboinfcbe Lepra Cafcoda en Kefi Kefi , dat is 
Jehubbe-ziekten genaamt , kunnenze ook met deze melk ge: 
nezen, als ze die op "t raawwe fcburft firyken, en laten 
uyifweren. De bladeren in een jong Bamboesje geftoken; 
daar in wat ge/moort , en gebonden op bloedfweeren en 
Apofteumen , trekt dezelve opi | 
De meik op de voeten van waterfuchtige menfchen ges 
bonden, maakt aldaar gaten, waar uyt de zugtige bu- 
meuren tyferen , dewelke men met droog plukzel moet 
open bouden , zo lange men 't noodig agt, 
4 
De zes- en negentig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de /chadelyke Vygeboom Sir: Boppas 
genaamt, welke is de Hondir- Alou o de Hortus Malab. 
derde deel , Tab. 59. alwaar nog meer zoorten van deeg 
Vygeboom voorkomen, A 
CAPUT DUODECIMUM. 
<. Arbor Glutinofa. Daun Caudal. 
Æc arbor Populi fpeciem pre fe ferre videtur, 
breviorem vero ,magis inregularem , fed craffio- 
; rem gerit trüncum, ejus rami funt longi, tere- 
tes, & recti, zquali & fuccofo cortice obduéti, qui 
facile decorticari poteft uti in Salicibus, trunci vero 
iugófus eft , fiflus, & fqualidus, acfi aditus foret , 
` Jentus admodum , ficcus, & difficile confringitur, fi 
vero incidatur, nigrefcie: Folia hinc inde inregula- 
ri locantur modo longiusculis in petiolis , illis Populi 
quodammodo fimilia, fed oblongiora, ad oras angu- 
ofa, & ample dentata , pallide virentia, paucis & 
obliquis admodum coftis pertexta , fere uti in Siri fo- 
lio. Superiora folia maxima funt , quatuor & quatuor 
cum dimidio pollices longa, binos lata, inferioratres 
cum dimidio longa funt, rotundiora, minusque den- 
tata , illisque Populi fimiliora, ipforum fapor 'fatue 
dulcefcit, decidua vero & ficca nigrefcunt. 
Flores racémofi funt inftar illorum Vitis, qui pri- 
mo vitidia & oblofiga funt capitula, quisque vero mi: 
norem Jasmini refert florem, feu hujus regionis Pu- 
laffari, viridi conftans collo, cujus fuperior pars in 
quatuor vel quinque aperitur petala alba & angufta, 
retrorfum inflexa. In centro totidem locantur fta- 
mina, in interna autem parte petala pilofa funt, ip- 
‘forum odor dulcis eft, fed debilis, ac plerumque inu- 
tiliter decidunt. Floris pars inferior fenfim craffe- 
feit, baccamque format , que diu ficcum fuftinet 
florem: Hec bacca fenfim in rotundam excrefcit 
formam inftar minoris Cerafi nigri, eftque albicans 
vel rubens inftar eris citrini feu inftar margaritz , que 
gummofa quadam rubra aqua obdutta eft, eftque 
glaberrima & fplendens, ad tactum mollis. Pericar- 
pio infident ftellato & foliofo , ac füperius brevem 
mollemque gerunt apicem. Sub externa tenui pel- 
lícula- humor reconditur vifcofus , in cujus medio 
longiusculum locatur officulum , uti in Cerafis, ipfa- 
rumque fapor fatuus eft &-aquofus , cum quadam 
adftritione: Sub externo ficco trunci cortice alius 
fuccofus & viridis reconditur cortex , ligno incum- 
bens, qui ad interiorem partem albicat, mollis eft, 
attamen lentus in vetuftis truncis, circa cor lignum 
cinereum eft feu nigricans. 7 
Anni tempus. Floret Octobri & Novembri: Bacce 
„vero diu ex arbore dependent vage ex racemis, 
quum plurima florum pereat. Lignum ejus eft 
vegetabile, unde & ad hortorum fepes adhibetur, 
folum amat durum & argillofum , optime autem in 
planis crefcit campis inter Caricem , non vero in 
montibus vel denfis filvis. 
Nomen. Latine Arbor Glutinofa. Malaice Daun Cau- 
dal, Caudallan , & Sacandal , a fruêtuum vifcofitate , 
que cum Amylo convenit. Ternatice Totebo & Tote- 
bo. Amboinice Aypacca. Macaflarice Cammang, Ba 
leyice Candal & Daun Candal. 
Locus. Vulgaris & contempta eft arbor » plerumque 
r totam aquofam Indiam obvia, praefertim in Mo- 
‘Uccis,in Amboina potiffimum obcurrit in Hitoes ora, 
in planis campis, circa primarium habitaculum Hila, 
Tom, II. in 
XII HOOFDSTUK 
De kleeverige Boom. 
Ds boom wil een verbeeldinge van de Populiera 
boom zyn, by beeft een korten , ongefcbikten , doch 
dikken ftam, de takken zyn lang, rank, en regt, 
met een effene en zappige /chor{fe , die zig ook ligt laat af- 
Jcbillen, gelyk aan de Willigen , maar aan den flam is ze 
ruyg, ge/cheiirt , en lelyk, als of ze gebrand was; zeer 
taay , droog „en moeyelyk om aan flukken te trekken, als 
men daar in kapt , werd ze fwart. De bladeren ftaan bier 
en daar zonder ordre , op lamgacbtige fteelen, die van 
Populier eenigzints gelyk , dog langwerpiger , aan de kan- 
ten geboekt, of wyd getand, bleer-groen, met weinige 
zeer fchuinze ribben doortogen , bykans als in 't Siri-blad. 
De voorfie bladeren zyn de grootfte, 4. en 4! duymen 
lang, 2. breed, de agterfte zyn 3: lang ,. ronde? „ min 
getand ; en die van Populier gelyker , baar fmaak is laf- 
acbtig-zoet , de afgevallene en verdroogde werden wart. 
’t Bloeyżel kómt aan troffen voort, gelyk dat van de 
W'ynftokken y zynde eerft groenachtige en langwerpige 
cdi > yder bloem gelykt een kleene Fasmyne, of bier 
te lande die van Pula[Jari, te weten met een groen bals- 
ken, en 't bloemken zelfs befbaat uyt 4. as. kleene , witte, 
en [malle blaadjes , die agterwaarts gekrult ftaan. Inde 
midden ziet men even zo veele draatjes , en aan de binnen- 
fle zyde zyn de blaadjes wat bayrig , baren reuk is zoet , 
dog flap, en wallen meeft vergeefs af. Het groene balsken 
begint daar na dik te worden, en formeert een befle , bet 
awelke de gedroogde bloeme nog lang boven opdraagt ; deze 
befie wert metter tyd rond , als een kleene Krieke , witag- 
tig of ligt-rood , gelyk bleek koper , of als een peert, die 
met eenig rood gomwater overtrokken is, zeer glad glim- 
mende „en week in ’t aantaften. Zy ftaan op een gefternt . 
en bladig bordje, en boven op bebbenze een korte weeke 
Jpits. Onder "ti buytenfte dunne buydeken, werd een 
gantfcb flymerige vochtig beid wran , en in de midden 
een langachtige [teen „gelyk in de Krieken. De fmaak is 
laf en waterachtig , met eenige zamentrekking. Onder de 
buytenfte drooge Get des Beer, leyt een andere vocbe 
tige en groene baft, dicht tegen 't bout, dewelke na bin- 
nen wit is, week, en niet te min taay dan de gebeel oude 
ftammen, omtrent *t bert afcb-graauw of fwartacbtig. 
Sayzoen. Het bloeyd in Oltober of November , de bee 
fien ziet men lang aan den boom bangen , [taande ydel aan 
“de troffen ; dówył 't meefte deel der bloemen bederft. Het is 
een grotyżaam bout , diés men bet gebruykt tot tbuyn-[la- 
ken, doch bet wil een barde kléyachtige grond bebben ; 
en ^t waft liefft op vlakke welden, in 't fmy-gras , maar 
niet in ’t gebergte of digte boffchen, 
Naam. In ’t Latyn Arbor Glütinofa. Op Maleyts 
Daun Caudal, Caudallan, en Sacandal,alles van de 
klederigbeid der vruchten, die flyfzel gelyken. Ternaats 
Toteho en Totebo. Amboinfch Aypacca, Macaffaars 
Cammang. Baleys Candal en Daun Candal. 
Plaats. Het is een gemeene en verachte boom, meeft 
door gebeel water Indi£n ; inzonderheid in de Moluccos. 
In Amboina vind men bem meeft op de Kuft van Hitée, 
in de vlakke velden, rondom de boofd-refidentie Hila, 
? 
