: 
NV Boek. XIII Höoftf. 
Tabula Nonagefima Septima 
Ramum exhibet arboris glutinofe Daun Candal dicte, 
OBSERVATIO 
domeftica. C. B. P. 446. Profp. Alp. de pl. Egypt. p. 130. 
Myxon & Sebeften Dod. p. 1262. & Prunus Maiabarica fru- 
du racemofo, calice excepto Ray Hift. pl. p. 1565. eltque 
. Cordia foliis fubovatis , ferrato-dentatis. Linz. H. Ciiffort. p. 
6;. ubi reliqua inveniuntur Synonyma & auctores; 
| d - 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
157 
De zeven- en negentig ffe Plaat 
oot een Tak van de kleeverige Boom Daun Candal gei 
aamt, 
AANMERKING 
Dit is de Sebeften in de Apotheken van Dale in zeg 
Pharm. b. 424. en de tamme Sebeften van C. B in zyn Pa 
max. f. 446. en van Profp. Alp. de pl. Egypt. p. 30. de Myxoń 
en Sebeften van Dodon. p. 1262. en de Malabaar/che Pruym- 
boom, met vruchten en troffen ‚die op een kelk ftan van Rap 
in zyn Hift. pl. p. 1563. en is de Cordia met rondachtige 
getande of gezaagde bladen van Linn. in de Hortus Cäffortz 
P. 03; alwaar de overige benamingen en Schryvers aangehaalt 
werden. 
CAPUT DECIMUM TERTIUM. 
Bancudus angujtifolia. Bancudu Lakki 
ja Lakki. 
a  Ancudus duplex eft, prima vülgatiffima eft angu» 
“ftifolia, que mas habetur: Altera eft 
SE 
| feu femina, forma autem non multum differunt, 
quum vero diverfum prabcant ufum , cuique fingula- 
re tribuemus caput. 
Bancudus anguftifolia mediocris eft arbor ; recto 
. adfurgens, fed gracili trunco, ejus rami funt lenti , 
inferius rotundi, fuperius quadrati, virides, ac quo- 
'dammodo in ampla divifi genicula , interítitia vero 
bifulca funt, foliaque bina fibi funt ad genicula cru- 
ciatim obpofita , ita ut bina paria crucem forment , non 
autem femper certum hunc ordinem obfervant. Vul- 
garis funt forme, octo novemque pollices longa, bi- 
nos & tres lata, fenfim acuminata’, ac Lantii foliis 
quodammodo fimilia, fuperne obfcure viridia & gla- 
bra, paucis incurvis coftis diftinéta . faporis amarican- 
tis & ingrati. e s 
Ex foliorum alis viridia excrefcunt capitula ‚forma 
ftrobulorum Pini, magnitudine Prunorum, qua ex 
meris verrucis videntur compofita, quevis autem 
. verruca papillam refert, ad bafin.inregulariter penta- 
goma eft, fuperius vero capitulum albicat, & fora- 
minulo notatum eft; In cujusvis apice longum, an- 
_guftum ,& albicans erigitur petalum, in fummo lariffi- 
"mum inftar remi , atque etiam fimul aliud albicans 
““capitulum, quod fefe aperiens flofculum exhibet ex 
quinque , rarius ex fex albis minoribus petalis conftru- 
um, in cujus centro totidem brevia locantur ftami- 
na, petala ifta oblique & extrorfum flexa pofita funt 
uti in Papaye floribus, cum quibus hi flores multum 
conveniunt, licet multo fint minores. Superiora ifta 
petala remiformia remanent, licet flos adpofitus de- 
eidat ; uti & , antequam flores progerminent , excre- 
feunt „atque capitulum undique fquamofum feu radia- 
tum conftituunt ; hoc vero dein excrefcit ex rotun- 
. do oblongum, formam referens Nucis Juglandis , que 
a gluma depurata eft; eftque plerumque viride & du- 
rum, fenfim vero flavefcit, ac fquamz decidunt , co- 
lorem fervans maturarum Uvarum. Sub quavis au- 
tem verruca intus locatum eft officulum fufcum uti 
in Malis Cydoniis , reftansque caro aromatica eft, 
faporis aufteri & amaricantis. 
. Arboris lignum albicat feu flavefcit circa cor, in 
inferiore trunci parte rubet, eftque fatis durum & 
lentum. Radices interne magis rubent uci & ipfarum 
Cortex ab interiore partes Folia, fructus, cortex, 
omnesque hujus arboris partes recentes abrupte vel 
abrafe peculiarem fundunt odorem non quidem in- 
gratum , fed ad recens foenum adcedentem. Fructus 
non edulis eft, excepto apud filveftres Ceramenfes. 
Nomen. Latine Bancudus anguftifolia. Malaice Man- 
cudu & Bencudu Lakki Lakki. Vernatice Comi Comi, 
Baleyice Tiba. Amboinice Nenu Kiri & fimpliciter 
Nenu. Macaflarice Beugcudu. Javanice Wangcudu. 
Locus. In cunêtis crefcit filvis, potiffimum vero cir- 
ca loca maritima in Moluccis, & Amboina, in occi- 
„dentalibus infulis minus nota eft. 
Jom. III. Ufus. 
ted 
XII. H OO FDS TUR 
Naauwbladige Pancudie- Boom. 
) Ancudus is tweederley , bet eerfte 't gemeenfte of fmal. * 
B bladige , °t welk men Lid iuo rv A 
tweede is 't breedbladige of wyfken; zy zyn aan ge- 
daante niet veel ver/chillende , doch dewyl zy een ver- 
fcbeyden gebruyk bebben , zullen wy yder een byzonder 
Kapittel geven. 
Bancuttus angultifolia of fmalbladige, is een middel- 
matige boom „met een regten dog niet dikken [Lam , de takken 
zyn taay, agter rond , voor vierkant , groen , eenigzints 
in wyde leden verdeeld , de tu(fcben-plaatzen bebben aan 
de twee zyden een voorn, de bladeren flaan in knien 2e 
en 2. tegen malkanderen, en maken met bet volgende paar 
een kruys , doch bouden geen precieze order. Zy zyn van 
gemeen fatzoen, 8. en 9. duymen lang, 2. en 3. breeds 
allengskens toegelpitft , en de Lanze bladeren eenig fints 
gelyk , boven donker-groen , en glad, met weinige kromme 
rihben. en onlieffelyk van fmaak. 
Uyt den fcboot der bladeren Komerrgruene bolletjes voort, 
in de gedaante van Pyn-appels, en de grootte van Pruy» 
men , die van enkelde wratten zamengezet zyn, yder vrat . 
gelyki een tepeltje aan den voet vyfkant , "t bovenfte 
oofdeken is witachtig, en heeft een kleen gaatje. Op 
t boofdeken draagt ieder een lang y fmal , en witachtig 
blaadje „ma voren toe breet/t, als een riem, en daar by 
nog een wit knopje, 't welk bem openende , vertoont een 
- bloempjes van 5. of zelden 6. witte kleene blaadjes ge- 
maakt, nevens zo vecl korte draadjes in de midden , de 
blaadjes ftaan ook wat fcbeef, en uytavaarts gekromt , 
gelyk aan de Papaye -bloempjes , met dewelke deze. zeer 
overeenkomen , bogwel ze veel kleender zyn.: De voorfte 
blaadjes of riempjes blyven flaan, al is "t mevenftaande 
bloempje afgevallen, gelyk ze ook, voor de bloempjes uyt- 
komen „en bet bolletje rondom gefchubt of geftraalt maken, 
zelve word daar na groot „uyt den ronden langwerpig, 
in de grootte van een Okker-nood , die van de bolfter berooft 
is, blyft meeft groen en bard, ten laaften word bet geel- 
achtig, en de Jcbubben wallen af, beboudende de coleur 
wan rype druyven. Binnen onder yder wrat leyd een 
barde brwyne fteen, als in de Quee-appels „en 't refterende 
vleefch is kruydachtig , van {maak wrang , en wat bitter, 
Het bout is witachtig of bleek-geel omtrent bet bart, 
in den onder[len ftam trekt bet na den roden , matig bard 
en taay. De wortelen van binnen zyn nog roder, gelyk 
ook baar fcbor[Je aan de binne-zydes bladeren, vruchten, 
feborffe, en wat men van dezen boom verfch afbreekt , of 
auryft , beeft een byzonderen reuk, juyft niet moeyelyk y 
echter na ver/ch booy trekkende, De vrucht is niet eeta 
baar , bebalven by de Wilden op Ceram. 
Naam. Jn’t Latyn Bancudus anguftifolia. Op Maleyts 
Mancudu en Bencudu Lakki Lakki. Ternaats Comi 
Comi. Baleyts Tiba. Amboin/ch Nenu Keri, en flegts 
Nenu. Macaffaars Beugcudu, Javaans Wangcudu. 
Plaats. Het waft in allerbande boffcben, doch liefft 
omtrent de Zeekant, in de Moluccos en Amboina; in de 
Wefterfche Eylanden is bet minft bekent, 
Va ebruik, 
