60 HERBARII AMBOINENSIS. 
CAPUT DECIMUM QUINTUM. 
Arbor Aluminofa. Leba. 
Æc eft pufilla arbor, crus plerumque crafla , ra- 
H ro viri crafiitiem habet, Ejus truncus non ve- 
re rotundus eít, fed angulofus,inftar Gajani; 
corticem gerittenuem , externe glabrum, interne al- 
bum, ficcum, & fragilem , ita ut vetuftus cortex in- 
teger ab arbore feparari nequeat. Rami funt duri & 
firmi, folia inregularia funt, Lanfii foliis quodam- 
modo fimilia, fed minora, magisque cum Cerafinis 
vetuítis convenientia, ab utraque parte acuminata, 
non crafla, attamen firma, glabra, & late virentia, 
fex pollices longa , binos lata digitos, ad oras ma- 
, xime & tenuiter ferrata, non autem acute, fubtilibus 
& incurvis coftis donata , faporis primo dulcefcentis, 
dein ingrati. Ex foliorum alis brevis progerminat pe- 
tiolus, qui in quatuor vel quinque alios minores fub- 
dividitur , quibus acuta & viridia infident capitula, 
magnitudine feminis Sinapios, qua fefe in flofculos 
aperiunt minimos, in fex apices divifos, nunquam in 
totum apertos, fed femi-claufos , in hisce ftamina 
uzdam confpiciuntur parva, antheras luteas gerentia. 
Fructus itidemefunt pufilli inftar Pifi, fed plani & api- 
ce incurvo ornati, inftar tenerorum Manga fructuum. 
Intus officulum reconditur fufcum & nigricans, fu- 
erius planum , inferius auguftuur; granulofum quafi. 
Arboris lignum eft pallidum , album, durum , & 
lentum inftar Cofaffi ; floret autem pluviofis menfi- 
bus. es 
Nomen. Latine Arbor aluminofa. Amboinice Leba, 
Locus. Raro hec obcurrit arbufcula „immo vix in 
Amboina, & tantum hinc.inde in locis apertis ac 
montibus. In occidentalibus infulis penitus ignota eft. 
Ujus. Amboinenfes hujus arboris foliis ac cortice 
utuntur loco aluminis ad rubrum colorem tingendum, 
quod peragitur fupra memoratis radicibus Bancudu & 
ligno Sappan , cunctis enim pi mentis conftantiam ad- 
dit, uti in ora Cormandelenfi hunc in finem adhibe- 
tur herbula Say, prefertim fi fupra memorato Caju 
Nenu utantur, tum hujus arboris folia ac cortex fum- 
mi funt ufus, quorum defectu pigmentum nimis pal- 
lide rubens effet.. Idem quoque cortex & folia ex- 
ficcari poffunt , inque ufum adfervari „atque in alias 
mitti regiones ad tingendum. 
= Tabula Centefima 
Rámum exhibet Arboris alumino/z. 
Liber V. cap. XV; 
XV. HOOFDSTUK: 
tele De Aluyn-Boom. 
It is een kleene boom, meeft in de dikte : 
en zelden van een man. De ftam is miét Foot ee 
maar boekig , gelyk de Gayang-boom; de Jchorffe is 
dun , van buyten glad , en van binnen wit, droog, en breek 
faam ,zo dat men de oude fcbor[Je niet gebeel van den boo c 
kan brengen. De takken*zyn bard en ftyf, de bladeren 
ftaan zonder order, en Lanze-bladeren wat gelyk doch 
kleender ‚en nader met die van de oude Ker/Je-bomen over 
cen komende , agter en vooren even fpits, niet dik egter 
Jtyf, glad, en blyde-groen, 6. duymen lang , o. vingers 
breed , aan de kanten digt en fyn gezaagt „dog niet [cher 
met fubtiele en kromme ribben, van fmaak eerft Geet 
tig, daar na onaangenaam. Uyt den fchoot der bladeren 
komt een kort fbeeltje voorty’t welk zig weder in 4. a v. 
kleendere verdeeld, aan dezelve zitten fpitze groene kope 
jes, in de grootte van Moftaart-zaad , die baar in zeep 
kleene bloempjes openen , in 5. fpitzen verdeeld , nooit tep 
degen geopent , maar balf gefloten , daar inne men kleene 
draadjes met geele nopjes ziet. De vruchten zjn insgelyks 
kleen, als een Erwete, dog een weinig plat, en met % 
Jbitze na voren gekromt ‚als jonge Mangus. Binnen leyd 
een bruyne favarte korl, boven breed, onder fpits, en als 
gegranuleert. : 
Het bout i$ DIER y wir, tard y en trys uts Cofaffu e 
zyn bloeytyd is in de regen-maanden. Ze q 
Naam. In 't Latyn Arbor aluminofa. Op Amboinfch - 
e: 3 i 
aats. Men vind dit boompje zeer weinis, zelfs in 
Amboina bier en daar. op lietiee beuvelen en idea In 5 
de Wefterfche. Eylanden is % onbekent, SC 
. Gebruik.. De Amboinezen gebruyken deze fcbür[fe en, 
bladeren, in plaats van Alüyn, by "t rood verwen, bet 
welk ze doen met de bovenfiaande wortelen van Bancudu . 
en Sappan-hout „want bet geeft alle verwen een vaflig- 
beid , gelyk men op de Kuft Cormandel doet met bet kruy- 
deken Say y inzonderbeid als ze ’t bovengemelde Caju Ne» 
nu gebruyken , zyn deze bladeren en Joe noodzakelyk, 
zonder dewelke de verwen ligt-rood of al te bleek werden. 
Dezelfde fchor [Je en bladeren kan men ook drogen, bewa- 
ren, en uyt de Landen voeren, om by bet verwen te ges 
bruyken. | Sen 
De bondertfte Plaat 
Vertoont een Tak van de Aluyn-Boom. 
E 
"4 
p 
M nn mm 
CAPUT DECIMUM SEXTUM. 
Ganitrus. Ganitri. 
Anitrus inter altiffimas filveftrium arborum nu- 
-merari meretur, eítque proportionaliter crafla, 
. fed non amplam gerit comam, quum ejus rami 
majores plerumque in altum erigantur, qui in longos 
fracileeque dividuntur ramulos flagellofos , quibus fo. 
ia infident folitaria , aliquando autem per ordines 
obpofita, quzdam vero inregularia , Cerafinis foliis 
fimilia, feu illis precedentis Lebe , fed longiora , fex 
fepternque pollices longa, binos lata, ad oras obfcu- 
re ac tenuiter ferrata, ita ut vix dignofci poffit, ac 
pierde in fummo ferrata funt, funtque porro gla- 
ra, tenuibus pertexta venis, brevibusque infidentia 
petiolis, in inferiore parte anguítata; decidua vero 
rubent inftar cancri cocti, immo multa in ipfa rubent 
arbore eo tempore, quo fructus maturefcunt , quo co- 
lore hec arbor e longinquo dignofci poteft eo 
J » eoque 
magis , quum coma fua fupra alias emineat arbores. 
Flores poft folia progerminant ‚qui breviores funt 
& adunati in ramulorum fummo conjunguntur race- 
mi autem floriferi en funt petioli, tres. qua- 
tuor, ac. quinque poft folia i i ibit 
ae in Ribe reg in ramulis progerminan 
Quis- 
XV. HOOFDSTUK. 
De Ganiter-Boom. g 
GR is mede eene van de boogfte Wout-bomens 
en dik na advenant ;-doch met geen breede kruyn» 
dewyl de booft-takken meeft om boog [taan , verdeeld 
in lange en ranke gaerten , daar aan staan de bladeren en- 
keld, zomtyds in ryen tegen malkander , zommige ver- 
werd, mede na de Kerffe-bladeren ‚gelykende, of na € 
voorgaande Leha, dog langer , namentlyk 6. en 7. duy- 
men lang , twee dito breed, aan de kanten zo donker en 
fyn gezaagt „dat men ’t qualyk bekennen. kan , en dat mee 
na voren toe , voorts glad, met fubtiele ribbetjes, en op 
korte Deelen flaande, na agter toe fmal ;: de afgevanem 
worden xo rood als een gekookte Kreeft, ja zelfs veele die 
nog aan den boom hangen , omtrent de kya dat de uruchten 
ryp zyn, waar aan men dezen boom van verre bekennen kan, 
ih si alzo by met zynen kruyn boven anderen uyl- 
eert. | 
Het bloeyzel komt voort:agter de bladeren ; dewelke als 
dan wat korter zyn en. digt op malkander-aan tuytterfie 
der takskens y de bloem-trosjes zyn enkelde fteeltjes „3: 4- 
# 5. agter de bladeren aan de ryskens , gelyk aan de Aal- 
efien. 
Joder 
