V. Boek. XXIII Hoofi?, AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
Fruétuum putamina in cineres comburuntur, qui 
ad pigmentum Ca//omba adhibentur , inftar illorum 
precedentis Clompani , hic autem non ita preftans eft, 
ac potiffimum a Moluccanis in ufum advocatur, quum 
precedens Clempanus ibi non multum crefcat, Ofi- 
cula in fartagine tofta, domec exterior niger cortex 
feparetur & dehiftat, edulia fint, eruda quoque edi 
poflunt; fed fi nimia ingerantur copia, caput adgra- 
vant, omnes contra aves hzc maxime expetunt & 
comedunt. Mucofa fubftantia circa officula locata 
contrita ingratum fpirat odorem inftar crudarum fa- 
barum. 
Ex vulgaribus truncis Nadjas formant feu trabes 
transverfales aćtuariolorum & Corre Corren , quas 
ex levibus formare oportet lignis. Ternatenfes mu- 
lieres hujus arboris cortice utuntur ad menftrua pro- 
vocanda, ejus radix cum Pinanga mafticata, capiti: 
que inlinita Cephalalgiam curat lancinantem. 
Cavalam, Btacmanis Bencaro, in Hort. Malab. Tóm. 
1. Cap. 49. defcripta, cum hac magnam videtur habe- 
re convenientiam , uti & Talabo a D. P. Hermanno ex 
Zeylana transmiffa D. Arnoldo Syeno, cum adnota- 
tione , ejus flores quodammodo ftercus humanum ole- 
te, quod de noftra quoque dici poteft arbore. 
Rumphius in Auduario fuo hac adnotavit. 
Clompanus major in Banda Fongol vocatur, ejusque 
folia contrita & inlinita efficaciora habentur illis Pau- 
foldo Solorenfis ad confolidandas partes internas lapfu 
vel contufione vulneratas. 
In Rarakit , feu Cerame magna plaga Orientali pe: 
culiaris obcurrit fpecies Clompani p feu . Clom- 
an Buron di&a, que ingens quoque arbor eft, cus 
jus folia tria fimul uno ex ortu proveniunt, quorum 
medium Jeu maximum novem pollices longum eft, 
& quatuor latum , bina reliqua dimidio minora funt 
fubtus mollia & lanuginofa: Ejus fructus multi fimu 
dependent racemofi inftar Cacare, filique vero he 
multo funt craffiores, digitum longe, & inftaracinas 
cis incurve, retrorfum inflexe, externe ex viridi 
rubentes, interne pallide rubentes, hifce otto circi- 
ter officula inclufa funt, oblongo-rotunda, albà ob- 
ducta pelliculâ, ipfe vero he fabe nigrefcunt; Ra- 
rakenfes vocabant illae Conrkwss cjusyue 10NgOS ra- 
mos. ad Siri plantant, quod fefe hifce circumvolvit , 
uti hic Clompanus filveftris eum in finem quoque ad- 
hibenit; Fabe vero ifte interne plurimum excavate 
unt. 
+. Tabula Centefima Septima 
D. Ramum reprafentat Clompani minoris, floribus fru&tibus- 
. que onuftum. 
Ubi ad Litt: E. racemus florifer feparatus confpicitur, 
F. Fradtus ejus eft integer. | 
G, Fructus apertus, ut offculorum fitus adpáreat. 
OBSEBRAA TÃO: 
Hec eft Arbor filiquofa Malabarica, plurimis ad fingulos 
flores lobis Ray hift. pl. p. 1754. & Nux Malabarica fulcata ; 
mucilaginofa fabacea va. ui in mot. ad H. Malab. part. 1. 
Pag. 90, ubi perperam Telabo Cinghalenfium huic tribuit , 
quod proprie praecedenti competit arbori, quzeque cum Ka: 
ryl H. Malab. Tom. 4. Tab. 36. convenire videtur, de qua 
ulterius vide Thef; Zeyl. pag. 169. quzeque ab Herm, vocatur 
in Maf: Zeyl. pag. 61. Nux Zeylanica; folio multifido digi- 
tato, flore merdam olente, Ser, 
Tom. LIL. . CAPIT 
17i 
De bolfier der vruchten werd tot affcbe gebrand, de- 
welke tot bet Callomba verwen utan 9 gelyk 
die van de vorige en > dog deze is zo goed niet, 
en werd meeft by de Moluccanen gebruikt , daar de vori- 
ge Clompan niet veel waft. De korls in de pan gerooft; 
tot dat de buytenfte zwarte fchale affpringt, zyn eet- 
baar, de rauwen kan men ook. eeten , dog te veel genut- 
tigt, bezwaren 't boofd, daar en tegen allerley ogels 
eelenze graag. Het flibberige merg, dat buiten om de 
zwarte korls hangt, gewreven, beeft med Broly. 
ke reuk, gelyk EAR PM eeft mede een onliefely 
Uit de middelbare [tammen makenze ook Nadi 
dwars-balken over bare Galeyen en Korre Körrel SCT 
de, dewelke van ligt bout moeten zyn, De Ternataan- 
ze vrouwen gebruiken de fcbor/Je, om de ftonden af te 
dryven, de wortel met Pinang geknouwt; em op bet 
boofd gefmeert, geneeft de boofd-pyn , die met fteken ge- 
engt is. 
Cavalam , op Braminees Bencaro, in Horto Malab. 
Tom. 1. Cap. 49. befcbrevén , fcbynt bier mede groote 
elykeni(je te hebben, gelyk mede Talabo van D. É 
ermannus, wit Ceylon gezonden aan de Heer Arnol- 
dus van Syë, met beduidinge, dát des zelfs bloeme ee- 
nigzinis na men/cben-drek rieke , "t welk van de onze ook 
kan gezegt werden. 
Rumphius heeft in zyn Vermeerdering dit aange- 
tekent. | 
De groote Clompanus op Banda Fongol genaamt s 
boud. men de bladeren gevreven en gefmeert alzo kragtigs 
ja beeter als die van Paufoldo van Solor ; om als zig 
temandt door wallen of ftooten van binnen bezeert beeft te 
genezen. | 
Op Rarakit, of groot Cerams Ooftkant is nog een by- 
zondere zoorte van wilde Clompanus of Clompan Bu- 
ron genaamt, werdende mede een groote boom , wiens 
bladeren drie en drie by malkander [taan , waar van bet 
middelfte of grootfte negen duymen lank, en vier breedis, 
de twee andere i pas balf zo groot.,.van onderen. zagt 
en wolachtig. De vruchten bangen veele by malkander ; 
in troffen, gelyk Cacara, dog de bouwen zyn dikker s 
een vinger lang; krom gebogen als een Zabel, en na ag- 
teren gekeert, van buyten trekkende uyt den groene na 
bet roode , van binnen ligt-rood, daar in liggen omtrent 
acht boontjes, lankwerpig-rond, bekleed met een «wit 
vliesken , maar de boontjes zelfszyn zwart; die van Ra- 
rakit noemdenze Coackas, en gebruyken zyn langentak- 
ken by de Siri , die daar. aan oploopt, gelyk men bier met 
de wilde Clompang ook doet: De boontjes zyn van bin- 
nen meeft bol. 
De Hondert en fevende Plaat 
Wyft aan by Lett; D, een Tak van de kleyne Clompan-boori 
ofte de kleyne wilde Capock-boom , met zyn bloemén eń 
. vruchten behangen. E c 
E. Vertoont een blemetrosje afzonderlyk, 
F. Een gebeele vrucht. 
G. Een geopende vrucht, op dat de Plaatzing der zaadeń 
gezien wefd. 
AANMERKING. 
Dit is de Peuldragende Boom met veel Peulen, uit elke 
byzondere bloem voortkomende , van Ray in zyn Hif. pl. p. 
1754. en de Malabaaríche gevoornde Noot, met flymenge 
boonen van Syen, in de aanmerking op het eerfte deel van 
de H. Malab. pag. 9o, alwaarze qualyk by de Telabo van de 
Cinghaleze gevoegt werd, welke ei entlyker aan de voot- 
gaande boom behoort , die met de Kary/ van de H. Malab. 
4: deel Tab. 36. fchynt overeen te komen, waar over ver- 
ders ziet de Thef. Zeyl. pag. 169. en die van Herman in zyn 
Muf. Zeyl. pag. 61. genaamt werd Zeylonfche Noote-Boom, 
met gevingert en ingefnede bladt, wiens bloem na drek 
ftinkt, &c, 
