176 HERBARII AMBOINENSIS Liber V.cap. XXVII, 
CAPUT VIGESIMUM 
SP [GE M UM 
Clypearia. Caju Salowacko. 
Rbor Clypeorum feu Clypearia duplex eft, alba feu 
A vulgaris, & rubra. 
Primo, alba eft arbor lata, corticem gerens 
glabrum & albicantem ‚cum trunco rotundo ; per co- 
mam fuam facillime e longinquo dignofci poteft , qua 
umbellam refert fufti inpofitam. Ejus ramuli funt 
magni, parum ftriati, & albis punétulis notati, hisce 
rachides infidetit inordinate, que prope ortum ge- 
niculate funt, atque tenues & firme, quibus folio- 
rum pinn& adneétuntur fere obpofitz , a duodecim ad 
octodecim ares,uti & folia hisce infident obpofita, 
a decem ig viginti quinque paria. Vetuftarum vero 
arborum rachides tantum fex feptemve foliorum pin- 
nas gerunt , ac fexdecim foliorum paria , fupremæque 
inne & rachides femper longiores funt inferioribus. 
oliorum forma cum illis Tamarindi convenit, fed 
minora funt & anguftiora, inferne albicantia, fuper- 
ne intenfe viridia, faporis fatui cum quodam acore, 
abruptaque ramorum folia furfum fefe contrahunt & 
claudunt. . 
Flofculi funt pufilli , ex quatuor flavefcentibus peta- 
lis conftructi, qui in centro gerunt plurima craffa & 
brevia ftaminula cum antheris luteis, Fructus funt 
filique tenuilime & plane, ultra quatuor pollices 
longe, vix unum late, externe transverfaliter diftin- 
éte , in quibus oblonga reconduntur officula nigrican- 
tia. 
Trunci cortex eft fuccofus & vifcofus , fi incidatur, 
non craffus eft, fed tenuis, lentus, cinereus, & ex- 
terne parum rugofus, odoris tetri inftar putrida a- 
que. Lignum eft album & parum ruffefcens. 
. Nomen. Latine Arbor Clypeorum alba, € Clypearia 
alba. Malaice Caju Salowacko Poeti. Amboinice Sye 
feu Sya. Ternatice Rare. Bandice Sikat. 
Locus. Leves amat filvas, & plana loca Soli 
expofita, numquam vero denfas filvas, 3 
KH Virtus ejus medica nondumjinnotuit.' Trunci 
lignum magno in ufu eft ad Amboinenfium clypéos 
longos ‚feu Salowackos ex ipfo fabricandos , quum e- 
dão B um ficcum fit leve & lentum, quod vix incidi 
poteft vel perforari. Monoxyla etiam ex hocforman- 
tur ligno, non quum fint durabilia , fed ex incolarum 
opinione , quod fauftum fit lignum pifcatoribus. Non 
autem conducunt in faxofis & rugofis litoribus , quum 
folum Lope & adtraéta filamentofa fint, unde & 
oportet illa omni menfe levi adurere flamma; ex ar- 
boris cortice canales formantur, in quibus Saguman- 
ta contrita pinfitur & fubigitur. ` 
Secundo rubra fpecies maxime ab alba differt , ejus 
enim truncus longior eft, &j magis fruticofus, fenfim 
tamen adeo craflefcit, ut Monoxyla ex ipfo itidem 
formari poffint. Ejus cortex magis etiam rugofus eft 
& fiffus, atque ad fufcum adcedit colorem.. Ejus ra- 
mi funt inregulares & folitarii , quorum füperiores 
pentagoni funt, & angulis acutis diftinéti, in horum 
fummo tenues excrefcunt rachides plures fimul , atque 
in ipfis a fex ad decem foliorum paria , quz magis di- 
ftant. Folia maxime ab antecedenti differunt fpecie, 
atque inter fefe etiam non multum conveniunt, inferio- 
ra enim haud longiora funt ungue digiti. Supremum 
vero par ultra tres pollices longum eft & latum, ab 
utraque acuminatum parte, illis Utta Manu fimilia s 
intermedia etiam variant refpectu aliorum , atque pe- 
culiarem infuper habent characterem , quod nervus 
nempe medius non directe per folium decurrat, at- 
ue ipfum folium oblongam refert teffellam , que 
gura Rbomboides dicitur. Cuncta autem fubtus in- 
ne ferici mollia funt, ac breviffimis infident petio- 
is. 
Flores parvis infident racemis , qui primo capitu® 
la funt Sinapios fémen referentia , quz in flofculos 
fefe explicant , ex quinque fordide albicantibus petalis 
formatos, quz in centro penicillum quafi gerunt ex 
ftaminulis compofitum. 
Fru&us 
bene 
XXVI. HOOFDSTUK. 
De Schildt- Boom. 
Rbor Clypeorum is tweederley : Eerftelyk bet witte 
of gemeene: Ten taweeden bet roode. 
erftelyk: Het witte is een booge regte boom met 
een effene witachtige fcbor[Je , rond van ftam, by is zeer 
kennelyk van verre, want zyn kruyn gelykt een Kieper- 
Jol op een frok geftooken. De takjes zyn groot, wat ge- 
fireept ‚met eenige witte puntjes, daar aan [taan de rys- 
kens zonder order , bebbende by baaren oorfpronk een wrat- 
te, dun en fiyf; en aan dezelve bykans tegens malkan- 
der de fteelen, van 12. tot 18. Paaren , dragende ins- 
elyks de bladeren tegens malkander van 10. tot 25. paar, 
doch aan de oude boomen bebben de ryskens alleenlyk 6. a 
7. paar fteelen, en 16. paar bladeren , en de voorfte ftee- 
len en ryskens [taan altyd langer dan de agterfte. * De 
gedaante van de bladeren is als van Tamarindus, kleen- 
der en fmalder , aan de onderfte zyde wit „aan de boven- 
fte boog-groen , van fmaak [mets met eenige fcberpigbeyd, 
en de afgebrokene bladeren fluyten baar opwaarts. 
Het bloeyzel zyn zeer kleene bloempjes , van vier geel- 
achtige blaadjes, en in de midden met veele dikke , korte, 
en witte draatjes met geele nopjes. De vruchten zyn zeer 
dunne en platte bouwen ,ruym vier duymen lang , Jcbaars 
een breed, van buyten over-dwers geribt , binnen in ge- 
melde bouwen , leggen langwerpige jwartachtige zaden. 
De JcborjJe ts Japptg en Jiymtrtg „als men daar in kapt, 
niet dik, maar dun, taay , ligt-graauw, en van buyten 
wat feburft , fterk van reuk als vuyl water. Het bout 
is wit, en een weinig na den roffen trekkende. 
Naam. In % Latyn Arbor Clypeorum alba & Cly- 
pearia alba. Op Maleyts Caju Salowacko Poeti, Am- 
boin/cb Sye of Sya. Ternaats Rare. Op Banda Sikat. 
Plaats. Hy waft geern in ligte bo[Jcben en vlakke plaat- 
zen, die wel ter Sonne fiaan , maar nooit in "t digte bofcb. 
. Gebruik. Zyn gebruyk in de Medicyneń is nog onbe- 
kent. Het bout van den flam is in groot gebruyk om de 
Amboinfche lange-fcbilden of Salowackos van te maken s 
om dat zyn bout droog %ynde ; ligt en taay is ,'daar men 
ualyk doorkappen of eeken kan. Men maakt ook de 
leene Praauwen van dit bout, niet om datze durabel 
zyn, maar na 't geloven der Inlanders , gelukkig zyn in 
"t vilfeben. Zy en deugen niet op ruyge en fleenige CZ 
den, om datze in "t op- en afhaalen aan den grond zeer 
vefelen , dierbalven alle maanden eens gebrand willen zyn; 
uyt de fcbor[Je werden geuten gemaakt, waar in men de 
gene Sagumanta kneed. 
en tweeden: De roode zoorte ver/chilt merkelyk van 
de witte, want den flam is laager en meer ftruykachtig, 
egter met ter tyd zo dik, dat men Praauwen daar uyt 
maken kan. . De fcbor[Je is ruyger , meer gefcheurd , em 
trekt na den bruynen. De takken ftaan wat ongefchikt 
en enkeld aan de boomen , de voorfte zyn vyfkantig , met 
‚feberpe ruggens afgedeelt. Aan ?t voorfte der zelver ftaan 
dunne ryskens, veele agter malkander , en aan dezelve 
van 6. tot 10. paar bladeren, wat wyt van malkander. 
De bladeren verfcbillen van "t voorgaande merkelyk , en 
onder malkanderen zelfs , want de agterfte zyn niet lan- 
ger dan een nagel van een vinger ‚’t voorfte paar is ruym 
drie duymen lang en breed, agter en vooren toege/pitft > 
die van Utta Manu gelyk, die tuffchen beyde flaan naar 
advenant, en bebben nog iets byzonders , want de groote 
zenuwe gaat niet regt door de midden, en 't blad zelfs 
gelykt een langwerpige ruyte, welke figuur men Rhom- 
oides noemt. Alle zynze van onderen zagt in taan- 
taften, als fulp, en bebben zeer korte voetjes. * 
Het bloeyzel komt voort aan kleene trosjes , zynde knop- 
jes als matari kai „die bun openen in zeer kleene bloemp- 
jes, van vyf vuyl-witte blaadjes gemaakt , in de m 
met een quaftje van fyne draadjes. 
De 
