V. Boek. XXVII Hoofif. AMBOINSCH KRUYDBOEK. iy 
Fructus plane funt filique , fingularis ac mira for- 
mz, funt enim inregulariter contorte & compreffe 
inftar cochlez , externe fummi aurantii coloris , atque 
inftar ferici molles , in quibus officula reconduntur 
ex rotundo plana, uti Condoryns Corallarie parvifolie, 
diu virentia, dein fufca, & lapidea; 
' Arboris lignum album eft, fed magis rubet quam præ- 
cedentis ; gravius eft, ac craffioribus conftat ex fibris , 
unde & Amboinenfium clypeis non ita conducit ac 
rioris. | 
: Nomen. Latine Arbor Clypeorum rubra, & Clypearia 
rubra. Malaice Caju. Salowacko Mera. Amboinice Sea- 
Cau. Alii hanc vocant Kellor Goenong , & Kellor Oetan. 
In Leytimora Menabu Cubu dicitur, quod denotat, 
ubi decidit, ibi vegetat, forte quum ejus officula ubi- 
que facile progerminent. 
U/us. Ex craffis arboris truncis eque Monoxyla 
formantur quam ex prioris truncis, illo autem labo- 
rant vitio , quod licet fint levia ac facillime ex aqua 
evehi poffint, aquam inbibant marinam , ac tardiflime 
exficcentur, unde nec etiam durabilia funt, contra 
trunci cortex aptus eft ad quzvis retia tingenda , qui 
plurimus hujus arboris ufus eft. 
Alia infuper minor Sye fpecies eft, quz parvas ge- 
rit rachides, in quibus folia directe fünt obpofita , ul- 
tra pollicem longa , foliorumque a fibi etiam 
obponuntur, dimidio minores illis Tamarindi; folia 
etiam mox fefe contrahunt & claudunt , fi ille abrum- 
pantur uti in prioribus. Foliorum rachides duplicem 
erunt verruculam inftar viridis Catjangh , inter folia 
ramum. Ser? ER 
Flores videntur in ample extenfis Corymbis excre- 
fcere, quos ue ligue plane & tenuiffimz, 
binos ac quatuor pollices longe, digitum late , ab 
utraque parte fulcate , fuperius rotun 
mina locantur oblonga, anguftata , & tenuia , viridia, 
glabra, & dura, vix cultri dorfum c 
Locus. Ad pedes montium crefcit, ac Baleyenfes 
hanc comparant cum ipforum Palandingan, qua ma- 
jora gerit folia, inque fimilibus filiquis paulo majora 
officula , nigricantia , edulia, fed acria, & linguam 
vellicantia, unde & ab ipfis plantatur. |... 
Tabula Centefima €? Undecima 
Ramum exhibet Chpearie alba fliquis planis & credis. 
Tabula Centefima & Duodecima ; 
Ramum exbibet Chpearie rubra fliquis contortis, … … s 
4 + 
CAPUT VIGESIM. OCTAVUM. 
Catti-marus. Kinar. 
Atti marus Tilia fpecies haberetur , licet non tam 
C alte excrefcat, magnitudinem enim plerumque 
habet vulgaris Mali. Ejus truncus eft craffus 
compreflus, incurvus, & nodofus; cujus cortex: ef 
rugofus, fiffus, fordidus , ac plerümque mufeo aliis= 
que herbis concretus , ejus rami funt recti, ac ple- 
rumque furfum elevati, glabro obdućti cortice, lento 
admodum & füccofo, qui a ligno feparari facile po- 
teft , uti in Salicibus ac Novella, e 
Ejus folia funt magna & cordata, inferius nempe 
auriculata , fuperius in brevem apicem definentia , ple- 
rumque femi-pedem lata & longa, integra, tenula , 
fuperne glabra, inferne parum rugofa feu fcabra ob 
plurimas venulas. Prope ipforum petiolum quinque . 
concurrunt nervi , petiolis autem infident longis & 
rotundis folia, qua inordinata circa ramos locantur, 
vetufta quoque Folia ad nervum medium verrucam 
erunt. Malvaceum habent faporem, & contrita ad 
iolarum odorem adcedunt , prefertim tenera: Ipfo- 
rum fuccus fufcus eft, cutisque pruritum excitat. 
Flores longis infident racemis , qui in laterales quos- 
dam dividuntur petiolos , quibus & foliola interpo- 
nuntur, 
Flofculi 
„externe pal- fi 
lide, illis Aymalabe fimiles, fed minores, intus fe- | 
De vruchten zyn platte bouwen van een vreemde ges 
daante ‚kluchtig gedraäyd, en gewrongen als een wentel- 
trap, van buyten boog oranye-geel „en mede zagt als fulps 
daar in leggen te den rouden platte zaden, gelyk de 
Condoryns van Corallaria parvifolia , langen tyd groen 
daar na bruyn en fteen-bard, 5 
Het bout is wit, rooder dan *t voorgaande, Jwaarder 
en grofdradiger , daarom tot de Amboinfcbe fchilden zo 
bequaam niet als ’t voorige. 
Naam. In't Latyn Arbor Clypeorum rubra, en Cly- 
pearia rubra. Op Maleyts D ak mera. jon 
Bn Sea-Cau. Andere noemen bet Kellor Goenong, 
en Kellor Oetan. Op Leytimor Menahu Cuhu, bet 
welk wil zeggen, waar bet been valt, daar groeyd bet, 
mifJcbien om dat de zaden over al ligt opkomen. 
Gebruik. Uyt de dikke Dammen maakt men zo wel 
Praauwen als uyt bet voorgaande , maar bebben die faute, 
datze wel ligt zyn, en gemakkelyk om op en af te balen, 
maar zuygen 't zeewater in, droogen langfaam weer op, 
en zyn dierbalven niet durabel; daar en tegen de fchor [Je 
des ftams is bequaam om alderbande netten te tanen, 't 
welk dan bet meefte gebruyk van dezen boom is. _ 
.. Daar is nóg een kleené zoorte van Syc, die kleene rys- 
kens beeft, en daar de bladeren regt tegens malkanderen 
Joan, rumm een vinger lang, aan de fteeltjes [taan de 
blaadjes ook tegens malkander , balf zo groot als die van 
Tamaryn, en fluyten ftraks t'zamen als men ze afbreekt; 
gelyk ook de woorige, De ryskens hebben een dubbeld 
A als een groene Catjang , tu[Jcben de bladeren en de 
FOR. * SC 
Het bloeyzel fcbynt voort te komen aan wyd uitgebrey* 
de tro[Jen , daar op volgen zeer dunne platte bouwen, 2. 
en 4. duymen lang , een vinger breed , te wederzyde ge- 
domt, voor rond, bleek van buyten, die van Aymalaha 
gelyk , dog kleender , binnen leggen pa dia de Jmalle, 
en dunne żaden , groen , glad, en bard, qualyk zo breed 
als. een russe van een mes. 
_ Plaats. Hy waft aan "t bangen van 't gebergte „en de 
Baleyers vergelyken " by baar Palandingan, bet welk 
grootere bladeren, beeft „en in diergelyke bouwen wat grons 
ter zaaden, fwartachtig , eetbaar „doch fcberp op de tonga 
en *t wert by bunlieden geplant. 
De Hondert en elfde Plaat 
Vertoont een Tak van de witte Schildt-Boom, met platte 
regte peulen. 
“o De hondert en twaalfde Plaat 
Yawesi een Tak van de roode Schildt-Boom , met gedraayde 
‚peulen. 
XXVIIL HOOFDSTUK. 
Kinar - Boom, 
E Kinar-boom zoudemen voor een Linde-zoorte kun» 
nen danzien, boewel-zy 20 hoog niet werd, want 
by boud gemeenelyk de grootte van een gemeenen 
Appel-boom. De flam ts dik, kort gedrongen y krom, en 
knoeftig , de [chor/le mede rá; Jcbilferig ,. vuyl, em 
gemeenlyk met Match en andere kruyden bezet , de takken 
zynregt „en meeft overeynd fłaande , met een effene fchorfJe 
bekleet, die zeer taay en zappig is, latende zig van 't 
bout affcbillen , gelyk de Wilge of Novella; 
" De bladeren Zyn groot en bertvormig, te weten agter 
met twee ronde billen , en voor met een korte fpitze, in 't 
gemeen een halve voet breed, en lang , met effene kanten, 
dun, boven glad , van onderen wat ruyg of rimpelig, 
wegens de veele kleene aderen. By den fleel ftooten vyf 
zenuwen te famen , de fteelen zyn lang, rond, en flaan 
zonder order rondom de takken , ook bebben de oude blade- 
ren aan de middelzenuwe gemeenlyk een wratte. Zy beb- 
ben een Maluwachtige fmaak , en gewreven een reuk na 
Violen trekkende , byzonderlyk de jonge. Haar zap is bruyn; 
en jeukt wat op de buyd. 
et bloeyzel komt voort aan lange troffen , bun in eenige 
zyde-fteeltjes verdeelende, daar tuffcben kleene blaadjes 
aan, De 
