V Boek. XXXIII Hooft? AMBOINSCH KRUYDBOEK. 185 
tuor fegmenta foliacea dividi poteft , fubftantie & fa- 
poris Caftanearum , fed magis amaricat , contra nuclei 
binarum priorum fpecierum in bina tantum fegmenta 
dividi poffunt, fi confringantur, vifcofi funt eum in- 
grata amaritie. 
Vidoricum filveflre tertium folia gerit minora illis 
prima fpeciei libr. 1. cap. 57. defcripte , ejusdem cæ- 
terum forma ac fitus, Ejus fructus eft rotundus , pau- 
lo major Limone Nipis, externe glaber & glaucus, 
intus carne repletus craffa & fungofa: Huic infident 
bina lapidea officula, inferioribus partibus fibi adpofitis, 
formam pr&bentia binarum femi-lunarum completa- 
rum, ultra pollicem craffa , minorem digitum lata, 
fufca , nigra, & rava, glabra, & fplendentia , ab utra- 
que itidem parte acuminata, angulus autem petiolo 
obpofitus femper acutiffimus eft, inferior ipforum 
pars pallidé quoque cinerea eft & rugofa. Sub craffo 
ac lapideo putamine nucleus reconditur planus & ob- 
longus , ficcus , & infipidus, feu parum amaricans 
cum acore quodam, Fructus ex rotundo funt aliquan- 
do compreffi ad illud latus , in quo nulla reperiuntur 
officula , quidam fruétus unicum aliquando tantum 
germ officulum oblongum vel pyriforme , ac firmis- 
me petiolo adherent. Fructus autem ifte , qui uni- 
cum modo gerit officulum, extefne fulcis quibusdam 
eft notatus inftar majorum Myrobalanorum. Una parte 
officulum pauca obductum eft carne , altera autem 
pars carne penitus repleta eft. Semi-maturorum fru- 
étuum color eft glaucus , fi vero externa farina deter- 
gatur, virides penitus funt, ac demum ex flavo vi- 
rentes inftar Pomorum ,tumque dulcem quodammo- 
do gerunt faporem. Fructus bina gerentes officula 
in medio inter ifta fiffuram habent cavam. Fructus 
caro odorem quodammodo Mufz fpirat, ab Amboi- 
nenfibus vero non editur, fed tantum à vespertilioni- 
bus, Fructus hi Septembri maturefcunt , arboresque 
in Hitoes montibus crefcunt, ubi juxta magnam re- 
ionis iftius viam obeurrnnt* recenc hargm arborum 
mm eft fuccofim & grave, fed facile exliccatur, 
& ad edium exftrućtionem aliquando adhibetur. 
Vidoricum filveftre quartum fimilem gerit fructum , 
cujus oflicula eandem habent magnitudinem, unum 
vero ipforum latus eft anguftum , atque venter usque 
ad alterum apicem eft craffus , fubrotundus , formam 
cithare exhibens, multo pallidioris coloris quam præ- 
cedens, gilvus nempe feu hepaticus eft hic fructus, 
ejusque venter multo pallidior, qui parum etiam pro- 
tuberat & rotundus eft, quum binarum priorum fpe- 
cierum rectus fit, intus nucleus rotundus fonitum edit, 
ejusdem cum prioribus fubftantie. Hi nuclei elegan- 
tiffimi funt, ac digni, ut adferventur, ipforum vero 
ulus nondum innotuit: In Amboina rara eft hac ar- 
bor, in Leytimora hinc inde una alterave, copiofior 
eft in infülis Xulafenfibus. - ay «A 
Macaffarenfium Nani, in Auétuario memorata, diu 
mihi habita fuit congenera huic quartz filveftris Vi: 
dorici fpeciei ob officulorum fimilitudinem quandam, 
que in fructibus reperitur; Ulteriore autem exa- 
mine comperi diverías effe arbores, exoticam illam 
in Amboina Nani omifi, inque Auctuarium tranttuli. 
Vidoricum filveftre quintum fatis magna gerit folia, 
illis Tsjampadabe quodammodo fimilia, fed majora, 
glabriora, novem, decem, & undecim pollices lon- 
ga, quatuor & quinque lata, obi coftis pertex- 
ta, binaque fibi in ramis funt obpofita. Fructus foli- 
tarius dependet ex foliorum alis forma Limonis Nipis, 
vel paulo minor, ac fupra umbilicatus , externe gla- 
ber, pallide virens feu Eo > maturi vero rubefcunt, 
hisque femper lentus adheret liquor , qui in album 
tandem gummi exficcatur , quique facile exfudat, 
caro fru 
inftar omnium Vidorici fructuum, in maturis autem 
dulcefcit , fapore & odore cum Manga foetida çon- 
veniens, intus quine camerz feu cellulz adparent, 
in quibus totidem officula ventribus fibi funt obpo- 
fita, una autem alterave cellula plerumque vacua eft. 
Horum nuclei minores funt illis precedentium , ma- 
gnitudine oblonge fabe, feu feminum Anonz, for- 
mam tamen crefcentis lunz fervantes, excepto quod 
rećtiores fint, & ad hilum parum dehifcant , unus 
quoque ipforum apex rotundior eft altero, funtque 
porro duriffimi, glabri, fplendentes, ex nigro cd 
u 
s comprimatur, que lenta eft & vifcofa, fa 
vier ftukken als blaadjes deelen , van fubftantie en fmaak 
als Kaftanje , doch wat bitteracbtig , daar en tegen de 
korls van de twee voorgaande wilde zoorte , laten zig 
maar im tween deelen, als men daar op duwt, en zyn 
kleverig , met een onaangename bitterbeyd. 
„De derde wilde Widorik beeft bladeren kleender dan. 
die van de eerfie zoorte, lib. 1. cap. 57. befcbreeven , 
anders van dezelfde fatzoen en fituatie. De vrucht is 
rond, ruym zo groot als een Lemon Nipis, van buys 
ten even en [paans-groem , van binnen met een dik en 
voos vlee/ch, daar in ftaan twee [teen-barde korls, met 
de buyken tegens malkander , in de gedaante van twee 
gevulde balve Manen , ruym een duym dik, eneén kleene 
vinger breed , bruyn, fwart, en Wolfs-verwig , glad „en 
glimmende, aan beyde de eynden mede [pits , dog den boek 
na den fieel toe is altyd de [cherpfte, de buyk is mede 
final , graauw, en rimpelig. Onder de dikke en fteen-barde 
Schaal leyd een platte langwerpige beeft, droog „en on- 
Jmakelyk, of een weinig bitter , met eenige /cherpigheyd. 
De vruchten zyn uyt den ronde, zomtyds wat gedrukt 
aan die zyde, daar geen'korls laan , zommige vruchten 
bebben ook maar eenen [leen , die dan wat langwerpig of 
peere-Vormig zyn , en bangen zeer vaft aan haare fleel; 
welke vrucht maar een korl beeft, is van buyten met 
zommige voorns geteykent, gelyk de groote Mirobalane, 
„Aan de eene zyde leyd de korl met weinig vleefch bedekt, 
maar de andere helft beftaat wyt enkeld vleefcb. De coleur 
van de balf-rype is fpaans-groen, maar als men ?t buy- 
tenfte ftof of meel afwryft,zynze regt groen , en ten laat- 
ften appel-groen, en als dan wat zoet van finaak. De 
vruchten van twee korls , hebben in de midden tuflchen de 
korls een bolle fcheur. . Het vleefcb van de vrucht riekt 
eenighnts na Pifang of Mufa; doch by de Amboinezeń 
wert bet niet gegeten, maar wel van de Vleer-muyzen. 
De vruchten werden ryp in September , en de bomen waf- 
Jen mede in "t gebergte op Hitoe, daar men ze langs de 
groote landweg vind: bet ver/cbe bout is [appig en waar, 
: droogt ligt op, en wert tot den buisbouw zomtyds 
ebruykt. ; 
De vierde wilde Widorik beeft een diergelyke vrucht ; 
wiens korls ook zyn van dezelfde grootte , dog de eene hoek 
is fmal, en voort den buyk tot aan de andere Spits dik, 
rondagtig, de gedaante van een luyte uytmakende, ve 
ligter van coleur dan de vorige, te weten vaal of lever- 
verwig , en den buyk nog ligter, die ook wat uytfteekt , 
en rond is, daar de twee voorgaande regt zyn, binnen 
boord men een rondachtig korltje rammelen, van dezelve 
Jubftantie als de vorige. Het zyn zeer mooye korls , en 
waardig om te bewaren, al is "t gebruyk nog onbekend, 
In Amboina vind men xe Ges op Leytimor bier en 
daar een boom, “meerder in de Xulaze Eylanden. 
Het Nani der MacafJaren , waar van in? AuCtuarium 
gewag gemaakt werdt, beb ik lang voor een mede-zoortę 
van deze vierde wilde Widorik gebouden , wegens eenige 
gelykenijje der ftenen , die men in de vruchten vind. Doch 
by nader onderzoek bemerkende, dat ’t verfcheide bomen zyn, 
bebik dat vreemde Nani, bier in Amboina uytlands zyndes 
willen uytlaten , en tot in myn voornoemt Auctuarium /pa- 
ren. 
De vyfde wilde Widorik beeft dn ed groote bladeren, 
die van Tsjampadaha eenigzints gelyk , dog grooter , 
gladder, 9. 10. en 11. duymen lang, 4. en 5. breed, 
met eenige fchuynze ribben , en [laan twee en twee tegen 
malkander aan de takken, De vrucht bangt enkeld uyt 
den fcboot der bladeren, in de gedaante van Lemon Ni. 
pis, of wel zo kleen, met een naveltje voor aan, buten 
effen, bleek-groen, of grys, maar de rype trekken na den 
rooden , daar aan kleeft altyd een taaye vogtigbeid , die 
fi eindelyk in een witte gom opdroogt, en die ook ligt uyt- 
weet „als men in 't a drukt, Het vleefch is taay, 
kleverig, gelyk in alle Widorik , in de regt-rype zoet- 
agtig , van teuk en fmaak na de Manga foetida trekken- 
«de, binnen ziet men 5. kanten of Cellen, en daar in zo 
veel korls, met de buyken tegen malkander ftaande , doch 
emeenlyk een of twee Cellen zyn leeg. De korls zyn 
leender als alle de voorgaande ‚in de grootte van een lang- 
querpige boone , of zaden van Anona, doch nog al de ge- 
daante van de wa/Jende Maan beboudende , bebalven dat 
ze regter zyn, met een kleene opening aan den buyk , en 
de eene ur is ook ronder dan de andere, voorts zeer 
bard, glad, glimmende „en /wart-bruyn. h 
