186 HERBARII AMBOINENSIS Liber V. cap. XXXIII. 
Sub finem menfium Orientalium fruétus maturi ob- 
fervantur , quos Amboinenfes fpernunt , in Celebe 
autem hi a Bougenfibus populis, uti & a Baleyen- 
fibus comeduntur , qui maturi fponte decidunt , Boe- 
genfium porro ridicula humanitas dictitat in conlectio- 
ne horum fructuum non retrorfum arborem effe adfpici- 
endam , tumque fructus molliores & delicatiores erunt , 
meo autem judicio fructuum maturitas faporem his- 
ce addit, ut edules fint, ac praefertim fi muria con- 
direntur, vel alio przpararentur modo, odor enim 
ipforum adlicit, ad maturam adcedens Mangam feti- 
dam, caro vero ipforum, eft lenta , ac paitacea, fi 
manducetur. 
He arbores quam craffiffime & altiffime excre- 
fcunt, ıta ut confcendi nequeant, nifi palus ipfarum 
truncis adligetur , variis funibus adpen is, quibus pe- 
des fubfulciuntur , qui vulgaris eft mos apud cun- 
Cos Indie incolas Si quasvis altas & craílas arbo- 
res adfcendendas, quas complecti nequeunt. 
Vidoricum filveftre fextum minima gerit folia, fru: 
Gus, & femina. Folia quam maxime illa Caryophyl- 
lorum referunt, non. autem ita ordinata funt, nec in 
ramis cruciata, quinque pollices longa, binos digi- 
tos lata. Fructus copiofi ramis infident, fed. vagi & 
Tolitarii fuo ex petiolo, quales in parvifolia Varinga 
obfervantur, magnitudine globorum fclopeti , exter- 
ne grifei, fique conterantur, inftar pomi virefcunt, 
plerumque fphzrici & glabri, aliquando obfcuris fül- 
cis notati juxta nucleorum numerum , qui intus lo- 
cantur & plerumque funt bini , terni , quaterni, & quini, 
qui hilis fibi adcumbunt ejusdem coloris ac forme 
cum proxime antecedente, vel paulo magis nigre- 
Ícunt, fed omnium minimi funt , haud enim majores 
fant Pomi feminibus „caro eandem habet fubftantiam 
vifcofam , ac fapore convenit cum illo quinta fpe- 
ciei. Ejus lignum durius videtur effe illo preceden- 
tis, quantum autem novi, nullius ufus. 
Women. Omnes he fpecies ad Pidoricum filveftre 
pertinent > quod Malaice Wideriek -Urun vocatur, 
quarum prima & fecunda hoc in capite defcripta co- 
gnominantur Pandjang , h. e. Vidoricum filveftre 
oblongum ; omnes vero fübfequentes fpecies Kitsjil 
feu parva. Amboinenfibus dicitur Labutta feu La. 
buttan, in Leytimora Anaban, h. e. Sjampadahz fo- 
lium ob foliorum formam. Quinta & fexta fpecies 
eculiariter Baleyenfibus dicitur Njalatta, h. e. vi- 
fcofa, & Bogentibus Bolematta. 
In Amboina raro ha arbores ad tigna adhibentur, 
quum recens ipfarum lignum fit fuccofum & grave, 
ac lente exficcetur , fi autem penitus fit ficcum & 
leve, fuperioribus zdium partibus infervit. 
"Tabula Centefima Decima Otlava 
Ramum exhibet Viderici filoeftri quart, cum ejus fruu & 
officulo feparato, 
CAPUT 
In 't eynde van de Oofter-Mouffon beeft men de r pe 
vrucbtens de Amboinezen veragten deze vruchten > 
op Celebes werdenze door de Bougife Volkeren ,. als mede 
by de Baleyers gegeten als ze van zelfs afvallen, leren- 
de daar en boven de Boegifche belagcbelykbeid dat men 
in "t oprapen der vruchten niet agterwaarts na den boom 
moet zien, 20 zullen de vruchten murwer en Jmakelyker 
werden 3 myns oordeels brengt de fmaak aan de rype 
vruchten mede , dat ze tot bet eeten bequaam konnen ge- 
maakt werden , als men ze inpekelde , of anders toebereyd- 
de, want den reuk is aanlokkelyk , na een rybe Manga 
foetida trekkende, maar °t vleefcb is taay , en deegachtig 
in "t knouwen. 
Het werden dikke en regte bomen, die men niet beklim- 
men kan , of men moet een andere Dar tegens den ftam aan - 
binden , met verfcheide touwen , daar men de voeten op 
zeiten > t welk een ordinarie manier is by alle In- 
landers , om allerbande boge en dikke bomen te beklimmen 
die zy niet omvatten konnen. | y 
“De zesde wilde Widorik beeft de alderkleenfte blade- 
ren, vruchten,en zaden. De bladeren gelyken zeer na 
de Nagel - bladeren, doch flaan zo ordentelyk niet in "t 
kruys om de takken , vyf duymen lang , twee vingers breeds 
De vruchten Jłaan veele langs de takken, dog ydel, en- - 
keld op een freeltje , gelyk men aan de kleene Se ziet, 
in de grootte van roer-kogels, van buyten mede grys, en 
als men ze wryft ,appel-groen, meeft regt-rond , en efen, 
of met donkere voorens geteykent ,na’t getal der korls „die 
binnen in zyn, binnen in ziet men 2. 3. 4. en 5. korls, 
met de buyken tegens malkander ftaan, van dezelfde co- 
leur en fatzoen als de naaf voorgaande , of wel zo fart, 
maar de kleenfte onder allen, want zy zym niet groeter 
als de zaden van een appel, "t vleefch is van de zelve 
Jubftantie , flymerig „en fmaakt als die van de vyfde zoorte. 
Het bout fchynt wat barder te zyn dan ’t voorgaande, 
dog 20 veel my bekent is van geen gebruyk. 
Naam. Alle de zoorten zyn een Vidori Ą 
In *% Maleyts Widorik Vian , der z ra 
tweede in dit Kapittel befchreven , bygenaamt werden 
Pandjang, dat is langwerpige. wilde Widorik, alle de 
volgende zoorten Kitsjil, of kleene wilde Widorik. By 
de Amboinezen Labutta of Labuttan. Op Leytimor Ana- 
han, dat is Tsjampadaas-blad, na de gelykeni(je der bla- 
GE De Nd en SE E fes biet in °t byzonder by 
e Baleiers atta, dat is kleveri, ) 
olematta J , everig , en by de Boegifche 
y werden in Amboina weinig gebruykt tot timmeren, 
om dat bet verfche bout zeer za e en fwaar às, en in 
Jaam opdroogt, als bet evenwel ter degen uytdroogt, en 
ligt is, zo werd bet tot bovenwerk aan buyzen genomen. 
De boudert en achtiende Plaat 
Vertoont een Tak van de verde zoort van de wilde Widarik: 
Boom , met zyn vrucht en fteen afzondetlyk, — 
XXXIV. 
