V Bock. XXXIV Hoff. AMBOINSCH KRUYDBOEK: 18 
CAPUT TRIGESIMUM 
> QUARTUM: 
Refliaria alba. Caju Moron. Caju 
Totarra, 
RE duplex eft, ala & nigra, maxime intet 
fefe differentes, unde & utrique fingulare tribui- 
. mus caput. 
Reftiaria alba humilis ac tenuis eft arbor, raro vi- 
rum crafla,. cujus cortex eft glaber, ex fufco & ci- 
nereo variegatus, parumque maculatus, unde & cu- 
tim Leguani quodammodo refert, interne fuccofus, 
lentus, flexilis, ac facile a ligno feparandus, raros 
gerit ramos comamque tenuem , ramulorum ac ra- 
chidum fupremum lanuginofum eft. Folia ab utra- 
que parte ramis infident inordinata , palmam longa, 
ultra transverfalem palmam lata , ad oras fubtiliter 
ferrata, fed non profunde , multis venulis rugofa, 
fuperne ex nigro virentia nec fplendentia, inferne al- 
bicantia & grifea , ad ta&um mollia & lanuginofa , 
quzdam fpithamam longa funt , quedam dimidio bre- 
viora, ac plurimum exefa , inferne etiam obfeffa funt 
plurimis lanuginofis verrucis feu tuberculis. 
F Primo propullulantia foliola longe aliam habent for: 
mam, latiffima nempe, & ad latera unum alterumve 
angulum gerunt expanfum , unde trigona & pentago- 
na videntur, Vitis foliis fimilia, fed mollia , & lanu- 
ginofa , hec plerumque progerminant, fi veteres trun- 
ci amputentur , qui novos emittunt furculos: >, Folia 
contrita odorem fpirant Sampacce florum , fed facile 
exficcantur, ita ut fonora fint. Adulta inferius funt 
fubrotunda , in medio autem latiffima , fex nempe di- 
itos transverfales lata funt illa, que palmam longa 
unt. Coftz illorum majoressfeu primaria rarifime 
funt, & oblique admodum decurrünt, quais uve 
prope petiolum concurrunt. ; i ; 
+ Flores parvis racemis infident, qui primo funt pallide 
virentia, lanuginofa, & pentagona capitula, in flofculos 
fefe aperientia albos, pentapetalos quoque, in quo- 
rum centro decem brevia & lutea locantur ftamina, 
in quorum medio E excrefeit piftillum, Sam- 
buci flores referunt, fed inodori funt fere, faltem de- 
bilifimi. _ 
. Fru&us funt pilulz quzdam , externe pallide viren- 
tibus apicibus obdućte , inftar capitum Bardane ; qui 
tamen multo funt flaccidiores, totusque fructus vix 
ejus magnitudinem habet, non autem acutus eft, 
vel adherens, fub lignofo ejus putamine quinque re- 
conduntur cellule, in quibus femina continentur pu- 
filla, fufca, & angulofa inftar illorum Acetof& , fed 
minora. : 
Arboris lignum eft leve; ficcum, nec durabile , ni- 
fi ficco tempore & decrefcente luna cedatur , & fumo 
induretur, unde lentum ; durum, ac durabile eft: 
He arbores plerumque copiofz in planis obcurrunt 
collibus, defertis hortis ; fimilibusque locis , foli bene 
expofitis, ubi & levem formant filvam , quz apta quo- 
que eft, ut Caryophyllorum arbufculz in hac plan- 
tentur. : 
Nomen. Latine Reftiaria alba , ex foliorum coloré ; 
& Perticaria prima ‚ab ejus ufu; Malaice Caju Totarra, 
€aju Moran , & Totarra Itam, ex corticis colore, h. 
e. anguina arbor & reftiaria. Amboinice in Hitoea 
Aymette, h. e. lignum nigrum a corticis cólore s quod 
nomen cum multis arboribus ipfi eft commune; pro- 
prie autem vocatur Mułebue , h. e. Leguani dorfum, 
quod cortex, uti dictum eft; reprefentat, in Leyti- 
mora Sappar vocatur. In Loehcea Amakin Abbal , h. 
e. Soccus filveftris, vel magis proprie vocatur Mare. 
In Ternata Difau Sayo,& Mobutoe: BE 
. Locus: In hisce potiffimum crefcit infulis Orientali- 
bus, ibi vulgatiffima eft arbor. 
Ufus. Hoc lignum quoti 
cationem , tam ad edium tecta, fepes, & ad omnia 
opera, ad quz fuftes , pali , & tigna requiruntur; con- 
ftructiones quevis ex hoc etiam formantur quas non 
durabiles effe oportet, ac tandem optimum prebet 
Tom. HI. 
diano in ufü eft ad zdifi- . 
foco 
XXXIV. HOOFDSTU K: 
De witte Londt-Boom. 
is tweederley, witte en fwarte, doch mere 
kelyk van malkander verfchillende , daarom wy ieder 
een byzonder Kapittel geven. 
“De witte Londt-boom, ¡is een lagen en dunnen boom, 
żelden een man dik werdende , de baft is effen, uyt 
den bruynen en graauwen gemengt , een weinig ge- 
Jbikkeld, en daar door de buyd van een Leguaan eenig- 
zints verbeeldende , binnen zappig , taay , buyg faam; 
en laat zig van * bout affcbillen. Hy beeft weinige tak- 
ken, en een ydel loof, "t voorfte der takken en ryskens is 
wolachtig. De bladeren. ftaan te wederzyden aan de tak- 
ken, doch zonder order , een band lang, ruym een 
dwers-band breed , en aan de kanten fyn gezaagt , doch 
‚niet diep , met veele adertjes , rimpelig, boven f'wart- 
groen, en doots, van onderen witachtig en grys, mede 
" zagt of wolachtig in °t aanta[len , zommige zyn een [pan 
lung , zommige maar half zo lang , en de meefte doorvre- 
ten „van onderen ziet men xe ook behangen met veele wol- 
ücbtige wratjes of knopjes. 
De eerft wytkomende blaadjes ¿yn van een beel andere 
gedaante, te wetén zeer breed, aan de xyde met een of 
twee uytftekende boeken, waar door zy drie en vyfboekis 
werden, en 't wyngaard-loof gelyk , doch zagt, en wob- 
acbtig ; dit ziet men gemeenlyk als men de oude rd 
afkapt > die dan jonge fcheuten voortbrengen. De blade- 
ren gebandelt , riekenwat na Tsjampacca bloemen , maat 
worden ligt droog , xo datze rammelen. De volwaffen lopen 
agter wat rond toe, zyn egter in de midden breet{t , te 
weten zes dwers-vingers „van de gene die een band lang 
zyn. De principaaljte ribben zyn weinig, en lopen zeer 
y ds 3-wwar Vtt rie agter hy den Steel te zamen 
olen. à : 
Het bloeyzel komt voort aan kleyne trosjes ,zynde eer[t 
bleek groene , wolachtige, en vyfhoekige knopjes , die bum 
openen in kleyne witte bloempjes , ook van vyf blaadjes 
gemaakt , daar binnen tien korte en geele draadjes , en in 
de midden een ander ruyg knopje, de Vlier-bloemen gely- 
kende, doch zonder, of met een flappen reuk. 
De vruchten zyn eenige pillen , van buyten met bleek- 
groene fpitzen bekleed , als de groote kliffen , dog veel flap- 
per, en de gebeele vrucht is qualyk zo groot als een ge- 
mene kliffe , doch gant/ch niet fcherp of klevende , ook on- 
der een houtachtige fchaal ziet men 5. Celletjes, en daar 
in kleen, bruyn, en boekig zaad , gelyk dat van Zuring, 
doch kleender. 
Het bout is ligt , droog, en van zelfs niet durabel, 
bet zy dan dat ?t by droog weer en afgaande Maan ge- 
kapt, en een weinig berookt werd , waar door * bàrd y 
of eygentlyk taay , en duurfaam word. 
Deze bomen vind men gemeenlyk veele by malkander op 
vlakke beuvelen ; verlatene tbuynen , en diergelyke plaat- 
zen, die wel ter Sonne ftaan , alwaarze een licht bosje ma- 
ken, bequaam om jonge Nagel-boompjes daar in te plan- 
ten. 3 ; E 
‚Naam. In Latyn Reftiaria alba, na de coleur der 
bladeren, en Perticaria Prima, van baar gebruyk. Op 
Maleyts Caju Totarra ; Caju Moron ‚en Totarra itam, 
van de coleur des fcbor[Je, dat is Stange-boom en Londt- 
boom. Amboinfch op Hitoe Aymette, dat is favart-bout 
van de coleur der OE » een naam met veele bomen ge- 
meen; eygentlyk Mulebue , dat is Leguaans-rug , waar 
na , als gezegt, de fcborffe gełykt. Op Leytimor biet by 
Sappar. Op Loeboe Amakin Abbal , dat is wilde Soc- 
cum, of eygentlyker Mare. In Ternaten Difau Sayo, en 
Mohutoe. . ue 
Plaats. Hy waft meeft.in deze Oofterfcbe Eylanden , 
-en is aldaar over al gemeen. ; , 
Gebruik. Dit bout is een dagelyks gebruyk tot alder- 
bande buyswerk, zo in den buysbouw tot bet dakwerk, 
beyningen te maken, en alles daar toe men Jtangen , ftok- 
ken, en Darren gebruyken moet; men maakt „er ook ał- 
derbande ftellingen van, die niet lang duren zullen, en 
Aa 
Zen 
