V Boek. XLIII Hofi. AMBOINSCH KRUYDBOEK.: 19; 
-Fruétus baccz funt bini ac terni fimul dependen- 
tes uno ex petiolo, quavis autem bacca Ricini fru- 
€tum refert, fed multo minor eft, glauca, ac bre- . 
vibus mollibusque apicibus; fpinulas mentientibus 
donata , funtque arena quafi confperfi hi fructus, 
& in tres partes divifi, ut in Ricino, quarum quavis 
per longitudinem iterum fulcata eft. In tres quoque 
cellulas.divifi funt, atque in quavis nigrum, durum, 
& glabrum'continetur officulum , magnitudine Piperis 
albi. Arboris lignum eft album, folidum, ac fubtilis 
fubftantiz inftar Eboris, atque poliri poteft, eft au- 
tem leve & molle, fere inftar Lilie noftratis. 
EB Junio & Julio, quum & fruétus excrefcunt, 
in Media ctiam crefcit regione, fed ab hominibus ibi: 
per ftipites potiffimum propagatur, lignum enim ejus 
quam maximé eft vegetativum. 
Nomen. Latine Halecus Litored. E Malaice quidam 
hanc vocant DaunsCapur Laut, li. es folium calceum 
litoreum, & Daun Baru Laut, quod nomen proprie » 
Novelle litoree , fupra libro tértio deferipte , competit: 
vulgari autem. nomine Amboinenfi Haleky Laut & 
Haleky Laun Ulu nota eft hażc arbor. ` ; 
Locus. Contempta eft arbor, ubivis in litoribus his: 
ce Orientalibus obvia, raro autem ad arbufcule craf- 
fitiem excrefcit, quum tam fepe ampütetur. 
` Ufur. Lignum ejus aptum eft ad opera fcriniaria 
fubulia & pufilla, ut & ad afferes excifos & elabora- 
* tos inftar topiarii operis, quod apud nos ex Tilie li- 
gno perficitur, Haleci vero ligdum durius eft & ma- 
gis albicat. ee E 
Ejus rami quotidie ad hortorum palos & fepes ad- 
hibentur', quum facillimé progerminent , seque ac 
Daün Baroe, moleftum vero eft iis adftare vel adfe- 
dere ob grávém & urinofum folata, Morene, qui 
incolis non obftat: Torniones. cancellos ex hoc li- 
. De vruchten zyn befién, met 2. en 3. by malkander 
hangende „op eenen fteel , enieder befië gelykt de vrucht van 
Ricinus, dog veel kleender , grys-groen, met korte weekę 
' Jbitsjes , als. doorntjes bezet, en daar en boven zandig , 
ook in 3. verdeeld , gelyk aan Ricinus ; en ieder deel beeft 
weder een voore in de lengte. Binnen zyn 3. buyskenss 
en in ieder buysje een fwarte, barde, en gladde korl, in 
de grootte van witte peper ` bet bout is wit, van digte en 
fyne fubftantie , als yooor , en laat zig glad werken , dog 
ligt en week, Jcbier als ons Linden-bout. 
p Het bloeyd in Juny en Fuly , wanneer men ook dé 
Uruchten beeft, maar ^t. groeyd ook landwaard in, doch 
meeft door menfcben aldaar met ftokken geplant ‚want bet 
15 een ligt groeyend bout. > 
Naam. [n * Latyn Halecus Litorea. Op Maleyts 
noemen ’t zommige Daun Capur Laut, dat is kalk-blad 
op Strand, en Daun Baru Laut, welken naam eygentlyk 
aan de boven in bet derde boek befcbrevene Novella Litorea 
toekomt ; maar "tis meeft bekent met den Amboinfcben naam 
Haleky Laut, en Haleky Laun Ulu. 
Plaats. Het is een veragte boom, en op alle ftranden 
van deze Oofterfcbe Eylanden gemeen , dog zelden op- 
- febietende tot de dikte van een boompje, om dat men bem 
zo dikwils afkapt. — 
$ M^ Sie Het bout is bequaam tot fyn of kleyn fcbryn- 
werk, of uytgehouwene plankjes en loofwerk daar van 
te maken, gelyk men met ons Linden bot doed , deg Ha- 
leky is witter en harder. 
` De takken werden dagelyks gebruykt tot 'tbwynftaken , 
én andere dunne E $ ët Ce 
zo wel' als de Daun Baroe, doch % is moeyelyk daar om- 
trent te [täan of te zitten, wegens den ether pis-reuk 
der bladeten , "t welk de Inlanders niet eens gevoelen; 
De Drayers konnen daar ook alderbande tralien van ma- 
ken, doch vinden zelden zulke groote [tukken., of moeten 
ze op afgelegene plaatzen zoeken, om datze van de Slaven 
dagelyks gekapt , en van baar takken berooft werden. 
+ Debondert zes- en twintig fle Plaat 
Vertoont cen Tak van de Strandi HaleckeBoom , welke een 
.. toott fchynt te zyn van de Ricinocarpos ofte de Mercurialis, 
“CAPUT QUADRAGESIMUM 
ur DER EEU Mon. 
> Halecus terreftris. Haleky. 
Altes. terreftris neutiquam inter arbores nume: 
| Í randa eft, quum arbufcula fit humilis, fimpli- 
cem brevémque gerens ftipitem , qui fefe mox 
in rarosre&tosgue dividit ramos , pedem circiter cras- 
fos, inftar Coryli, tres autem ejus inveniuntur fpe- . 
cies vulgaris, alba, & rugofa. 
Primo Halecus vulgaris fimplicem & rectum gerit - 
trurcum , octo :$ duodecim pedes altum, ultra pe- 
dem craflum , cortice obdu&tum glabro , ex cinered- 
fufco, fuccofo, & lento , qui-facile decorticari po- 
teft. Ejus folia folitäria longiffimis infident pedun- 
‘culis , illis Coryli fimilia, cordiformia nempe, inlon- 
gum anguftumque apicem definentia; tenuiora & flac- 
cidiora precedentibus, fubtus non cinerea 5 fed glau- 
'ca, parvis rarisque dentibus ad oras notata, qui in 
vetuftioribus evanefcunt , quinque & fex polliceslon- 
ga, excepto apice, mollia, & lanuginofa, quales 
„Etiam fünt petioli ac fureuli. ` - ; YA 
* » Tener@folia fufca funt, & quam maxime lanugino- 
“fa ac dentata, dein ab utraque parte angulofa funtac 
trigona, quod in vetuftis iterum difparet, qua rotun- 
diora funt;-multis porro coftis pertexta funt, ficca, 
-& rugofa, nullum peculiarem exhibentia faporem ve 
-odorem inftar Malva... 
Ex foliorum alis tenuis ac longus progerminat pe- 
tiolus , capitula fuftinens plurima racemofa quafi, Tri- 
tici grano minora, que in flofculos explicantur mu- 
Tom. 111. fco- 
XLII HOOFDSTUK. 
¿De Gand Haleky - Boom. 
Alecus tereftris mag geenzints onder de bomen gés 
rekend werden , Want bet is een laag boompje y 
beneden met een enkelde ftam, maar die zig flraks 
in weinige takken verdeeld; omtrent een been dik, gelyk 
onze Hazelaars ;' bet werd verdeelt in drie zoorten , als 
1. 't géméene, 2. 't witte; 3. 't ruige: ? 
1. Haleky , ’t gemeene beeft een enkelde regte ftam, 
acht en twaalf voeten boog, en ruim een been dik, be- 
kleed met een effene, uit den grawweń bruinacbtige, zap- 
pige, en taye fcborfJe, die zig ligt laat affcbillen De 
bladeren ftaan enkeld, op zeer lange fteelen; die van 
Hafelaren gelyk, te weten, bertvormig , met een lange 
fmalle fpitfe ; dunder en flapper, dan de vorige, vanon- 
deren niet grauw, maar blauw-groen, met kleene en 
«wyde tandekens aan de randen, dewelke egter aandeou- 
de mteft vergaan, vyf en fes duimen lank, bebalven de 
Spite, zagt em wolagtig in 't aanta[len , gelyk ook de 
eeltjeś en fobeutjes zyn. , 
Dé jonge bladeren zjn bruin, en zeeravolagtig, mer- 
kel yk getand , daar na gewinnenze aan weer zyden eer 
uittrekkende boek , en worden dryzydig , dog deze boek 
verliezen bun wederom aan de oude, die ook ronder aver» 
den, voorts zynze met vele ribben doortogen, droog, en 
rimpelig, van geen zonderlyken reuk of fmaak, veel nã 
de Maluwe trekkende. 
Uit den fcboot der bladeren komt mede een dunne en 
lange fteel voort, daar aan kleene knopjes bangen, tros 
greys aeter malkander , kleender, dan gerft, waar ui, 
b 2 wor, 
