lisäis d 
V Boek. XLIV Hloofif, AMBOINSCH KRUYDBOER. 199 
Idem quoque decoćtum virorumGonorrhzam curat, 
fi bis de die ejus cyathus bibatur, uti & illos, qui 
Nephritide laborant , perineum vero 'inliniendum 
eft eodem Limonis fucco, & contritis carbonibus 
funis mufarii, feu fungi Biobio dicti , qui Lycoperdi fpe- 
cies eft, Chirurgis Bovifta diéta: 
Ejus cortex exficcari poteft; inque ciftis fervari 
ad ufum , hic enim aque inco&us cum pauxillo Cina- 
moni, Liqueritiz , Cubebarum, & Cumini , optimum 
prebet gargarisma in tonfillis tumentibus & uvula pro- 
lapfa, immo licet os & fauces exulcerate effent ; fi. 
enim tepide hoece gargarifetur, optime depurat & 
cito exficcat ulcera, quod fapius exploratum eft. 
Ad omnes hos ufüs medicos prima feu fufca fpecies 
eligenda eft, qua rarior eft binis aliis fpeciebus. 
Tabula Centefima Vigefima Septima 
Ramum exhibet Haleci terreftris, 
Ubi per Litt. A ramulus alba fpeciei denotatur, 
Het voornoemde decoftum van de fcbor[fe en Lemon 
Swangi geneeft ook de Gonorrbea in de mannen y dagelyks 
tweemaal een kopje vol daar van gedronken, als mede die 
gene, die met °t Graveel gequeld zyn, dog bet perineum 
moet men fmeeren met bet zelve Lemoen-zap, en gewre- 
ven kolen van funis mufarius , of een fungus Biobio ge- 
naami , zynde een xoorte van Boebenvift, byde Chirur- 
gyns Bovift genaamt, 
De fchor(Je kan men drogen , en in bondeltjes bewaren 
tot gebruik, want dezelve in water gekookt , met een wei- 
kolt Caneel y én Zoethout, Cubeben „en Comyn, geeft een 
kofielyk gorgel-water in de gefwolle amandelen , en t val- 
len van den buyg , ja al ware mond en keel daar by 
verfeerd, want lauw daar mede gegorgelt , zuivert en 
TRE baaftig op, zynde meermaals goed bevonden. 
, Tot alle deze medicinale gebruiken moet men de eerfte of 
bruyne zoorte verkiezen , dewelke weiniger te vinden is 
dan de twee andere, > 
De hondert feven en twintig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de Lands Haleky-Boom. 
Alwaar door Lett. A een Takje van de witte zoort aangez 
wezen werd, 
CAPUT OUADRAGESIMUM 
QUARTUM. 
' Clypcaria maritima. — Keller Laut. 
Æc arbor mixtam gerit formam ex ligno mure- 
nz, libro quarto defcripto , Clypearia , & Turio, 
potiflimum vero ex Morunga compofitam , 
quod ejus nomen denotat. : Arbor craffitiem & alti- 
tudinem habet Clypearie vulgaris, ejus autem coma 
non ita ample extenditur. Hujus lignum eft album , 
molle, &-inutile. Ramorum cortex ex cinereo & 
fufco variegatus eft, rachidum vero viridis, in ramis 
ramuli alternati funt & inordinati ; mollibus ex genicu- 
lis provenientes: Hifce pinn& foliofe per quatuor 
yel quinque paria obpofita infident, qua in inferiori- 
bus pinnis quinque gerunt foliorum paria , in fuperio- 
ribus otto, quz vix digiti articulum longa funt , mi- 
nora digitum transverfalem , fuperne obtufa , & fubro- 
tunda, qu&dam vero fuperius latiora funt, mêlius illa 
Turii quam Moringe referentia, nullis plerumque 
coftis donata, glabra, & firma. Fructus funt filique 
Jonge & tenues. -In planis crefcit litoribus in finu 
Amboinenfi, fed vix nota efl. . 5 
. Nomen. Latine Clypearia maritima. Malaice Kellor 
Laut, Amboinice Sielaut, & Ayfielo. 
. Ufus. Nulli infervit ufui, nifi quod ejus cortex lo- 
co faponis adhibéatur ad depurandas & eluendas ve- 
ftes. Plura de hac arbore vide fupra libre quarto in 
capite Ligni Mureni feu Murini, 
Rumphius in Adpendice hec adnotavit. 
Adtendendum eft, ne error conmittatur , quod Am- 
boinenfes hanc confundere foleant arborem cum li no 
Murino feu Aymalaba fupra libr. 4. defcripto , obfolio- 
rum fimilitudinem, fic quoque diftinguenda hec efta 
Kellor Goenong , feu Clypearia rubra fupra defcripta. 
CAPUT 
XLIV. HOOFDSTUK. 
De Strandt Kellor-Boom. 
1524 boom draagt een gemengde fatzoen van bet li- 
gnum mureng , in bet vierde boek beftbreven , Cly- 
pearia en Turi, maar meeft van Kellor , gelyk de ge- 
meene naam mede brengt. De boomis in de dikte , en boogte 
van de gemeene SAS) dog breyd de kruin baar 20 
verre niet wit. Hel bout is wit, week, en ondeugend, 
De fcborffe der takken is uit den grauwen en bruinen ge- 
mengt, aan de ryskens groen, aan de takken ftaan detel- 
gen, of dunder takskens*over divers, en zonder order, 
op weke knien: Aan dezelve ftäan de blad-dragende tys- 
kens, met vier of wyf paren; regttegens malkander , aan 
de agterfle [teeltjes v s aan de voorfte acht paren, de- 
że zyn fcbaars een lid van een vinger lank, een pink 
breed , voor Jiomp en rond; dog zommige zjn voor bree- 
der, dan agter, beter na die van Turi, dan Kellor ge- 
lykende , meeft zonder ribben, glad, en ftyf. Devruch- 
ten zyn lange, dunne bouwen. Hy waft op vlakke firan- 
den, in den Amboinfchen Inbam, dog is weinig bekent. 
Naan. In 't Latyn Clypearia maritima. Op Ma- 
leyts Kellor Laut, op Amboins Sielaut ,en A delo. 
Gebruik. Hy dient tot niets , als dat men de Schorffe 
gebruikt , in plaats van zeep, tot "t waffchen der klede- 
ren. Ziet bier van meer boven lib. 4. in ’t Capittel van 
Lignum Murene of Murinum. 
Rumphius heeft in het Aanhangzel dit "er neergeftelt. 
Hier ftaat op te letten om geen abuys te begaan , dat 
de Amboinezen dezen boom ve en met Lignum Mu- 
rinum of Aymalaha boven lib. 4. afiwa wegens de 
gelykbeig der bladeren, zo moet men bem ook onder/chey- 
den van Kellor Goenong of Clypearia rubra, bier boven 
befcbreven. | 
-Bb 3 XLV, 
