202 HERBARII AMBOI 
CAPUT QUADRAGESIMUM 
SEPTIMUM. 
Folium intinétus. Daun Salam. 
* 
Æc arbor potiffimum frutefcit , aliquando autem 
arbufcula eft crus craffa , quumque praterea ad 
arboris rubrz feu Aycou genus pertinere videa- 
tur, inter arbores eam locare voluimus. 
Plerumque itaque frutefeit inftar Guajävi filveftris, 
cujus truncus pedem craflus eft, qui rachides emittit 
reétas & graciles, cortice glabro & fufco obduétas. 
Harum folia ample fünt extenfa, bina fibi obpofita, 
brevibus petiolis infidentia , unde & fibi quafi adcum- 
bunt, funtque minora ét anguftiora , quam in ulla alia 
Aycau fpecie , tres quatuorve pollices longa , binos 
lata, fuperius acuminata, & integra, multe autem 
cofte transverfales ad oras in finus excurrunt , uti in 
reliquis Aycau fpéciebus, folia autem fuperne inten- 
fe funt viridia, inferne pallide virentia , faporis acidu- 
li, odoris gravis, qui ıncolis aromaticus habetur. 
Flos oblongo infidet capitulo, flores referens Jam- 
bof albe vel Guajavi, minor vero eft, plurimisque 
ftaminibus gaudet, huic fructus fubcrefCit more Jam- 
' bofarum vel Caryophyllorum , mägnitudine ovi Co- 
lumbini , qui albus, eft, & ab uno latere compreffus ac 
lanus, fuperne coronula umbilicatus, inftar Jambo- 
e, faporis aciduli, intusque ingens continet officu- 
Jum rugofum, Optime hic fructus illam Jambofe fil- 
veftris fpeciem refert, qua Jambu Sakkelüt dicitur, 
fed non: edulis eft. Ejus lignum illi Aycau fimilli- 
mum eft, fed durius, & tenuioris fubftantie , attamen 
tignis non infervit. x 
Sa campis ctefcit planis & in levibus filvis copiofe 
circa caftellum Vittoriam,; cjus fruétus Junio obfer- 
vantur. ... 
Nomen. Latine Folium intinétus , juxta Malaienfe 
Daun Salam ,h. e. intinétus folium a fubfequenti ejus 
ufu, Amboinice in Leytimora Kepa. Quidam illam 
vocant Aycau tuba , quum ejus folia fubtus glauca fint 
uti in Tuba flerili, re vera autem nil aliud eft quam 
Aycan frutefcens. s 
Ufus. Quum ejus folia acidulum Indis gratum fa- 
orem gerant,hinc carni & pifcibus eg, 
uri gratum concilient acorem cum levi adítriétiones 
unde & nautz in fafciculos hzc collecta fecum ducunt, 
immo ex Java in Amboinam illa deducunt , quum ip- 
fis ignotum fit hic quoque obcurrere, talia acidula 
tondimenta & intinćtus ipfis falutares habentur in 
mari, atque hinc nomen obtinuit arbor. Stupidis 
vero Amboinenfibus nullo funt in ufu , atque Malaien- 
fes quidam mihi indicarunt in Java quoque crefcere, 
ibique jucundioris effe faporis Amboinenfibus: Li- 
gnum vero ipfis aliquando infervit pro manubriis inftru- 
mentorum , quum durum & folidum fit inftar Caryo- 
phylli filveftris. Arboris cortex ab Amboinenfibus 
adhibetur ad Papedam coquendam , unde & inter 
Oebat Papeda numeratur. 
Hitoenfes hanc habent Aycau Boppo fpeciem , cu- 
jus vulgaris feu latifolia fupra libr. 4. cap. 40. defcri- 
bitur, ejusque altera feu anguftifolia hec Daun Sa- 
lam habetur. t 
Rumphii Adpendix hisce aucta eft. 
Vera Daun Salam Batavia Ao. 1693. adlata , inque 
horto meo adulta, foliis cum fuperiore convenie- 
bat Amboinenfi , ejus enim folia late diftabant in or- 
dines fibi obpofita & fere feffilia, formz fupra de- 
fcripte ; junioris vero arbufculz fex feptemve polli- 
ces longa erant, ipforumque venule juxta oras in fi- 
nus concurrebant , faporis parum aciduli , haud tamen 
adeo gratum exhibebant faporem , licet in Java tene- 
ra folia inftar Ulang Ulang cruda edantur, ac forte 
inde etiam Baleyenfibus dicitur Fangang Ulang. 
" Frućtus illos Fambolane feu Djuet referunt , funt, 
vero minores & rotundiores, faporis aciduli & ad- 
ftringentis. 
E. Hujus 
NENSIS Libr V.cap. XCVII, 
XLVI HOOF DS:T:U Kä 
- Het Indoop-bladt. 
It is meeftendeel een beefter , doch werd zomtyds een 
boompje van een dye dik, en om dat "t daar en bo- 
ven onder de geflagten van Arbor rubra of Aycou 
Jcbynt te beboren , zo bebben wy bem plaatze onder de 
bomen gegeven. 
Het blyft dan meeft een beefter , gelyk de wilde Guja- 
vos, met een [tam van een been dik, regte en ranke rys- 
kens , een effene en bruyn-ro[fe [chorffe. De bladeren 
Jtaan wyd, en altyd 2. en 2. tegen malkander , op korte 
fteeltjes, die dezelve na malkander buygen, kleender en 
Jinalder , als aan een ander geflagt van Aycou, 3. en 4. 
duymen lang, 2. dito breed, na voren toege/pit/t, met 
effene kanten, veele dwers-ribben lopen met bogen aan de 
kantén te zamen, gelyk aan alle Aycaus te zien is, bo. 
ven loot-groen, onder bleek-groen, van fmaak zuuragtig, 
en wat [terk van reuk, bet welk de Inlanders voor Aros 
maticg bouden. 
De bloem Daat op een langwerpig knopje, engelykt de 
witte Famboezen of Gujavos , doch is kleender en digter 
van draden, daar onder groeyt de vrucht , op de manier 
als de Famboezen of Nagelen groeyen, in de grootte van 
een duyven-ey , wit , en aan de eene żyde een weinig plat, ` 
boven met een kroontje of navel, gelyk de Famboezen, 
van fmaak zuurachtig, van binnen met een groote gerim= 
pelde fleen. Zy gelyken zeer na die zoort van wilde Fame 
boezen, die men Jambu Sakkelät noemd, doch zyn niet 
eetbaar. Zyn bout is de Aycau gelyk, doch wat harder 
en fynder van [lof , echter toż ”t timmeren niet gebruyke- 
JE: ` 
Het waft op ülakke velden „en in kfeupel-bo[fcben , veel 
idea % Kafieel Vittoria , de vruchten ziet men in 
uny. 
Naam. Int Latyn Folium intinétus, na Maleyt- 
Jebe Daum Salam , dat is blad des indoops , van zyn vol- 
gende gebruyk. Amboins op Leytimor Kepa. Zommige 
noemen 't"Aycau tuha, om dat de bladeren van onderen 
&roen-blaauw zyn, gelyk aan de Tuba fterilis, en ” is 
in der daat anders niet, dan een beefteragtige Aycau. 
Gebruik. Dewyl deze bladeren van een Geste „enby 
de Indianen aangename fmaak zyn, zo werdenze gebruykt 
by vleefch en vijch te koken, om bet zap een aangename 
zuurte te geeven, met een kleene zamentrekking , daarom 
voerenze de Zeevarende met bosjes by bun, ja brengenze 
zelfs van Fava in Amboina, dewylze niet weten, datze 
bier ook vallen; diergelyke zuure zauce en dopinge bou- 
denze gezont op zee, en daar van bebben de bladeren ba- 
ren naam. By de botte Amboinezen zynze in geen gebruyk, 
ook verklaarden my eenige Maleyers , dat die op Fava 
waffen aangenamer van fmaak zyn dan de Amboinezen, 
alleenlyk dient bun "t bout ,zomtyds tot fielen aan gereet- 
Jcbappen , om dat bet bard en ftyf is, gelyk’t wilde Nas 
gel-bout. De fcborffe werd by de Amboinezen gebruykt 
in ’t koken van de Papeda , en daarom ook onder de Oebat 
Papeda geteld. 
+ De Hitoeözen bouden *t voor een Aycau Boppo , waar 
van 't gemeene*of breedbladige boven in ’t 4. Boek, Ka- 
bittel 40. befchreven is, en voor "t tweede of fmalbladige ` | 
boudenze dit Daun Salam. 
Het Aanhangzel van Rumphius is hier mede 
vermeerdert. 
Het opregte Daun Salam van Batavia Ao. 1693. ge- 
bragt, en in myn tbuyn opgefchoten , quam in bladeren 
meeft overeen met bet bovenftaande Amboineze ; want de . 
bladeren [Londen in wyde tu[lcben-plaatzen , en in ryen . 
regt tegens malkander , fcbier zonder voetje , van gedaan- _° 
te als boven ftaat , doch aan ’t jonge boompje waarenze 
wel 6. a 7. duymen lang, en baar adertjes liepen langs 
de kanten met bogten t'zamen „van fmaak een weinig zuur- 
agtig , doch van geen zonderlinge- aangenaambeid y boe- 
wel men op Fava de jonge bladeren als Ulang Ulang 
raauw eet, en mi[J[cbien ook daarom by de Baleyers ge- 
naamt Jangang Ulang. IP ` 
De vruchten zullen zen als Jamboelaens of Djuet , 
doch kleender en ronder , mede zuuracbtig en zamentrek- 
kende van [maak, E 
