V Boek. XLIX Hoofiß. 
Secundo Bunius agreftis feu filveftris Bune , aliquan- 
do tantum frutefcit, tempore autem adeo craflefcit, 
ut vir eam vix complecti poffit, ejus cortex tum bi- 
nos digitos craflus ett; fuccofus admodum & mollis, 
rami vero funt redi & firmi uti in filveftri Guajavo, 
cum qua foliatura quoque convenit, hujus vero mul- 
to breviora funt, tres pollices longa, atque in ra- 
mulorum fummo plura fibi fubpofita, que fubtus plu- 
res gerunt. protuberantes coftas , & integra funt. Te- 
nera horum folia acidulum habent faporem cum levi 
adftrictione & aufteritate. 
Flores ex racefhis excrefcunt , uti in domeftica 
fpecie , fecundum ramulos ex foliorum alis, hi vero 
breviores funt, pluribusque capitulis ornati, quorum 
flores diftingui ac dignofci vix poffunt „ex viridibus, 
enim hisce capitulis, quantum videtur , mox fructus 
excrefcunt, qui multo minores funt illis domeftice 
fpeciei, qui parva & rotunda funt granula inftar Pi- 
peris , rubra & acida , quum fint inmatura, nigri- 
cantia, & dulciera, fi matura, vetuíta autem corru- 
gantur. Ramorum cortex vix acidus eft, fed magis - 
adftringens , arboris lignum fatis durum eft. 
Nomen. Latine Bunius agreftis, E Arbor Salamandra, 
quum ignis flamma refiltere poffit. Malaice & Ma, 
caflarice Bunerea. Javanice Buni & Wuni. Amboini- 
ce in Leytimora Ayune, feu proprie Aywune , quum 
Ayune fit arbor nuda. 
Locus. In Amboine locis ventofis obcurrit in le- 
vibus filvis, ubi folum eft acutum & faxofum. 
Ufus ejus huc usque. nondum innotuit, nec ejus 
fructus edules funt, fed cenera ejus folia cruda edun- 
tur inftar Ulang Ulang ad Bocaffan. Vacca amant 
ejus folia depafci. Peculiarem & miram habet pro- 
‚prietatem, quod ignis flammas tolerare poffit, fepe 
enim fit, campos & frutices deflagrari , in-quibus cre- 
Ícit, unde & tota ejus confumitur coma , per cor- 
ticem autem craflum & fuccofum confervatur , ita ut 
dein de novo progerminet , unde & mihi Salaman- 
«dra arbor dicitur. In Macaffara varie ejus filveftres 
inveniuntur fpecies feu Runerea , crafliffimos fepe 
-gerentes truncos concavos ac foveis excavatos, in 
quibus fefe ferpentes aliaque animalia abfcondunt, 
quum ipfarum trunci fint mufcofi & refrigerio infer- 
viant. , Fructus ejus aceto infufi, elegantem ipfi ru- 
brum conciliant colorem. | : 
_ Tabula Centefima Trigefima Prima 
Ramum exhibet Beni; (ative. i 
Ubi Litt. A ramulum denotat fruêtibue onnftnm alterins , feu 
- «reris Jpeciei, 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
205 
2. Bunius agreftis of wild Bune; dezen boom blyft 
zomtyds een firuyk, doch met er tyd word by zo groot, 
dat bem een man pas omvademen kan. Zyn fcbor[fe is 
als dan wel 2. vingers dik, zeer Jappig en week, de tak- 
ken zyn regt en ftyf, gelyk aan de wilde Gujavos, die 
by anders aan bladeren ook wel gelykt, doch deze zyn 
veel korter , drie duymen lang, en wat fmalder , met een 
ronde fits, op korte fleelen, enkeld , en boven malkander 
aan de ryskens flaande , van onderen met uitftekende rib- 
ben, en evene kanten. -De jonge bladeren bebben een 
zuren fmaák, met een kleene adftriétie en wildigbeid. * 
/ Het bloeyzel komt woort aan trosjes , gelyk: aan "t tam- 
me, langs de takjens , uyt den oorfpronk der bladeren , 
doch deze zyn korter en knoppiger, daar aan men geen 
befcheyden bloeyzel bekennen kan; want uyt de groene 
knopjes, zo ’t Jchynt, groeyen firaks de vruchten, de- 
welke zyn veel kleender dan de tamme , zynde kleene ron- 
de korls, als peper , rood als ze nog onryp zyn en zuur, 
Jwartacbtig , als ze ryp zyn, en zoeter , doch oud wer. 
dende, rimpelenze gebeel in. De baft van de takken beeft 
weinig zuurte, maar is meerder zamentrekkende , bet bout 
wan den boom is redelyk bart. | 
Naam. In’t Latyn Bunius agreftis, & arbor Salaman- 
dra, om dat by de vlammen des vuurs*verdragen kan. 
Op Maleyts en Maccaffaars Bunerea. Favaans Buni en 
Wuni. Amboinfcb op Leytimor Ayune, of eygentlyk 
Aywune, dewyl Ayune is de Arbor nuda. 
Plaats. Men vind bem in Amboina op lugtige bergen, 
onder "t kreupelbofch, daar bet wat fcherp en kraal-ftee- 
nig is. | | ; 
Gebruik. Zon gebruyk is nog niet ter degen bekent; 
en de vruchten werden niet gegeten , bebalven dat de jonge 
bladeren werden raauw gegeten , als Ulang Ulangen Bo- 
caflan. De Koebeeflen weyden zyn loof gaarn af. Hy 
heeft een wonderlyke eygenfchap , dat by de vlamme des 
vuurs verdragen kan, want-bet gebeurt dikwils , dat men 
de velden en ruygten afbrand , daar by ftaat , waar door 
by mede van al zyn loof berooft «verd , echter bewaart 
bem zyn dikke en zappige [chor/Je, xo dat by daar na weder 
uytflaat „daarom ik bem Salamander-boom genoemt hebbe, 
Op Macaffer beeft men ver/cheide wilde zoorten of Bune- 
rea, gewinnende zomtyds zeer dikke [lammen , bol; en 
vol kwylen , daar in zig dan Serpenten en andere gedier- . 
ten opbouden , om dat zyn [lam mo/cbagtig en koel is. 
Deze vruchten in azyn gedaan, verwen den zelven [choon 
boog-rood, 
De Hondert een- en dertig Ge Plaat 
Verwuut cen Lak van de zamme Bunie-Boom, 
Alwaar Lett. A. een takje aanwyft met de vruchten van de 
andere ofte de wilde xoort, 
“CAPUT QUINQUAGESIMUM. 
Arbor Coeli. Caja Langit. 
Aju Langit tam alte fuam adtollit comam „ ut 
C Coelum lacefcere videatur , hzc faltem fupra re- 
liquas fefe exferit arbores filveftres , altiffima 
enim omnium'eft, que mihi hisce in terris unquam 
obvenere. EURE 
Ejus truncus redte fefe erigit ad viginti quinque vel 
triginta ulnarum altitudinem , adeoque craffefcit , ut 
bini tresve viri eam vix complecti poflint, prope ra- 
dicem non alatus eft , & usque ad verticem ramis 
“orbatus. ; EE ER 
Ejus cortex eft cinereus, glaber, digitum craflus, 
.€& cornez fubftantie , contra ejus lignum eft leve, 
fungofum , album, & longitudinalibus ex fibris com- 
pofitum, odoris gravis & faporis amaricantis. In ver- 
tice tantum fuos emittit ramos plerumque erectos, 
ui in fummo undique denfis & re&is ramulis obfeffi 
unt inregularibus , binos & binos cum dimidio De: 
des longis, & erećtis, horum quisque quinque & fex 
gerit ja te paria, in binos ordines direéte fibi ob- 
ofita, peculiaris forme , quodammodo cum illis Caju 
effi feminz convenientia, fex feptemve pollices lon- 
a, ultra palmam lata, in obtufum apicem definentia 
& integra.. 
Tom. ll], Horum 
I. HOOFDSTUK. 
De Lugt-Boom. 
Aju ii verbeft zyn kruyn zo boog; dat by den 
C 'bemel [chynt te tergen; of immers boven alle andere 
Wout-bomen te verbeffen, want by is de boog fle , die 
my in deze Landen ooit voortgekomen is. 
Zyn flam fcbiet regt op, tot de boogte van 25. en 30. 
vademen , £o dik, dat bem 2. a 3. man omvademen moe- 
ten, by de wortel zonder vlerken; en als mede zonder 
takken tot aan den top. 
De fchorfJe is graauw, even, een vinger dik, en van 
een hoornachtige fubftanties daar en tegen 't bout is ligt, 
voos, wit, en langdradig , van een bitteren reuk en fmaak, 
Boven fpreyd by eerft zyn takken uyt, doch meeft over 
eynd, die aan baar voorfte digt met dunne en regte rys- 
kens bezet zyn, zonder order, 2. en 23 voet lang, alle 
over eynd ftaande ; yder beeft 5. a 6. paren bladeren, in 
2. rygens regt tegen malkander , van een byzonder fat- 
zoen , eenigzints als die van Caju Deffi "t wyfken, 6. en 
7. duymen lang ; een bånd breed of meer , met een flompe 
Jpits en effene kanten, 
Ct 2 De 
