V Bock. LIN Hoofiß. 
folia bafis funt , unde & hic femel Boboto defcri- 
bemus: eft itaque cibus, qui ex quibusdam prepara- 
tur pifcibus ad putredinem vergentibus, hi in craffas 
feinduntur partes , cumque aliis mifcertur viridibus 
foliis, in fragmenta confraétis, quorum precipua funt 
hzc Goemire , Oleris albi , Arboris glutinofe , & tenera 
folia Peponum , & Cacare , Ja Pipere,Sale, Allio, 
Coriandro , Cumino, & rapfato Calappi nucleo bene 
condiuntur , atque hec pafta in oblongum formatur 
volvulum, qui recentibus involvitur Mutz foliis, & 
fupra aquam fricatur in machina Cucuflan dicta: Si 
hic cibus menf& inponatur , exteriora tolluntur ifta 
folia, reliquaque cibi pars comeditur: Si hujus arbo- 
ris folia quotidie in aliis cibis ufurpentur , lattantium 
lac generant. |. 
Arboris cortex lentus eft & viminibus infervit, ún- 
de & ex hoc fila formantur , quibus Oryzam conligant 
in meffe: Ex radicibus manubria fabricantur Parrings 
feu majorum cultrorum. Macaflarenfes dicunt hasce 
arbores in ipforum patria antiquis temporibus in in- 
gentem excrefcere craffitiem , intusque concavas effe, 
ita ut monoxyla ex his formari poflint , natura vero ho- 
minibus invidens tam commode hinc monoxyla con- 
quiri, poftea non permifit illas adeo craffefcere. Ca- 
pre, hirci, & oves maxime hzc expetunt folia, ex 
ligno Pangayen, fimiliaque navium inftrumenta for- 
mari poffunt , folia coenofis adcoéta pifcibus fluviati- 
libus , ipforum ingratum tollunt faporem & odorem. 
"Tabula Centefima Trigefima Tertia 
Ramum exhibet Fol: hircini feu Gumire. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK.: 209 
inzonderbeid tot de Boboto > waar in deze Te | 
ME zyn; dierbalven Wy bier eens voor al de o 
= en bejchryven. "t Zelve dan is een zoort van koft y 
> 5 TA eenige villehen neemt, die wat aangeftoken zyn, 
ereive grofelyk aan ftukken breekt , en vermengt met 
andere groene bladeren ‚die ook in flukken gebroken zyn 
waar van de principaalfte zyn deze Goemira, Olus al. 
bum, arbor Glutinofa, de jonge bladeren van Pompoe- 
nen, en Cacara, wel gekruyd met Peper, zout, ajuyn, 
Coriander , Comyn, en gerafpte Calappus-pit ; dit deeg 
rolt men langwerpig , wind bem in verfche Pifang-bla- 
deren, en ftooft bem boven t water in cen CucufJan ; op 
tafel gezet, werden de buitenfte bladeren Weg gefmeten 
en de reft gegeten; in andere koft deze bladeren dagelyks 
genuttigt ; vermeerderen de zogende vrouwen baar melk, * 
De fchorfJe is taay , en bequaam tot bindwerk ‚ Weshal- 
ven xy uit dezelve touwtjes maken , om de ryft in de oegft 
daar mede te binden. Ult de wortelen maakt men fteelen 
tot Parrings en bouw-mefJen: De Macafaren eg gens 
dat deze bomen op baar land in oude tyden zeer dik wier- 
den, en binnen bol , xo dat mengemakkelyk Prauwen daar 
van konde maken, doch de nature de menfchen misgun- 
nende, dat zy xo gemakkelyk aan Praauwen quamen y 
heeft namaals dezen boom nooyt xo dik laten groeyen. De 
Geyten , Bokken, en Schapen , eeten deze bladeren ook 
geern. Uit bet bout kan men ook Pangayen , en diergelyk 
Jcbeeps gereedfchap maken: De bladeren by modderige 
Mri s bet gekookt , benemen dezelve baren flerken 
reuk. — | =. ; zk 1 
De Hondert drie-en dertig ffe Plaat 
. Vertoont een Tak van het Bokke-bladź ; ofte de Gumira-Boom 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
TERTIUM 
. — Gumira Litorea. Gumira Laut. 
-~ Umira filveftris eft arbor litorea, que craffiorem 
r gerit truncum pracedenti, nunquam rectum, 
: fed incurvum, & ad mare inclinantem. 
Ejus folia funt breviora & rotundiora, fcabra, & 
crafía, tuberculis obfeffa, nec adeo penetrantem fpi- 
rantia odorem quam prioris. Flores, fructusque 
domeftice quodammodo fimiles, funt vero rariores 
& minores. 
Arboris lignum non. adeo longitudinales gerit. fi: 
bras , quod en » & parva aquofa medulla repletum 
eft, per totum fere annum hét arbor fructus fores- 
que producit , atque ubique in litoribus crefcit , po- 
tifimum vero in faxofis , ibique circa radicem , fi fo- 
vea formetur, aqua dulcefcit, quod multum in Hi- 
toca compertum fuit, antequam ingens ille terra mo- 
tus anno 1674. fuerat obortus, per hunc enim omnis 
dulcis aqua difparuit. 
Nomen. Latine Gumira Litorea. Malaice Gumira 
Laut. Amboinice in Hitoea Ola-Ola, & tantum Ola, 
Up, Hec arbor nullam exhibet partem edulem, 
ejus enim folia in olus cocta sersiginem cauffant. In 
re Medica etiam nullum przbet ufum , nec fere ulli 
alii infervit rei , nifi quod ejus lignum ficcum foco 
conducat. 
Tabula Centefima Trigefima Quarta 
Ramum exhibet Gumire Litorie. 
LII. HOOFDSTUK, 
De Sirandt Gumire - Boom. 
D: wilde Gumira is een ftrandboom , werd dikker 
‚van ftam dan de vorige, nooit regt, maar kroms 
en voor over hellende na de zee. 
De bladeren zyn korter en ronder , ftyf en dik , met bob» 
belen bezet, zo [lerk niet van reuk als de vorige. Bloe- 
men en vruchten zyn de tamme meeft gelyk, doch ydel- 
der en kleender. 
, Het bout is zo langdradig niet, witagtig, en met een 
kleen wateragtig bert; men ziet bykans 'tgebeele jaar door 
bloemen en vruchten daar aan, 't end over al op de 
ftranden , doch lieffl daar bet fteenig is, en dan vind men 
gemeenlyk omtrent de wortel zoet water, als men aldaar 
een kuyl maakt, "t welk men veel zag op Hitoe, voor 
de groote Aardbeving Anno 1674. wani door deszelfs 
Jcbudding is t zoet water verdwenen, : ; 
Naam. In ’t Latyn Gumira Litorea. Op Maleyts 
Ge Laut. Amboinfcb op Hitoe. Ola-Ola, en flegts 
a. 
Gebruik. Van dezen boom is ‘niets eetbaar , want de 
bladeren zomtyds tot moes gekookt , brengen eenige duyze- 
ling aan. In de Medicyne is ’t ook onbekent, en deugt 
bykans tot anders niet dan bet drooge bout tot branden, 
- De bondert vier- en dertig ffe Plaat 
Vertoont cen Tak van de Strandt Gumire-Booma 
LIV. 
