oro HERBARII AMBOINENSIS Liber V.cop.LIV. 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
cos) BAM 
Cicadaria. Ay Lapy. 
Icadaria Amboinenfis eft arbor filveftris, prope 
radices parum alata, corticem gerens lactefcen- 
tem, folium ejus quodammodo illud Siccii re- 
fert, fupetius autem magis acuminatum eft , quatuor, 
quinque, & fex pollices longum, vix binos digitos 
latum , ab utraque acuminatum parte, plurimis con- 
ftans venis transverfalibus luteis, ex cinereo viride 
ińftar illorum Guajavi, inordinatum, plurimaque ar- 
&e fibi jun&a in ramorum extremo locata funt. Ejus 
lignum pallide rubet, duriusque eft illo Siccii: Lx 
ejus cortice cicade generantur, que per noctem in 
cun&is Amboine filvis cantant & clamitant , atque 
Amboinenfibus dicuntur Laipy,unde & nomen fuum 
fortita eft hec arbor, que & hinc a nobis Latine Ci- 
cadaria vocatur. 
Alia fingularis Cicadaria in Zeylana invenitur , præ- 
fertim circa Battecaloam ad fluminum ripas, que hu- 
milem gerit truncum, & inregulares ramos, ejus fo- 
lium fimile eft folio Salicis latifolia , atque hec fo- 
lia veras generant locuftas , quz primum incipiunt 
vivere prope folii pedunculum , ubi & ipfarum caput 
eft, acfic porro usque ad folii finem corpus extendi- 
tur & generatur , folii cofte in pedes excrefcunt, 
cuncta vero hujus arboris folia in cicadas per meta- 
morphofin non tranfeunt , fed tantum quzdam & pau- 
ca, que maxime vegetativo , nempe hujus arboris, füc- 
coturgent; quum Cicadz caput fit generatum , atque 
tale folium in cifta deponatur , ulterius tamen . ex- 
crefcet , ita ut decerpta hec folia Bataviam trans- 
ferri poffint, ibique etiam notari poffit , quo modo 
Cicada hec fenfim. ex folio ifto transformetur: Alii 
contra, qui res naturales adcuratius inveftigant , hanc 
foliorum metamorphofin in cicadas negant, dicentes 
locuftas ova fua prope folii petiolum ipfi infigere fo- 
lio, que inter binas folii duplicaturas foventur & 
extenduntur, unde tale infectum generatur , quodin- 
dagandum relinquo illis. qui iftam inhabitant regionem. 
| 5 folia in textu fupra jufto modo fuerint defcrip- 
ta, anguftifoliz fpeciei fuerunt, altera enim ejus la- 
tifolia fpecies inventa fuit in vicinis montibus fluvii 
Elephantis, cujus folia a quinque ad feptem pollices 
longa erant, tres quatuorque transverfales digitos 
lata ,formam gerentia illorum Siccii latifoliz , fcabra, ` 
& protuberantibus coftis inferne donata, unde & fo- 
lium rugofum quodammodo eft inftar illorum Guajavi. 
^YInregularia funt & arcte fibi jun&a in ramulorum 
extremo, brevibus petiolis infidentia ; que in ramus 
lorum inferiore artes ubi decidua, rubercula plura; 
ue ipforum veftigia funt , relinquunt , atque hzc 
bin ulas obtufas mentiuntur, foliorum color fuperne eft 
lete viridis & glaber, venulz vero inferne flavefcunt. 
Poft folia flores progerminant in ramulis , qui mihi 
huc usque ignoti funt, hos vero infequuntur fructus 
tam folitarii, quam in parvis racemis conledi , forma 
arvarum Olivarum, feu femi perfectarum nucum a- 
vellanarum, in brevem apicem definentes, primo vi- 
rides , dein purpurafcentes , ac tandem nigerrimi , fub 
exteriore, tenui, & miucofo cortice oblonga recon- 
ditur nux , fatis craffo putamine obducta, in quo nu- 
cleus continetur albus uti in nucibus avellanis, fapo- 
ris amaricantis, quique in bina fegmenta dividi po- 
teft , granulum condens album , capitulo infiftens,quod 
feminalem continet virtutem. 
Fructus Martio & Aprili obfervantur: incola hujus 
arboris binas notant fpecies,anguftifoliam & latifoliam: 
Ejus nm eft fatis durum, atque cortex pauco con- 
ftat latte : Hic füpra ignem toftus, & cum Siri Pi- 
nanga mafticatus conducit aphthis, eft enim dulcis & 
adftringens. 
Omnes Cicade Malaice Rian Rian, & Amboinice 
Lapy vocantur: Altera Caju Lape Lape fpecies fupra 
defcripta eft libro quarto cap. 43. fub finem arboris fa- 
cum majoris. 
Tabula Centefima Trigefima Quinta 
Ramum exhibet Cicadarize. 
Ubi Litt A. ejus fru&um naturali reprafentat magnitudine. 
B. Vero Cicadam ipfam. 
CAPUT 
E HOOFDSTUKE, 
- De Krekel-Boom. 
Gu in Amboina,is een Wout-boom , by de wor: 
J tel wat gevleugeld, en melkagtig van fcbor[Je , *t 
blad gelykt eenigzints dat van Sikki, doch na voren 
toe [pitzer , 4. 5. en 6. duymen lang , fcbaars 2. vingers 
breed, agter en voren toegelpitfi , met veele geele dwers- 
aderen , graauw-groen gelyk als die van Gujavos , zon- 
der ordre, en digt op malkander ftaande, °t Hout is ligt- 
rood, en harder dan dat van Sikki , by genereerd uyt 
zyne fcbor(Je de bofcb-grillen of krekels , die men 'snagts 
in alle Amboin/che boffcben boort zingen en fchreeuwen, 
dewelke de Amboinezen Laipy beten , waar van den boom 
men naam beeft , en «vy moemen bem in "t Latyn Cica- 
aria, 
‚Een andere zeldfame Cicadaria of Sprinkbanen-boom s 
vind men op Ceylon, voornamentlyk omtrent de Batteca- 
loa, aan de rivier-kanten, by is laag van ftam, en on- 
efcbikt van takken , "t blad is een breed Willige-blad ge. 
yk „deze bladeren genereren regte Sprinkbanen , nament- 
lyk, bet leven komt eerft by "t Te dear bet booft is, 
en loopt zo voort „tot dat t ligbaam tot bet eynde des blads 
volfebapen is , de ribben van * hlad. werden de pootjes 
alle de bladeren van dezen boom werden geen S; rinkbanen, 
maar allenelyk-eenige weinige y daar de merje geeft van 
den boom in zit, wanneer "t booft gefchapen, en ^t blad 
in een doosje gelegt is, zal egter volfcbapen werden, zo 
dat men de afgeplukte bladeren tot Batavia kan vervoe- 
ren, daar men nog al zien kan, boe 't beeft allengskens 
uit °t blad werd; doch andere, die de zaken wat nauwer 
menen in te zien, ontkennen deze transformatie der bla- 
deren in beeften , maar zeggen „dat de Sprinkbanen bare 
eyers by den fteel in dat blad drukken, dewelke dan zig 
uitbreiden tu[Jcben de beyde vellekens van bet blad, ent 
beeft formeren, welk onderzoek ik bevolen laat aan die 
geene , die daar woonen. 
Indien de bladeren in den text wel befchreven zyn , zo 
moeft bet een fmalbladige zoorte oj zyn, want eem 
andere bredere zoorte is gevonden aan bet naafte gebergte, 
aan den Olipbant, waar van de bladeren lang waren, 
van 5. tot 7. dwymen, 3. en 4. dwers-vingers breed, ge- 
fatzoeneert als die van °t breedbladige Sikki, ftyf, met 
uitftekende ribben van onderen, die bet blad eenigzints 
gekronkeld maken, gelyk de Gujavos-bladeren zyn. 
Zy [taan zonder ordre , en diet ob malkander gedrongeny 
aan ’t voorfte der ryskens op korte voetjes, déwelke agter 
aan de ryskens , daar zy oe zyn , veele knópjes na- 
laten , als of bet flompe doornen waren; de coleur der 
bladeren van boven is regt-groen en glad, de ribbekens 
van onderen zyn geelachtig. 
Agter de bladeren komt bet bloeyzel woort , man de 
ryskens , zynde nog onbekend. Daar op volgen de vrug- 
ten, 20 enkeld als by kleene trosjes bangende , in gedaante 
van kleene Olyven, of bal oa Tine Hazel-noten , met een 
kort [pitsje boven op y eerft gras-groen, daar na purper- 
bruyn, ten laatften pik-/wart. Onder de pil t dun- 
ne, enflymerige fchelle, legt een langwerpig nootje , met 
een redelyke barde fchaal omgeven, en daar binnen een 
witte beeft, gelyk in de Hafel-noten, bitter van fmaak, 
die zig in tween laat deelen , verbergende een wit korl- 
ken, op een knopje flaande, daar in de zaadkragt fteekt. 
De vrucbten ziet men in Maart en April. De Inlan- 
ders maken er ook 2. zoorten van, fmalbladig en breed- 
bladig , "t beeft een redelyk bard bout , en de fcbor[Je een 
weinig melk. Dezelve over ^t vuur een weinig gebraden; 
en met Siri Pinang geknouwt, is goed voor de fpruw, 
want zy is zoet , en zamentrekkende. 
Alle Krekels bieten in Maleyts Rian Rian, int 
Amboinfch als boven Lapy. Een ander Caju Lape Lape, 
ziet bejcbreven lib. 4. cap. 43. aan °t eynde van arbor 
facum major. 
De hondert vyf- en dertig [le Plaat 
Vertoont een Tak van de Krekel, ofte Sprinkhaan-boom. 
Alwaar Lett A. deszelfs vrugt in natuurlyke grootte verbeeldt. 
B, De Krekel of Sprinkhaan zelfs. LV 
