V. Bock. LVII Hoof. AMBOINSCH KRUYDBOEK. m 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
Ichtbyoétonos Litorea. Aytuy. 
Inas has fubfequentes arbores Icbtbyoćtonos , feu 
B pifcium necatrices voco , quum ab incolis inillum 
.. _finem adhibeantur, quarum prima hoc in capite 
defcripta litora, altera fubfequens montes amat. 
v. dcbtbyoćtonos litorea , mediocris. eft arbor, arbori 
Excecanti fimilis , vel paulo humilior, truncum ge- 
rens gracilem , qui nunc folitarius, nunc geminus 
excrefcit , comam gerens denfam , quum rami 
ex plurimis longis flagellis conftent, quibus folia per 
longos ordines infident alternata , que longiuscula 
funt & angufta „ad oras fubtiliter, fed non profunde, 
ferrata, quatuor & quinque pollices longa, unum 
cum dimidio lata, tenuibus ac vix notabilibus venu- 
Jis pertexta, craffiuscula, glabra, glauca, ac plerum- 
que antrorfum inflexa feu finuofa. =.  .. 
„Ex horum alis longisprogerminant. juli , uti in ar- 
bore, Excecante ‚fed qui longiores funt. . Hisce flofculi 
infident pufilli, mufcofi, ex viridi flavefcentes ,quo- 
rum quivis ex tribus brevibus conftat tonius Ya 
ce infequuntur fructus rari, qui parvi funt globuli, pau- 
lo majores globulo fcloped minoris, ex cinereo & 
viridi variegati, ac tandem terreftris coloris feu ni- 
gricantes, duri, lignofi,, acíi fructus cujusdam offi- 
cula effent, Externe fex fulcis notati funt, qui in 
durum apicem concurrunt , tres vero horum fulci 
profundiores funt., ita ut totus frućtus in tria feg- 
“menta dividi poffit , que ficca fibi adcumbunt fine 
ulla medulla, ac nihilominus tamen fibi adherent, 
in quovis autem fegmento nucleus reconditur Pifta- 
chiz fimilis in AA quadam, qui interne ex cine- 
reo & fufco colore variegatus eft. , . i 
è Arboris cortex ex viridi nigricat, paucumque fpil- 
fum exfudat lac, fi vulneretur, vel fi folia abrum- 
; pantur. Lignum penitus albicat, leve eft, molle, & 
¿nutile tigno. Mayo & Junio floret. Ex quavis pi- 
lula feu fructu bine progerminant arbufcule , tertius 
enim nucleus plerumque emarcidus ac fterilis eft. 
Nomen. Latine lcbtbyoćtonos Litorea, h. e. litorea 
pifcium necatrix. Amboinice in Hitoea Aytobi, Ay- 
tuy, & Aypue. Jure inter arboris Excecantis fpecies 
numerari poffet, qua füpra libro tertio defcripta eft. 
`. Locus. Raro obcurrit in Hitoes regione zac porfi- 
mum in litore, vel locis ipfi vicinis in planis filvis; 
crudi ejus fructus. hinc ar in litus projeéti inveniun- 
tur, a nullo enim expetuntur animali. 
. Hec arbor ad noxias quoque pertinet arbores. la- 
&tefcentes, quz perniciofas poffident qualitates, un; 
de & nullius eft ufus, excepto quod ejus fructus ad 
pifces enecandos adhibeantur, feparant enim in flu- 
mine quodam locum parvum, ubi corbículos. quos- 
dam recentibus hisce fructibusinpletos & groilo modo 
contufos deponunt , aliis cineribus mixtos., quos 
in occlufos projiciunt locos , atque hos porro fufti- 
bus turbant & conmovent , donecaqua horum nucleo- 
rum fpuma fit obdu&a, tum omnes pifces in illo. lo- 
co occlufi femi-mortui fupernatant , qui innoxie ta- 
men comeduntur. .., ; 
, Lignum, licet fit leve & molle, durabile tamen ett, 
nec coffos umquam generat, fi modo ficcum bene con- 
fervetur , forte aptius erit ad calceos ligneos feu Tsje- 
rippos , illo arboris excecantis , qua de re fupra latius 
fuit actum, nuclei in fructibus occlufi inftar Cariarió- 
rum dulcefcunt, nec noxiz videntur effe qualitatis , 
pueri enim maturos hosce aperiunt fructus , ipforum- 
que nucleos innoxie edunt. 
"Tabula Centefima Trigefima Octava 
bi + ro t N + € 
* Ramum exhibet Ichthyettoni tores, feu Aytwy. 
Lom, DI CAPUT 
LVI. HOOFDSTUK. 
De Strandt Vifch-dooder Boom. 
D twee volgende bomen noem ik Ichthyoćtonos , 
of Vifch-dooders , om dat ze de Inlanders daar toe 
( gebruyken, waar van de eerfte in dit Kapittel be- 
Jchreven, de ftranden, en de volgende de bergen bemind: 
De firand-lchthyoćtonos is een middelbaare boom , den 
Arbor Excecans gelyk., of wel zo laag, en rank van 
Sam, die zomtyds enkeld, zomtyds dubbeld is, en met 
een digte kruyn , want de takken zyn bekleed.met veele 
lange gerteń, waar aan de bladeren, in lange ryen ver- 
wileld tegen malkander [taan , dewelke zyn langagtig en 
mal, aan de kanten fyn, doch niet diep gezaagt, 4. en 
5. duymen lang , 1: breed, met fyne en pas kennelyke 
adertjes doortogen, dikagtig , glad , zee-groen, en meeft 
alle wat voorwaarts gekromt. 
Uyt den fchoot der zelven komen lange kattekens voort, 
gelyk aan den Arbor Excecans , doch langer. Aan de- 
zelve [laat zeer Heen bloeyzel , zynde mofchagtige bloemp- 
jes, geel-groen, en yder van 3. korte draadjes gemaakt, 
na dezelve wajjen eenige weinige vruchten, zynde ronde 
bollekens , wat grooter dan de Musguets-kogels , uit den 
grauwen en groenen gemengt „ten laatften aardverwig of 
Jwartachtig , bard, boutacbtig , of bet een korl van een 
Bio, Si „Van buyten zynze met 6. vorens getekends 
die in een kort fpitsje, zamen lopen , maar 3. derzelver 
aan door, xo dat de gebeele vrucht zig in drien laat dee- 
en, welke flukken droog tegen malkander flaan, zonder 
eenig merg daar tu[Jcben , en niet Ze min aan malkande- 
ren vaftbouden, in ieder fluk leyd een'korl , als een Pifta- 
cie, in een celletje, uyt den graauwen vaal , bet binnen- 
fie vervullende. . ; 
+ De [cborffe is uyt den groenen vuyl en fwartacbtig s 
weinig dikke melk wykgevende , als menze quetft „of als 
men, de bladeren afbreekt ; "t bout is gebeel wit , ligt , weeks 
en ondeugent tot timmeren. „Hy bloeyd in May en Funy, 
Uyt ieder vrucht of pille komen tweejonge boompjes voort, 
want de derde is gemeenlyk uiżgedroogt en onnut. . 
Naam, In ’t Latyn Ichthyoćtonos litorea , dat is, 
Strandt Vifcb-dooder. Amboinfcb op Hitoe Aytohi, Ay- 
tuy, en Aypue. Men zoude bem met rede onder de zoor- 
en van Arbor Excecans mogen rekenen , boven in "t 3e 
Boek befcbreven. . NW i 
. Plaats. Hy word weinig gevonden op 't land Hitoe, 
en waft meeft op Jtrând., of niet verre daar af in vlakke 
boffcben; de raauwe vruchten ziet men bier en daar op 
Strand verjtroeyt, want zy werden van geen beeft ge- 
nuttiga. , ; 
. Dezen boom beboord onder de forgelyke melkbomen s 
die een fcbadel'yke kragt bebben „en is dierbalven van geen 
gebruyk, bebalven-de vruchten tot bet Vifch-doden, want 
zy Aon een kleene plaats in eenige ‚rivier met Serien 
of Horten, nemen dan eenige korfjes vol van deze vrug- 
ten, die nog groen of mees zyn, floten dezelve grof- 
felyk, vermengenze met afch, en ftroyenze in de beflotene 
plaatzen, daar in zy dan verders met ftokken [lampen 
en vroeten, tot dat bet water met bet jcbwym van deze 
korls bedekt is, alle de Wiffchen die "er in zyn, komen 
half dood boven dryven, en werden echter zonder fcbade 
genuttigt. à cp nge eeit | 
Het bout, boewel ligt en week, is nogtans durabel, 
en word nooit wormflekig, als * maar droog gebouden 
word, mi(fcbien is bet bequaamer tot boute trippen, of 
Tsjerippos, als dat van Arbor Excecans , waar van 
boven gezegt is. De korls, die binnen in de vruchten fte: 
‚ken, zyn zoet als Canaris „en fchynen gene fchadelykbeid 
in zig te bebben, want de kinders kloppen 
ten open, en eeten de korls daar uyt, 
De bondert acht- en dertigfte Plaat | 
Vertoont een Tak van de Strandt Vifch-dooder Boom, oftć 
de Aytuy-Boom. 
e rype vrug- 
Dd 2 LVIII. 
