zó HERBARII AMBOINENSIS 
CAPUT QUINQUAGESIMUM, 
N'O NUM 
Timonius. ‘Timon. 
E m eft arbor campeftris , que locum femper 
Occupat inter caricem in apertis planisque cam- 
is, & cóllibus. Plerumque cruris craflitiem, 
& ad fummum illam viri obtinet, nec copiofos gerit 
ramos vel folii, qua fibi funt obpofita & quodam- 
modo cruciata, in ramulorüm extremo pofita & quafi 
ćonlećta, quatüór & quinque pollices longa, binos 
digitos lata, paucis ét obliquis admodum.coftis dona- 
ta, ab utraque parte acuminata ; in medio lätiflima ; 
vulgáris forma, feu Laurinis foliis quodammodo fi- 
milia, fed anguftiora & acutiora. 
Flores plures fimul in racemulo conliguntur, qui 
fünt flofculi oblongi fordide albicantes, terni fimul 
jun&i, horúm medius breviffimo infidet pedunculo , 
éz crafliffimus eft; Fructus roturide funt bacca , paulo 
ininores illis Oxyacanthe, ác fimili coronula ornate; 
funtque porro duriuscule, pallide virentes, dein ex 
Ravo nigricantes , intus replete funt tenuibus , oblon- 
gis, & fordide flavefcentibus ftaminibus ¿ quodam- 
modo Papavetis odorem fpirantibus; — . » 
Trunci cortex füngofus eft, craffus , fiffus, & fiċ- 
cus, multis in Idcis nigricans, acfi aduftus eflet , fuc- 
cofus, & infipidus. Lignum eft album, ac recens; 
fatis grave, fique erigatur , copiofa ex illo exftillat 
tympha; qua etiam exfluit, fi incidatur , ficcum ve- 
ro fatis durabile eft, fi fit vetuftorum truncorum. 
Nomen. Latine Timonius. Nullum gerit nomen Ma- 
laicenfe , excepto quod quidam Hanc arborem vocent 
Poele Batoe feu Caju Belo, nullo autem modo cónve- 
nit cum Poele, & vera Caju Belo longe alia eft arbor. 
Amboinice Timon & Aytimon vocatur ob nigrum 
corticis cdlorem , qualis in Melopepone quodam etiam 
obfervatur. In Loehoea Kenay dicitur. à 
Locus. Crefcit, uti dictum eft, in apertis campis 
& in ventofis collibus,inter caricem ubique in Am: 
boinenfium infulis. 
Ufus. Ejus longi & recti rami palis infefviunt, in 
aqua enim marina durabiliores funt quam in terra , ad 
zdium teta & trabes adhiberi quoque poffunt , fi 
craffi ipfius eligantur trunci, fed plebeis- tantum in 
xedibus: Trunci cortex ab exterioribus fordibus dë- 
puratus , loco Pinange mafticari poteft cum Siri -& 
calce, fed magis amaricat: Sturni aliique aves ejus 
fructus expetunt: Quidam incolz ejus effodiunt radi- 
‘Ges; fecumque ducunt in itineribus marinis, in qui- 
bus multum frigoris aliaque. incommoda patiuntur, 
fique nen hene v. t "entiantque febriles horripu- 
latiores ¿pedumque do shanc mafticant radicem 
cum pauxillo Caryophyllorum , Nucis Mofchatz , & 
Zingiberis, qua paita corpus fimul inlihiunt. . 
- Tabula Centefima €? Quadragefima 
Ramum exhibet Timonii. 
CAPUT 
Liber V. cap. LAX, 
LS HOOFDSTER 
De Timon-Boom. 
Ten is een veldboom, die plaats altyd onder "t fnya 
gras, op opene vlakke velden , en beuvels bebben 
wil. Hy is in 't gemeen een dye, en op ’t boogft 
een man dik, niet ryk van takken, nog loof. De blade- 
ren [taan tegen malkanderen , eenigzints in ’t krwys , dog 
by malkanderen aan.’t voorfte der ryskens 4. en 5. duy- 
men lang, 2. vingers breed, met weinige zeer fchuynze 
ribben, agter en voren toegefpitft , in ’t midden breedft, 
van ten gemeen fatzoen , of de Laurier-bladeren wat ge- 
Iykende, doch fmalder en fpitzer. 
Het bloeyzel komt woort veele by malkander aan een 
trosje, zynde vuyl-witte langbalzige bloempjes , of knop- 
pen, ftaan altyt. g. by malkanderen, doch *t middelfte 
heeft bet kortfle voetje , en werd bet dik/te. De vruchten 
zyn ronde befiën , wat kleender dan die van Hagedoorn, 
mei diergelyke kroontjes boven op , bardacbtig , bleek-groen; 
daar na uyt den geelen rookverwig, binnen zynze uitge 
vuld met dunne langwerpige en vuylgeele zaden , eenig- 
zints riekende na Papaver. 
+ De feborffe des Bam: is voos , dik , gefcbeurt , en droog; 
op veele plaatzen fwart, als ofze gebrand was, zappigs 
onfmakelyk.: "t Haut is eh zynde redelyk pue 
en als men "t over eynd zet, veel water uytgevende , ?t 
welk bet ook doet „als men daar in kapt , dog droog zynde, 
redelyk durabel , als bet van oude ftammen is. T 
Naam. In 't Latyn Timonius, in *t Maleytsis't zons 
der naam, bebalven dat bet zommige Poele Batoe, of 
Caju Belo noemen, doch 't beeft geen gemeenfchap met 
't Poele, en 't rysenttyke Caju Belo is een andere boom; 
in °t Amboinfch Timon en Aytimon , na de favarte . 
Schorffe ; als aan een water-Meloen.. Op Loebóż Kenay. 
Plaats. "Hy waft, als gezegt, in openä velden, en op 
luchtige beuvels jin "t Nitra: jaita? sin de Ee 
Eylanden: ES NA „1 
Gebruik. Zn lange en regte takken zyn gebruykelyk 
tot palen of Betos aan de Zerien , want zy in zout water 
durabelder zyn dan op ’t land, men kan 't ook in dem 
buysboww tot balkjes in "t dakwerk gebruyken , als mem. 
dikke flammen aantreft, en dat alleen aan flegte buyzen- 
De fcborffe des ftams van de buytenfte ruygte geäuyverty 
kan men in plaats van Pinang eeten, tot Siri en kalk, 
hoewelze wat bittérachtig is; De Spreewwen en andere 
E ogels eeten de vrnihten geerns >nmmige Inlanders gra- 
ven de wortelen uyt „en voeren die by bun op Zee-reyzen, 
daar men. koude en ongemak moet uitftaan , wanneerze 
bun dan qual yk gevoelen, als Koortfige buyvering , em 
fleekten in de beenen , zo knauwenze deze wortel met. een 
SHE Nagelen ; Nooten; en Gember ; en befmeeren bum 
daar mede. 
De bondert en veertig fle Plaat 
A x A 
Vertoont een Tak van de Timor Boom. 
LX. 
