218 
Tertio Polot rubra folia gerit cum anguítifolia con- 
venientia vel paulo minora , ad oras Je. dentata: 
Ejus vena, coftz ,& petioli fubtus fufci funt , unde fo- 
lium rubefcit, ceterum prioribus fimilis eft arbor ac 
plerumque frutefcit, hec fpecies vehementiflime. u- 
rit, cüjus dolor per octo: perfentitur dies. 4 
Cunéte tres fpecies tam in montibus ac defertis . 
crefcünt hortis, quam in planitie, vallibus frigidis, 
& humidis minoribus filvis. In magna Cerama defer- 
tis prima fpecies in fatis altam excrefcit arborem , in- 
ftar junioris nempe Socci,in Hitoenfi autem regione 
haud multo altior eft maxima Mufa, bine alie fpe- 
cies plerumque frutefcunt. _ MeL 
Nomen. Latine Folium urens, quod dividitur in la- 
tifolium, anguftifolium, & rubrum. Amboinice Polot ; 
Polat, & Aypolat, ac prima fpecies Polot Poeti, fe- 
cunda Polot Petu-Walan, tertia Polot Cau; alii dutem 
meliore jure tertiam feu rubram fpeciem vocant Polot 
“Petuwani, h. e. octo dierum Polot, quum ejus ardor 
er octo fentiatur dies, quibusdam etiam dicitur Sa- 
attene. Ternatice Daulafh. ' Bandice Salattan. 
Locus; In cunétis nota eft hzc arbor Moluccis , Am- 
boina, € Banda, prefertim prima feu latifolia fpe: 
cies, bine enim alie raro obcurrunt, anguftifolia in 
"horto meo fponte progerminavit fine dubio per femen; 
quod aves ibi projecerunt. Sponte etiam progerminat 
in pago Hoekonalo circa Balehu feu curiam, ac licet 
fepius usque ad folum excidatur, plures de novo e- 
mittit ftipites , ad obprobrium iftius pagi , vitia nempe 
ibi adeo prędominari, ut exftirpari nequeant. 
Ufus. Noxia hzc arbor perégrinos fallit; immoip- 
fos infcios incolas, qui banc non bene norunt, lati- 
foliam enim putant effe filveftris Mufz fpeciem , am- 
` plaque ejus decerpunt folia, ut fubponant quibusdam 
- tebus, vel fuum detergant corpus ; fubito autem extan- 
_defcunt , fi ipforum fentiant atdorem. Hec tamen fo- 
lia innoxie ab incolis fepe adhibentur loco mantilium 
& mapparum, fi in filvis prandium fumant, fi modo, 
uti dictum fuit, inferiorem vitent tangere foliorum 
artem , hic tamen multo magis innoxie tractari pof- 
unt, fi arbufculg he in locis crefcant umbrofis &* 
humidis, quarum folia non ita vehementer urunt, 
tum & durities cutis Amboinenfis multum liuic rei fa- 
vet, alioquin enim per ipfas urunt caligas ; fi per filvas 
incedamus. Pars adufta autem curatur frictione mi- 
norum Urticarum, per unius enim ardorem alter ex- 
trahitur, idem quoque preftatur per calidos cine- 
fes, vitandum véro eft quam maxime manus frigida 
lavare aqua, quum dolor inde exacerbetur. ; 
= "Frunci lignum nulli infervit ufüi , excepto quod ali- 
“Quando ficcetur & confervetur ad lentum fovendum 
ignem, qui alioquin per cefpites alitur. Binarum re- 
` liquaram ae maxime noxiarum fpecierum núllum mihi 
huc usque innotuit antidótum , que ab incolis ettam 
“quam maxime vitantur, licet ipforuni cutis adeo dura 
“fit, nec facile ab aliis ureritibus adficiatur foliis. Per 
*memorata tamen remedia quodammodo leniri poteft 
ipforum dolor: Sunt tamen quidam Amboinerfes , qui 
_ fuftinent fecunda fpeciei folia ore manducare, ac re- 
centi inponere vulneri, fecante inftrumento inficto, ut 
"curetur, dicunt enim in ore paucum admodum exci- 
tare ardorem, qui mox etiam exftinguitur maftica- 
tione Siri Pinangę. ő 
Íntellexi Honiines invidiofos in Banda vicinorum 
Durionibus noxiam adferre, fi ipfarum truncos cir- 
“cumvolvant ramulo Polot, unde cuncti Durionis fru- 
Eus tam maturi quam inmaturi decidunt & putrefcurt. . 
_ Ex trunco latifolia Polot foetens excrefcit Fungus, 
Phallus Demonum dictus; & vermis quidam inter Sclo- 
pöndrie fpeciés numerandus, Laolin vocatus, qui cu- 
tim gerit glabram & quafi corneam, ex multislamellis 
fea annulis formatám ińftar furculorum Cune , quire- 
trorfum & antrorfum prorepit, cujus fanguis feu fuc- 
cus alicujus cutim rubro inficit colore, fi illam tan- 
gat, quem inter infecta defcripfimus. 
"Tabula Centefima Quadragefima Prima ` 
Ramum exhibet Fol; urentis , feu Pilot, 
Finis Libri Quinti. 
HERBARIIAMBOINENSIS 
Liber V. cap. LX: 
3. Het roode Polot, beeft bladeren als’t fmalbladige 
of wat kleender , mede aan de kanten getand. De aderen 
ribben „en fteelen , zyn brugn van onderen, waar door ’t 
blad rood fcbynd , anders de voorige gelyk, en blyft meeft 
een firuyk; dit brand bet aldervinnigfte, wiens pynmen 
8. dagen voelen kan, 
Alle drie geflagten waffen zo wel in 't gebergte „en ver- 
latene tbuynen , als wel meelt in de leegte , koude Valyenz 
en vochtig &reupel-bofcb. In de wilderni(je van groot Ce. 
ram, word de eerfte zoorte tot eem redelyken boom, na. 
mentlyk. als jonge Soccum-bomen, maar op ’t Hitueeze 
land valt by niet veel booger dan de grootfte Pifang-boom, 
de twee andere zoorten blyven meeft ftruyken. 
. Naam. In? Latyn Folium urens , verdeeld in breed, 
bladige, fmalbladige „en roode. Op Amboin/ch Polot , 
Polat, en Aypolat, ’t eerfte Polat Poeti, ’t tweede Po- 
lot Petu-walan, °t derde Polot Cau; andere met beter 
reden noemen de derde of roode zoorte Polot Petuwani, 
dat is, agtdagig Polat, om dat men zyn brand agt dagen 
voelen kan; en ook Salattene. Ternatice Daulatii. Bane 
danees Salattan. ć EE 
Plaats, Heb is bekent in alle de Moluccos , Amboina, en 
Banda , inzonderbeid de eerfte of grootbladige zoorte , - 
want de twee andere vind men zelden, "t Jmalbladige is 
in myn tbuyn opgekomen van zelfs, buten twyfel door 
eenig zaad, het welk de Y a daar been geworpen hada 
den. Men ziet ’t ook van zelfs opkomen int Dorp Hous 
konalo, omtrent baar Balehu of Raadhuys. en boewel bet 
dikwils tot de grond afgekapt werd, fpruyt "t telkens met 
veele [tammen wederom uyt, tot een verwyt van de Nee 
gory, dat de ondeugt by baarlieden zo vaft geworteld zy, 
dat men ze niet witroeyen kan. 
_ Gebruik. Dit ondeugent gewas bedriegt de Vreemde- 
lingen, en zelfs de onwetende Inlanders , die "t niet wel 
kennen, want zy "t grootbladige voor een flag van wilde 
Pifang aanzien , nemen de breede bladeren cA om onder 
te leggen, of om baarlieden te vegen, maar worden wel 
gaauw Rorzel daar van, alsze den brand geuoelen. Echter 
ziet men deze breede bladeren de Inlanders dikwils gebrui- 
ken, tot Servetten en Tafellakens , als ze int bofcb eeten, 
en dat zonder fcbaden , als zy maar, gelyk gezegt „de on- 
derfte zyde niet aan de buyd laten komen, boewel tot deze 
ongeuoeligbeid ook veel doet , als de boompjes ftaan aan 
Schaduwagtige en vogtige plaatzen, die zo bard niet brana 
den, als mede de bardigbeid van de Amboinfcbe buyden 2 
Anderzints brandenze ook door de kouzen en dunne klee- 
deren , als men door "t bofcb gaat. Zyne genezing is ‚dat mem 
de gebrande plaatze wryve met kleene barnnetels , want de 
eene brand trekt den ander wyt ; bet zelve doet ook warme 
affcbe, maar in kout water te «va[Jcben , moet men myden, 
om dat de pyn daar door vermeerdert. Z 
Het bout van den flam werd tot niets gebruykt , behal- 
ven dat men het zomtyds droogt, en bewaart omeen fino» 
kend vuur daar mede te bouden , gelyk met turf. Van de 
twee andere en fnoodfte zoorten weet ik nog geen gebruyk 5. 
of middel tegen baaren brand ; werdende!zelfs van de Ins 
landers ten boog fien gefchuwt, die dog zo barde buyden, 
en van andere brandende bladeren geen gevoelen bebben: 
echter door de voorncemde middelen kan men "t wat. ver- 
Zagtens ook zyn "er zommige Amboinezen die Aug ver- 
Jtouten de bladeren van de tiveede zoörte in de mond te 
knouwen, en te binden op verfche wonden, die van een 
Jnydend Infirument gemaakt zyn , om die te genezen , want 
zy zeggen ,datze in de mond weinig branden , en den brand 
dadelyk overgaat , met het knouwen van een Siri Pinang. 
"In Banda beb ik verftaan; dat zommige mydige mene 
eben baren naburen aan de Durioenszbomen fchade kon- 
nen doen, als zy rondom den flam. flaan een takje van 
Polot , waar door alle Durivenen ; zo. rype , als onrype y 
zullen afvallen en: bederven. ` ` 
Aan de flammen vant groote Polot , waft een ftinken- 
de Fungus, Phallus Demonum, en nog een Worm uyt 
. bet geflagt van de Sclopendria, Laolin genaamt, met 
een gladdesen boornagtige.buyd , uyt veele ringen of dee: 
len gemaakt , gelyk de fcbootjes van een Cunas, agter- 
waarts en voorwaards.kruypende, wiens blad of fap de 
buyd food maakt , als ”t iemand raakt, die wy onder de 
Dieren befchryven, 
De bondert een- en veertig ffe Plaat ` 
Vertoont een Tak van het Brandent blade , ofte de Polot-Bgorás 
Einde van het Vyfde Boek, 
LI 
