£ 



HE R 



I 



MB O 



NE 



IS 



Liber VI, Caput It. 





fiffis hifce arundinibus neduntur , atque gefpletene Bamboefen gemaakt , divers over bet Jl 



qua? ~~ ~ - r - — •, - - j -• 



crarisverfaliter per litus extenduntur , dein ad ejus 



caput , quod profundiflimus eit locus , binae funt quafi 

 camera; triangulares inaequalis magnitudinis, in Ion- 

 go ifto ordine porrectae , qua; hifce mattis cingun- 

 tur, ad collum vero majoris camera?, in quod longa 

 ifta linea determinatur, (quas lingua dicitur) minor 

 co,iftru&a eft janua fenlim magis coarctata inilar 

 naffie, per quam pifces introlunt, nee facile iterum 

 retrogradi poiTunt , fed morari ibi oportet , donee 

 majori excipulo ex iisdem arundinibus conftrutto 

 tollantur, haec autem pifcatores fubtili arte ab infe- - 



ft, daar de diepte bigint , beej 



twee 



op de voorfz. lange linien jlaande , en met dezelfft 



vvv „ — -^ -- 



(die men de tong noemf) 



grote 



/mailer toelopende , gelyk een fuik, daar de vis in 

 gaat, en binnen gekomen tynfc, niet ligt weder kan uit- 

 komen, maar moet daar in blyven, tot dat by Vr uitgeligt 

 wert , met een grote mat van dezelve Bamboefen gernaakt, 

 die de differs van onderen daar in wetcn te brengen, 



fz. opjlaande matten nu bebben de boogte vanjes , 



xiore parte norunt intrudere , erettae vero iftae mat- /even , en tien voeten,na dat den afgaande gront 



tasaltitudinem habent fex, feptem, immo decern pe- 

 dum, prout foli decurrentis profunditas id requirit, 

 ad caput enim , ad minimum per pedis altitudinem, 

 fupra fummam aquam debent elle elevatse , funtque 

 conftru&ae ex hac arundine in multos aflerculos feu 

 lineolas fifia, digitum circiter latae, inque iftum or- 

 dinem & altitudinem elevate, atque loreolis prsce- 



want 



lie water uitjl 



$ 



if regeltjes gefpleteri , orntrent een 

 vinger breed, en in voorfz. lengte alleged r over eind Jlaan- 

 de , en met de riempjes van vocrn. Leleba of under bind- 

 werk aan malkanker ? ere pen, dat men ze zamen kan rol- 



•fi 





deritis Lelebs velalia per ligacula connexas tali mo- nige weken beroken,eer menze aan 't werk neemt, waar 



do, ut convolvi & tranfportari poffint in alia loca, door ze in zout water durabelder werden : bier van'hecft 



per aliquot vero feptimanas hse linese fumo induran- nu niet alleen dit riet de bynaam Bulu fetu.j maar ook 



das funt, antequam conne&antur, unde in aqua ma-- " " " " 



rina durabiliores funt, atque hinc arundo haec non 



feru, fed omnes etiam 

 uvata connexae Seruferu 

 vocantur, quae quotidie adhibentur inftar cancello- 

 rum , quibus feneftne, janua?, & camerse obnubilantur, 

 ad prastereuntium introfpeftum inpediendum : Stipi- 

 tes nujus arundinis longi & refti, nee ultra pollicem 

 crafli optime conducunt pifcatoriis virgns. 

 Robong , uti di&um fuit , quam rariffime ab Am- 



r fi 



geregen, werden Seru feru genaamt, die men dagelyks 

 gebruikt , als tr alien , om ve?ijiers , deuren , en kamers 

 daar mede te bebangen , om de voorbygaande bet inky ken 

 te beletten : de lange regte jlokken , niet boven een duim 

 dik, zyn bequaam tot angel-roeden. 





Het Robong , als gczegt , wort zelden van de Amboi 



boinenfibus editur, quum nimis fit tenue, lentum , nefen gegeten, om dat bet te dun, taai , en bitter is, 

 & amarum, in Baleya autem efui aptum redditur, fi maar op Bali wert het bequaam gernaakt, als men '£ een 



per no&em in aqua maceretur 



1 1 1* t • t~% v e* i • r\ i 



feru fpecies eft 



nagt in *t water weekt. 



Tihing is op Bali een zoort van deze Bulu feru , met 



tiora gerens folia, & tenuem arundinem, quas fub- breder bladeren, en een dun riet van fubjlantie 9 gelyk de 



llantia fua cum I 

 1 



Leleba, maar zo taai en week, dat bares gely ken niet is, 

 want uit de gefnede riempjes , Jlegts een weinig in water 



periatur, ex loreolis enim hujus arundinis in lineolas geweekt, konnen ze niet alleen allerlei bindwerk maken, 



IcifliSj & in aquaparum maceratis, non tan turn varia maar ook touwen vlegten : van zodanige eigenfebap is 



ligaminum opera formantur , fed fila etiam ex his ook de Bulu feru op Celebes, waar uit de MacaJJaren en 



ne&i poiTunt ; hanc quoque qualitatem poflidet Ce- Boegis mutfen maken, zeerfyn gevlogten , die zy op y t 



Bulu feru , ex qua Macaflarenfes 

 genfes pilea conftruunt fubtilifTime connexa , quas 

 capitiimponunt. 



filveftris quoque Bulu ft 



booft dragen. 



cies 



Lou f 



Op Ternaten waft 



di&a , qu^ tenuiflimam gerit aldaar genaamt Lou furu , zeer dun van riet , en tot 



arundinem, nee ulli infervit ufui, quseque in Leyti- 



quoque 



parampuan 



vocatur , quum adeo mollis & inutilis fit fubftantte. 



r ^ ML ^ — — 



A] 



louw 



Mampa, Kakibele 



& in 



op Leytimor wajt 

 daar JtJulu parampuan genaamt 

 en ondeugent vanfubflantie is. 

 Louw louw is "t alderdunft 

 yffeben, Tutori op Manipa, Kakibele op 



week 







rone didla, ex hac formatur Pancawa, qus lineol^ naamt; bier van maakt men bet Pancawa, dat zyn de 



feu aflerculi funt , circa quos Adap circumfuitur ; 

 conducit etiam telis , longamque gerit paniculam 

 inftar plums : Tribuli ex hac quoque formantur , 



quorum apices parum aduruntur ,ut eo duriores fint, ft 



Adap om naait , is ook dienjl ^ 

 pylen , en beeft een lange witte pluim als een pluimagi 



fcbeenangels van , welkersjp 





defenpta. 



Louw Louw Cop 



^ 



Sinenfium Cui Tick, meo quidem judicio, eft Bulu 



fchreven 



onderjebeiden van 't Louw louw 5 Cap 



wajjende , is n 



dunfie van fab 



Sinenfium arundines , quae copiofe in maritimis ere- Cbineefe rieten , ov „. .. 



fcit provinces, cujus Robong plebi quotidianum pras- fende , en wiens Robong aan *t gemeenvYlhj e dagrtyks 



provintien 



bet 



Bulu ft 



koft verfebaft 



catur, eftque minima arundo , fiftulas gerens haud di- 

 gito crafliores , quarum internodia longiffima funt , 

 hujusque Robong ad chartas conficiendas adhibetur. 



Moa Tick forte erit magna ifta arundo , quam Pa- 

 ter Martinus in Sinenfi fuo atlante in Zephyrea Pro- 

 vincia Quantung, led fine nomine, defcribit, in ejus 

 montibus, nempe cujus fiftulae crafiitiem decern immo 

 plurium palmarum in diametro habent , de qua vide 

 fequens caput , dicunt porro Sinenfes , arundinem 

 hanc nomen fuum fortitam fuifle ab anguillis majo- 

 ribus, Sinenfibus Mod diftis, quae ingentes admodum 

 & craflffi in ftagnis iftorum montium latitant, atque 

 in terrain prorepentes juniorem hujus arundinis Ro- 

 bong depafcuntur. 



Cbineeft 



allerkleinjle riet metpypen 





vinger dik, en zeer lange leden , bet Robong bier van 

 wert tot papier -maken gebruikt. 

 Moa tick zal mijfcbien 



provintie Qi 



Chine ef en Atlas 



befchryft p op 



deszelfs gebergte waffende , van pypen zo di 

 en meer palmen in de rondte beflaan , waar van ziet in *t 

 volgende Capittel : voorts zeggen de Cbineefen , dat dit 

 riet zyn name bebbe van de groote Aalen , in 'J Cbinees 

 Moa genaamt , dewelke zig zeer groot en dik in die mei- 

 ten van dit gebergte opbouden , en op *t lant gaande, 

 'tjonge Robong van dit riet opeeten. 



• 



SStaS JSLl2l£jH5?2S!t*?ft!!? . Het **"« «■ *« » * «•«*"*»* »«. , dient 



Sinenfibus non tantum infervit cibo, fed etiam ad char- 



pli 





• 



atque 



baar niet alleen voor koft , maar ook om bet Cbineefe pa 

 pitr daar van U maken , als zy *t zetoe tot pap koken a 



m 



