







VI. Boek. X. Hoofdft. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



tur quam ilia Mufe , unde & aptiora funt ad invol- 



1 % 



*3 



vendas quasdam res : Radix proferpit inftar illius 

 aliarum arundinum, vel potius inftar illius Galangce. 

 No-men. Latine Arundajlrum , Malaice Tonckat Jey* 

 tan, h. e. diaboli flipes; fie quoque Amboinice Nitu 

 atoay y item Tinat > apud iEthiopes vero Amboinenfes 

 ac quosdam Ternatenfes vocatur Moa & Moar, Ter- 

 natice & Malabarice Bamban , Javanice Bambang , 

 Macafiarice Bur on & Une bine , inHitoea &Hoeamo- 



hela Nini , B aley ice Kelangiffan. 



Locus. Silveftfis eft naturae , crefcens in planis fil- 

 vis, fepibus, ac vallibus, in Amboina non admodum 

 eft copiofa, majori autem copia obcurrit in Cerama 



niet als die van Pifang , en zyn dierbalven bequamer om 



iets daar in te winden > de wort el kruipt gelyk aan allc 

 rieten y of eigentlyker gelyk de Galanga. 



Naam. In f t Latyn Arundaftrum, op Maleits Tonc- 

 kat feytan 5 dat is, duivels -ftaf , en zo in 't Amboins 

 Nitu atoay , item Tinat , dog by de Amboinefen , Mo- 

 ten, en zommige Ternatanen biet bet Moa en Moan, 

 op Ternataans en Maleits Bamban > op Javaans Bamban > 

 op Macaffaars Buron en Une bine > op Hitoe en Hua- 

 mobel Nini , op Baleits Kelangiflan. 



Plaats. Het is wild van aard , wojjende in lage bos- 

 , febagien , beggen., en in de valeyen, in Amboina niet 

 zeer overvloedig , meer op Ceram en Celebes , met de korls 



& Celebe, per officula in hortis quoque feri & pro- kan men y t 00k in de bovenzayen, daar let wel opkovit> 



pagari poteft , ubi lste fatis progerminat fed humi* maar laag blyft. 

 lior crefcit. 



Ufus. Stipitum fiflbrum viridis cortex apud mul- Gebruik. De gefpletene ryskens van de groene fcborjfe 



tas nationes in ufu eft prasfertim apud Macaflarenfes dienen by vele Natien, inzonderbeid op Mac offer > tot 't 



ad confuendum Atap, ad corbiculas neftendas, alia- naaijen vanAtap, vlegtenvan korfjes, en ander bind- 



que ligamina, quae aliis in locisex Leleba conficiun- voerk> gelyk men elders met de Leleba doet f iverdende 



tur , haec autem melior cenfetur in hunc ufum Lele- voor beter gebouden dan Leleba. De bladeren dienen 



ba: Folia inferviunt ad frudtus aliosque cibos ipfis in- om allerhande vrugten en eetwaren daar in te voinden> 



volvendos : Teneri- petioli mafticati cum pauxillo de jonge Jlelen gebruiken de Macaffaren geknouvot , met 



Zingiberis & Culitlawam,a Macaflarenfibus inliniun- voat Gember en Culitlawan, en opgefmeert, geneefi bet 



tur ad curandam Lappargaram 5 qui ingratus eft cu- Lappargaram, 9 tivelk is een moeilykjeukendes buids> zo 



tis pruritus , qui talia excitat exanthemata, qualia ex dat 'er zodanige bobbeltjes opkomen, als of zy van Weeg- 

 Cimicum morfu cauflantur. 



Incolae dicunt magnam verfari Antipathiam inter 



luize n gebeten voaren. 



De inwoonders zeggen , dat een groote Antipatbia zy 



hanc plantam & Crocodilum , unde & ejus ftipites tuffeben deeze plant en den Cayman , wesbalven zy des- 



manu tenent , quum ipfum devovere velint, alii fru- zelfs fiokken in de band dragen , als zy bem bezvoeren vnU 



Hum fcindunt horum ftipitum, tantse longitudinis , len , andere fnyden een ftuk van deeze fiokken , zo lang 



ut buccis includere illud poflint , quod in cingulis iedermet zyn eigen mond overgapen kan, 9 t voelk zy in 

 _:— _ ._. *- u..!._ _i.__ a_.a._ baar gordel om't lyf dragen , als mede de vrugten daar 



en verzekeren dat geen Cayman dezclve perzom 



circa corpus gerunt , uti & hujus plants fructus f 

 certi nullum Crocodilum talem hominem invafurum 



van 



turum, licet a tali in terram adtraheretur. 



efle, qui haec fecum portat, immo ne quidem inhia- aantajlen zal , die deeze dingen by zig draagi , ja zyn 



,# " " ' ' mond niet eens tegens bem open doen , al wierd by van 



bem op y t land getrokken. 



Reccntia folia adhiberi quoque poflunt ad cibum 

 Bobato ipfis involvendum, unde & nomen Baleycnfe 

 fuam habet originem ; virides ramulos circa incu- 

 bantes Gallinas & Oryzas campos inferunt , ex qua 



autem fuperflitione me latet- 



Tabula Septima 



De verfebe bladeren kan men 00k gebruiken om den koft 



Boboto daar in te binden of voinden , nvaar van den Baley- 



feben naam komt ; de groene takjes Jleken ze by de broeyen- 



de boenders, als mede rontom de rysvelden, uit <wat voor 



bygeloof, en voeet ik niet. 



De Sevende Float 



Arundajlrum exhibet, feu Marantam floribus fruflibusque Vertoont hct Arundajlrum ofte de Marant*, met blocmcn 



ornatam. 



en vrugten bcladcn. 



•j 



o 



T 



O. 





Maranta H. Qiff. 



Maranta 



v. pi. gen. p. 16. T. 36. & Mar- 

 tin. Cent. p. 39. T. 39. ac Canna Indica radice alba Ale- 



xipharmaca 



Mamban 



f 



& Curcuma folio, Luzoni, apud Ray in adpend. torn. 3. p. 



22. ubi ejus vide defcriptionem. 





/ 



N M 



K 



N G. 



Dit is de Maranta van de Hart. Cliff, p. 2. en het rietagtig 

 Maranta met het bladt van de Cannacorus van Piwnier in 

 zyn nieuwe Americaanfe geflagten p. itf. T. 36 en van 

 Martin in zyn Centur. p. 39. T. 39. en de Ooftindifche 

 Canna met een witte wortel , dienftig tegens vergift van 

 Sloan. Cat. pi. Jam. p. 22. en de derde Cannacorus , ofte 

 der Indianen Mambu of Bambu . met een ligt dun blad 

 als papier , gelyk aan de Curcuma van Luzonus by Ray 

 in de aipendix van het derde deel p. 22. alwaar veiders 

 zie des zelfs befchryving. 



. 



• 









CAPUT 





i 





