I 



\ 









f 





I 





/ 







H 



HERBARII AMBOINENSIS 



Liber VI Caput XL 



CAPUT UNDECIMUM. 



XL 



H 



O 



D 



TUK. 



Flos feftalis. Bonga raja 



De Feeft-Bloem. 



Ruticum hortum intrantes primo producemus 



eos , qui coluntur , adje&is ipforum filveflribus 



fpeciebus ; horumque iterura primo adducemus 

 cohorcem talium, qui adfines bint Malvis & Altbais, 



inter quos eminet Flos feftalis feu Bonga raja y qui in Malva en Althea vnlkn zyn, ivaar onder uitbhnkt de 

 India florum excellentiffimus eft , "Rofam nobis re- Flos feftalis of Bonga raja, zynde een van de uitftekend- 



Innen Y bof van de flruiken nu getreden zynde , 

 zullen <wy voor eerft die geene voortbrengen , die 

 gebavent izerden , met bare wilde gcflagten , en ten 



• » • • , * iff * 



eerjten opvoeren een troepje , die uit de maagjchap van de 



prasfentans. 

 Frutex eft, Coryli altitudinem adtingens, fed crafiio- 



Jte bloemen in Oojlindien, die ons de Roofe verbeelt. 

 Het is een jlruik in de boogte van een Hafelaar , dog 





rem gerens truncum,, vulgo infantis brachium eras- dikker van flam, in V gemeen als een kinder -arm, met 



fum, rugofo obduftum cortice, cinereo, ac fucco- ten ruige ligt-graawwe Jcborffe , fappig, en die zig ligt 



fo , quique facile feparari poteft , ejus vero rami in laat affcbillen , maar de takken verdelen bun in vele lan- 



plurimos dividuntur longos ramulos inregulares , ac ge ryskens , die onordentelyk ftaan en zemeenlyk neder- 



plcrumque deorfum dependentes ob florum gravita- ivaarts bangen voegens de zwaarte der bloemen , daarom 





1 ook gemakkelyk op latten kan geleid izerden. 

 Men verdeelt ze in ttvee zoorten , roode en ivitte , en 



ieder derzelver wederom in enkelde en gevulde. 



Bonga raja , de roode , 't z;y enkeld of dubbeld , zyn 



aan Jlruik en bladeren malkander gelyk , de bladeren 



tern , unde & facile tignis adligari poflunt. 



In binas dividitur fpecies , in rubram & albam, 

 quarum una flores gerit (implices , altera plenos. 



Bonga raja rubra live fimplex , five plena eundem 

 gerit fruticem, fimiliaque folia, quae illis Urticae ad- „ w . 



cedunt, fed multo funt glabriora , ipforumque dentes lyken die van Nctelen, dog zyn veel gladder, de tanaen 

 ad oras non adeo acuti Hint, fedrotundiores ac rario- aan'de kanten zyn zofeberp niet, maar rond en veel min- 

 xes , digitum vulgo crafla , tresque digitos lata, in der in 'tgetal, in *t gemeen een vinger lang>en drieyin- 

 fenioribus fruticibus minora, in junioribus majora, geren breed, aan de oude flruiken kleinder , aan de jonge 

 fplendentia, & intenfe viridia, ac folitaria, femper grooter, blinkende, en boog-groen, zy ftaan enkeld, dog 



autem ex ipforum ortu minora quaedam ac tenera bebben altyd uit bar en febort nog eemge andere jonger en 





propullulant folia, velnovus petiolus fafciculata ge- 

 rens foliola , ilia vero totum inveftiunt ramum ab 

 ipfius ortu usque ad fummum. 

 Flos femper folitarius progerminat, longo infidens 



kleinder, of een nieuvo fteeltje ,met een bosje bladeren , en 

 bekleden de takken zelfs van bar en oorfpronk af tut aan 't 

 uiterjle. 

 De bloerne komt altyd enkeld voort op een langen fleet? 



petiolo, multo major Rofa, forma Malvas rofaceae, byzondtr grooter dan een Roofe , in gedaante als die van 



non autem ita ample apertus, fed magis campanifor- tamme Malva , zo voyd niet geopend, maar meet kloks- 



mis, hujusque {implex ex quinque ingentibus con- gevoys gemaakt , en de enkelde van vyf groote bladeren? 



flat petalis luperius dilatatis, inferius longis & angu- voor breed? agter lang, en final toelopende, en alle vyf 



ftatis, qus fimul longum formaiit collumr, funtque fzamen eenen bals uitmakende % zeer flap, dun, gerim- 

 ilaccida, tenuia, rugofa, ac parum finuofa, colons — peld, en njoat geplooit 3 van vervoe boog carmozyn-rood y 



intenfe rubri, feu carmofini, in fundo autem ex fu- en op degrond \ hrm*-rnod-> in de midden Jlaat een lang 



fco colore rubent, ubi longum ac rubrum elevatur rood pUMftJe^Wagend^^vp den top vyf donker- roode 



r>iftiilum, in fummu fuftinens quinque tubercula ob- knopjes^ls fulp> endaar onder ettelyke fyne draatjes met 



Icure rubentia ac fimbriata > fub quibus latitant te- roode noppen , allezins gejyk aan de Malva. 

 nuia quasdam ftaminula, antheras rubras gerentia, 

 omnia uti in Malva. ^ 



Flos hie viridi infidet caliculo , et quinque ftriatis Deeze bloemflaat in een groenkelkje, van vyf geftreep- 



petalis conftrudlo > qui fuftinetur ftellula ex viridi- te bladeren gemaakt > en bet zelve rujl op een fierretje 



bus, anguftis, & extends apicibus formata. 

 Bonga raja rubra plena , eundem profert fruticem 



van groene, fmalle> en uitgebreide fpitfen gemaakt 

 Be ge vulde roode Bonga raja , verf child aan ftruik 



ac folia , quae limplex , excepto quod huius folia fine en bladeren van de enkelde niet , bebalven dat de bladeren 

 paulo majora, aliquando palmam lata, raro & ample van de tnkelde vuat grooter vallen , zomtyds een band 



dentata: Flos hie plenus externe fimilia gerit quin- 

 que petala, fed non ita extenfa quam fimplicis,ejus- 

 dem vero coloris. 



In hujus centro alter quafi oritur flos , ex multo 

 minoribus formatus petalis , adeo artte fibi junftis , 

 ut vix numerari poffint, qui vero adcurate ilia inqui- 



breed, vceinig, en vuydgekerft. De bloem van de gevul- 

 de beeft van buiten diergelyke vyf bladeren , dogzo voyd 

 niet geopent als aan de enkelde , en van dezelffte couleur* 

 In de midden ziet men als een tvoeede bloem, van veelc 

 kleinder bladeren gemaakt , zo digt in en door malkdhder 

 ftaande , dat men ze qualyk tell en kan, dog die'ervoil 

 rit & examinat, yiginti clrciter deteget, in quorum moeite aan doen y zal 9 er omtrent tvointig vinden, in de 

 medio fimile erigitur piftillum, uti in fimpliee flore, midden met diergelyke pilaartjes , gelyk aan de enkelde? 

 paulo fupra petala elevatum; ipfius petala funt adeo even buiten de bladeren uitjlekende, zy is zo flap en teer 

 flaccida ac tenera, ut ad tadhim quafi liquefcant, & Van bladeren, dat ze in f t aanraken vogtig febynt , en 

 humida fint, unde nee minimum tolerare poflunt in- 't minjle geweld niet verdragen kan, niet te min met een 

 petum, nihilominus tamen ejus color eft eleganter beldere en eenparige roodigbeid in de ogen Jlekende , uiter- 

 rubens, oculos maxime adficiens, & inter viridem co- mdten-cierlyk ftaande onder dat groene lof. 

 mam jucundum praebeos adfpe&um. , 



Secundo. Bonga raja alba fimplex , folia gerit paulo 2. Witte Bonga raja, de enkelde beeft bladeren <wat 



magis pallidiora & angufliora, in longiorem apicem ligt • groender , een hairtje fmalder , en met een longer 



Mz determinantia,csterum ejusdem formae ac fitus, fpits , anders van dezelfde fatfoen en dispofitie als de 



quam rubra fimplex; opcime autem refert Malvam roode, de enkelde gelykt zeer wel een witte Malva-roos, 



rofaceam albam, ejus vero petala funt paulo angu- dog zyn voat fmalder van bladeren , en meer kloks-gewys , 



ftiora, magisque campaniformia , admodum flaccida, mede zeer flap en gerimpelt, van verwe bleek-wit, als 



& quoque rugofa, coloris pallide albican tis, feu fere of'er wat geels onder Hep, en tegen denavond, mar den 



flavefcentis % ac fub vesperam gilvi, in fundo haec vaalen trekkende , op de grond ftyver, en bloed - rood , in 



firmiorafunt, &fanguinei coloris, inquorum centro demidden eenvoitfiylpilaartjebebbende, langer dan aan 



piftillum erigitur redum & album , longius quam in eenige Malva , met geele noppen. 



ulla alia Malva, antheras luteas gerens. 



Flos plenus peculiarem habet colorem ex pallide 

 flavo ac ruffo mixtum, Ifabella noftratibus vulgo di- 

 &xxm , Malaice Djincka ; hie in fundo itidem rubet , 

 atque interne fimilibus minoribus petalis completus 

 eft, hie autem raro apertus ell, fed ita compa&us, 



ac fi flos Papaveris plenus eflet. 



Omnes 



De gevulde beeft een byzondere couleur , uit den bleek- 

 geelen en r often gemengt , die men in 't gemeen Ifabelle , 

 in 'J Maleits Djincka noemt , op de grond mede rood , 

 van binnen met diergelyke kleinder bladeren uitgevult 9 

 dog men ziet ze zelden geopent , maar zo in malkander ge' 

 drongen , gelyk de gevulde Papaver. 



Me 







\ 







i 



\ 







\ 



\ 



