







I 





52 



HEKBARII AMBOINENSIS . LihrVl. CaputXW. 



Hje 



demonftrant periodos , 



Abutili fp 



meridiei 



Zo wyzen dan deeze twee gejlagt 



nempe hora duodecima, meridiem, rugofa hora ter- 

 tia ii periodos ante meridianas detideres , decimum 

 infpicias librum de Batbyrrbifa , atque quintam ho- 

 ram poftmeridianam invenies etiam in rubra Mar- 

 villa , de qua liber agit o&avus , qui omnes flores 

 fimul cum flore horario Malaice Bongawa&u, h. e. 



perianC, glabra twee quartteren van de nami 



aan 



twaalfuren, of 



open 



to 



«t ruige ten arte uren ; wat gy m ae quartteren van de 

 voorniiuddg bebben , zo zoekt in f t tiende Boek van de 

 Bathyrrhifa, en de vyfde uur na de middag bebt gy in 

 de roode Marville , vcaar van in 't agtjie Boek , welke 



flores 



ft 



fios borarius, in *t Mt 





5 



fuo 



dac horas, fed 



poteft 



demonftret periodos , quibus fubjungi poteft quartieren des zelf. 



ife liefbebber der natuur in zynen tuin een levenc 

 yzer van planten maken kan, niet om den dag ii 

 If urcn te verdeelen , maar cm de vier of vyf hooft 



pi 



fubfequenti libro defcrip 



ifc 



agu-plant , in '£ volgende Boek bejcbreven , die 

 betfluiten van barejonge bladeren de middag aanwyjl, 

 )e Portugefen noemen deeze plante Folho ulagre, om 

 ze daar mede genezen bet om zig vretendefcburft Ufa* 

 j 't welk eigentlyk Lichen of Mentagra is, "t welk bet 



_ _ m gezigt fcbend , dog. zy verftaan mede daar doer de 



iirceratiVneTproferpentes teu ulcus noma pedum , ' brede ,"en om zig vretende ulceratien aan de beetien, die 

 quod acrem ifillat lympham , per quam propagatur , eenfeherp water van zig geven, en daar door zig i 



hoc curant decofto horum foliorum, quod abluitur — *~ ' Js — ~— tU *-* A — *"~ ™ ^ 



hocce, ac refidua huic iDponuntur folia. 



hac curent , prorepentem fcabiem Ufi 



3' uae proprie Lichen feu Mentagra eft , ^ 

 efaedat , intelligunt quoque per illud vocabulum 



gre 



zetten ; deeze genezen zy met bet decoStum van deeze Ha- 



Praeter binas memoratas Abutili fpecies , quae do 



op 



nempe 



eftres, agr 



igrefte Ji 



(Iris , feu montana ejus fpecies , quas 



parva eft 



gewaffen , en de gejlenjle 



■ 



gaande zoorten 

 die men voor tamme mag bouden , beef 



Jlra'i 





i. Abutilon 



»/ 



gerit frucicem vix ultra quatuor pedes altum , mox 

 autem fupra radicem ample extenfum , & diftin&um 



boog , dog ft 



is een hieing 

 »tJL niet bo* 



funt 



fufese 



zegge uitgef} 



funt 



longa, paulo minus lata, atque in vetuftioribus fru- 

 ticibus multo adhuc minora , vix digiti articulum 

 magna, cordiformia, ac prope petiolum plana , ad 



ferrata 



craffa 



> 



) 



ab utraque parte molliflima & lanuginofa inftar ferici, 

 fubtus cinerea , multisque protuberantibus venis per- 



texta, quae potifTimum prope petiolum concurrunt, 

 & fuperius in arcus definunt. * ' 



Flores funt uti priorum, fed minores & fordide 



welkg met bruin nog glad, gelyk bet voor gaande, maar 



graauw en ruig zyn. 



De bladeren zyn ook hleinder , fchaars twee duimen 



i <uoat minder breed, dog aan de oudeftruiken zyn 



kinder \ pas een lidtvan een vinger groot, bert* 



dog agier by den fteel meejt vlitk , aan de kanten 



fgezaagt, onze Berken-bladeren zeer gelyk, dogjlomp 



van /pits, dik, flap, te weerzyden zeer zagt enwolag- 



tig* g e hkfulp, van onderen graauw , met veeU uitpui 



lende aderen , dewelke mt 



/■ 



Sy 



ftoten , en bogtig na, voren toelop 



>,Jl agter by den Jt eel 





• *\ 



dianam aperiunt 



ion ante horam primam meri- 

 poft paucas horas iterum fefe 



Fruclus non funt trepaniform 



nfpeftum 



bus , fed cafeoli , uti in filveftri Mai 



burfula obclufi , quae fuperne 



femma 



De bloemen zyn als aan *t vorige , dog kleinder \ 

 vuil-viity devoelke baar niet vroeger dan 's middags t 

 een uur openen , na weinige uren wederom Jluiten , i 

 baar maar eens vertonen. 



De vrugten zyn niet trepaan -formig , gelyk aan de 

 twee voorgaande , maar kleine kaaskens , gelyk aan de 

 rfwilde Malva* in de grote van een nasel aan een 



« x. 



pink, gejlt 



op eenfp 



flavefcentia feu cinerea, repiformia , & hirta, per of kruis maakt , bier infiaanbleek-geele of ligt-graauwe 



apices in inferiore ipforum parte 

 bata quafi^ ac per maturitatem facile decidua , ma- 

 nibus ac vcftimentis adhaerentia , cjuum & burfula 

 ifta emarcida lit , ac pereat. 



Radix refte deorfum vergit mukis lateralibus fibris 

 extenfa, copiofioribus quam in prioribus fpeciebus, 

 eft autem non ita mucilaginofa. 



Foliorum odor gravis eft, fique diu iis adftamus, 

 capiti moleftus ac nocens , quum ex unguentaceo 

 adfelium urinam adcedit odorem. Crefcit autem po- 

 dflTimum in humilibus & fterilibus montibus , ubi hu- 

 milis eft fed extenfus frutex , qualis etiam obcurrit 

 poft pagos in agris, nee ullo alio innotuit nomine 

 apud incolas, nifi binarum priorum fpecierum. Chi- 

 rurd noftri ejus folia quoque adhibent loco verae 

 Malvae , quum ejus folia quoad mollitiem cum hujus 

 foliis optime conveniant , uti & cafei- formes ejus 

 fruftus , licet omnes ejus partes fint ficciores reli- 

 quis Malvae Ipeciebus. 



Talis arbufcula, quantum recordor, mihi obvenit 

 in Capite bonae fpei, folium gerens crafium , pingue, 

 ac lanuginofum , ac florem flavefcentem , quaeque 

 eundem gravem, & cum Hottentottis conmunem 

 fpirabat odorem , puto etiam ipforum odorem ex hac 

 arbufcula caufari , memini enim circa montem Leo- 

 ninum diftum , totas filvas fcetentis huius Althaeas 

 vidilTe, fub quibus 



zaden als kleine niertjes , dog ft 

 onderfte twee lange Jpitjen of baarden , in bare rypbeid 

 ligt afvallende , en aan banden en kleren klevende 9 wan" 

 neer bet beursje vergaat. 

 De wort el is regt neer gaande, met veele zydetakken, 



gaande, en minjlymerig 





De 



•f - 



*•* 



%r by ftaat , bet booft moeyelyk , uit den zalfagti 

 kattepis trekkende ; bet groeit meeft op '( voorft 

 kale gebergte , daar 't laag en uitgejpreit blyft 



maar in tuinen voort komende , werd bet een man 

 en eenw 



Negorye; 



Igefcbikt ftruikje , gelyk men ook vind aster de 



benent by de Inlanders , dan de twee voorgaande. Onze 

 Cbirurgyns gebruiken 't ook in plaats van de regte MaU 

 va , dewyl zyne bladeren aan zagtigbeid met dezclve be ft 

 over een komen , als mede de kaasvormige vrugten , boe- 

 weVt in alle zyne deelen drogeris danalle Malva-zoorten. 

 Dier gelyk boompje, na myn ontboud, beb ik gevonden 

 aande Caap de Bon Efperance , met een dik , ve.t , en wol- 

 agtig Had, en een ligt-geele bloeme, zoft^ 1, •"»*• «•*"* 

 als de Hottentotten zelfs waren , en ik 



reuk van dit boompje 



dat ze bo- 



oat 





\ 



\ 



/ 



Leeuwenberg , gebele bojfcbagien van deezg 



Jlinhnde Altbaa ontmoet te bebben , waar onder de grond 



• ~a~u ' * - t . r— — r~ zofeboon geveegt was als in een buis • en die by my waren 



HZ L*^ b . U J'K q . U .'? u L?."T' b,e ^ n ?.P. ra . r ™ tes ' VO vtrvkcrdtn mf, dat de Hottenmtm daar IZ -worn- 



adfirmabant, Hottentotto 



autem mihi conveniebat illas intrare iatebras 



den , dog bet lufte my niet daar in te gaan 







. 









•*. 





Se cundo. 







%. 











ft 









