









33 



VI. Bert. XV.Hoofdjt. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



Secundo. Abutilon littoreum , filveftris penitus & 2. Abutilon littoreum, is een ganfebe wilde en on* 



inutilis eft fpecies , quam inveni in Huamohete li- deugende zoorte , dewelke ik bevonden beb op bet Jirand 



tore, cujus folia eranc multo rugofiora, fordidiora, van Huamobel, aan't welke de bladeren veelruiger, U- 



& magis albicantia quam in Abutilo laevi domeftico , lyker, en witter waren dan aan 'f tamme gladde Abutilon, 



ejus fiores quoque flavefcebant, totusque frutex fil- de bloemen 00k bleek-geel , en de ganfebe beefier wild, 



veftris penicus erat, hirfutus,&rugofus, incolisque bairig, en ruig van gejtalte, by de Inlanders aldaar on* 



ignotus, neculloin ufu. . 1.-1—. . • . , .. 



Tabula Undecima 





Abutili 



H. Malab 



ad 



Alma 



bekend , en in geen gebruik. 



De Elfde Plaat 



■ 



Vertooftt een Tak van de gladde en Heine Abutilon, welktf 

 is de Ooftindifche Alcea, Abutilon genaamt , met d* 

 fteel by de bloem geleedt , Beloere in de Hortus Malab. 

 fesde deel, Tab. 45. van Plukn. in zyn Almag.p. 17. &c* 





1 



CAPUT DECIMUM Q.UINTUM. 



GoJJipium. Capas. 



XV. 



H O O 



D 



T 



K. 



* 



Cattoen. Capas. 





lcet Goflipii frutex in multis Europaeorum her- 

 bariis lit defcriptus , hie tamen eum locare vb- 

 lui, quum hi, qui in India aquofa crefcunt, a 



Oewel de boomwol met haar beejler in veele Euro- 

 pifebe Kruidboeken befebreven werd , zo beb ik ze 

 ester bier mede willen jlellen , dewyl die geene, 



vulgari quodammodo differanr, & quasdam infuper die in Water-Inaien waff en, van de eemene wat vtrfebil 



addenda erant. Primo itaque Gollipium noftrum a len, 00k om \dat ik*er eenige dingenby te doen beb. l/'oor 



vulgari differt magnitudine , eft enim mediocris fru- eerft verfebilt onze Cattoen-plant van de gemenein groote, 



tex, decern ac duodecim pedes altus, ftipitem habens want bet wert een middelbare jlruik , van tien a twaalf 



per aliquot annos perennem, quum vulgare Colli- voetenboog, met een overblyvtnde flam, die eenige jar en 



pium in Indoftana, Alia, & infulis maris mediterra- duurt, daar de gemene Cattoen * plant e van Indojlan , 



nei crefcens, non ultra binos tresve pedes lit aitum, Afien, en de Eilanden van de Middelandfe Zee , niet 



foliis autem , floribus , & fruttibus haud multum diffe- boven twee a drie voeten boog werd , aan bladeren, bloe* 



Tent. Maxima folia junioris trunci ultra palmam lata men, en vrugten zullen mijfcbicn niet vcel verfcbillen; 



funt & longa , immo etiam paulo majora , in quinque 

 lacinias divifa , Vitis foliis quodammodo fimilia, ad 



de grootjle bladeren , en aan de jonge fiam , zyn ruim 

 een band breed , en lang , of wat meer , in vyf lappen 





oras autem non ferrata: fuprema ac minora tres di- verdeelt , en zo 't Wyngaard - loof eenigzins gelyk , dog 



f itos funt lata & longa , in tres lacinias diftin&a , ob- aan de kanten ongezaagt ; de bovenfte en kleindere zm 



cure virentia nee iplendentia, ad tattum quodam* drievingeren breed , en lang, in drie Jnippelen verdeelt , 



modo lanuginofa , quodvis autem folitarium longo doods*groen , zonder glans , in 't amtajlen wat wolagtig. 



infidet petiolo , minora qujedam ex alis producens 



\ ^^ 



Frutex ab imo plurimis ftipidbus & lateralibus ramis 

 gaudet, durius gerens lignum quam Abutilon, ejus- 



que cortex cxterne ex cinereo & ruffo variegatus 



eft, interne viridis, ac facile a ftipitibus feparan po- 



teft : ex foliorum alis capita trigona progerminant , 



en iederjlaat enkeld, op een langagtigjleeltje , met ette 

 lyke jonge uit barefcboten t 



De Jtruik van onderen op is in verfebeide (lammen* 

 en zydetakken verdeelt , harder van bout dan 't Abuti- 

 lon : de feborfe is van buiten uit den graauwen en roffen 

 gemengt $ van binnen groen , en laat zig Ugt van deftok- 

 hn fcbillen ; uit den J'cboot der bladeren komen bier en 





ex tribus viridibus barbatis foliolis conftrutta, trigo- daar voort driezydige knoppen, gemaakt van drie groent 



nis & ad oras ferratis, in medio inflexis, ex quibus gebaarde blaatjes, die zelfs driekantig zyn, aan de kan- 



flos propullulat ex quinque flavis & flaccidis pctalis ten gefebaart , in de midden wat gebogen , waar uit ont- 



conftans, qui in fundo intenfe feu ex fufco rubet faing* debloeme , van vyf ligt - geele en flappe blaatjcs 



colore, calicis formam referens , feu inftar floris gemaakt, op den gront boog of bruin-root , in de gedaantt 



AltbcBce, fed magis concavus eft,necita ample exten- van een kelksken, of als de bloemen van Althaea, dog 



fus & apertus, ipfius enim folia magna ex parte fefe dieper, en zo wyt niet geopent , want bare blaatjes om* 



ample&untur , uti fupra de Novella id quoque indi- 

 cavimus , cum cujus flore hie quam maxime conve 



vatten malkander voor een groot gedeelte , gelyk wy boven 

 van de Novella gezegt bebben, waar mede deeze bloem 



nit , excepto quod minor fit ; in ejus centro piflil- gants overeenkomt , bebalven dat ze kleinder is. In de 

 lum erigitur , ftaminula & antheras gerens , uti in midden flaat een pilaartje , met zyne draatjes en noppen % 



gelyk alle Malvaas bebben. 



Naar 7 afvallen van de bloemen komt uit bet zelffle 



omnibus Malvaceis plantis. 



Poll floris lapfum ex eodem barbato caliculo nux 



quali progerminat, major nuce avellana, oblonga gebaarde kelkje een nooiken voort, grooter als een Ha/el* 



quoque, & in durum apicem extenfa , in tres , ac quod noot , mede lankwerpig , en met een bardefpits, met drie 



rarius , in quatuor fulcos diftinfta, duriufcula, primo en zelden vier vooren afgedeelt,bartagtig, eerjl Spaans- 



glauca, dein ex nigro cinerea, qui fru&us eft. ac groen, daar na zwart - graauw , betwelk de vrugt is 9 



maturus in tot fegmenta feu duras fquamas dehilcit, ryp genvorden , fplyt ze in zo vetle deelen of barde Jcbub- 



ex quo tres quatuorve breves quali dependent digi- ben open, en daar uitbangendan drie of vier kortevingers 9 



ti , ex nivea albillima ac tenui conftantes lanugine, van fneeuw-witte en fyne wolle gemaakt , digt in maU 



quae ar&elibi incumbit, & diu ex frutice dependet. kander gedrongen, en lang aan den Jlruik blyyende bangen. 



In locis pinguibus hi frudtus ultra digitumluntlon- Op vette plaatfen zyn deeze vrugten ruim een vinger 



gi, ac binos crafli, in fterilibus vix ad dimidii Ion- IcLng, en twee dik, op magere plaatfen pas balf zo lang 



'tudinem ac crailitiem, in quibusvis quaedam nigra en. dik, in ieder vint men fcbuilen eenige zwarte en rona- 



. fubrotunda latitant femina, Goflipio adeo firmiter agtige zaden, daar bet Cattoen zo vaft aan bzngt, dat 



nexa, ut labore & vi feparanda ab ipfofint, ex quo- men bet metmoeite afpluifenmoet, uit ieder noot kan men 



vis fruftu ad minimum Goflipii manipulum conligi ten minflen een band vol £eplukte wol bebben, die men 



poteft, quod mox inter decerpendum a liccis foliis Jlraksin Y plukken van de droge bladeren, en andereftop- 



acftipulis prudenter mundandumeft, a quibus alio- 

 quin alba haec lanugo defcedatur : Prout folum eft 

 pingue vel gracile , eo etiara digiti Gollipium profe- 

 rentes funt majores vel minores , ac folia intenfe vel 

 pallide Virentia , & li adcurate adtendatur , quoad 

 formam etiam diverfa,multa nigris maculis funt pun- 



ctata , acfi acubus eflent perforata. 

 Tom. Jr. 



pelen, voorzigtie zuiveren moet , dewelke anders de win t 

 wol zeer onzienXyk maken ; na dat de grond vet of mager 

 is, daar na zyn de woldr agende vinger s 00k groot ofklein, 

 de bladeren boog of bleek-groen , en zo men 9 er naauw op 

 let , 00k wat verfcbillende van fatfoen ; veele bebben 

 zwarte Jlipjes , als of ze met naalden geprikkeld waren. 



Flore* 



a 



D« 





«. 





\ 



