



VI. Botk. XVI. Hoofdft. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



■ 







Martinus he. cit. BylTum feu fericura -vermium per tinus loc. < 



aliquot millenos annos ante Chrifti nativitatem apud mende, al \ 



Sinenfes in ufu fuiffe , atque inde fenfim Occidentali de Cbinefen 



mundo innotuiffe : Si itaq.ue ByiTus fit fericum , uti kens aande 



pro certo puto, turn Bibliorum interpretes quidam Byjfui de zyde~, gelyk ik'taftfl „„ ^ 66 .„ ^„.,„> s * 



Scbefch male interpretantur per Byjfum, Schefcb enim Overzetters des Byb'els bet Schefch qualyk uit voor Bys- 



cumaliis diverfi coloris fill's adhibebatur in Taberna- fits, want Scbefcb wierde gebruikt, nevens ander gaam 



it 



Byjfus of zyde van de women ko* 



\ent jaren voor Cbrijli geboorte by 



Jfrefierft 



'ft 



zomrn 



eulo, in lege autem anriqua Levitici Cap. 19. vers 19. 



diverjche couleuren* tot de TabertiakeL enindeoudt 



vetitum erat nulla fila ex plantis praparata , cum Wet Levitt Cap. 19. vers 19. wierd verboden • dot me* 



lana ex quovis animalium genere conlefta, quale eft 

 fericum, una in textura conmifcenda cfle* 





Tabula Duodecima 



bee/l gebaalt (gelyk men de zyde bouien moet) 

 Iffte geweef vermengen zoude. 



_ 



De Twaalfde Plaat 





Ramum exhibet Gojfipii vulgaris; quod eft Goflipium caule Vcrtoont een tak van de gemene Cattoen-boom , welke is de 

 decumbente. H. Cliff, pi 35c. & Goflipium herba femine < Cattoen - boom met een nederleggende fteel f in de Hottmi 

 dlbo. Motif, bill. 3. p. 517. f 12. Tab. 17. Fig. i. & Gofli- 

 pium frutefcens femine albo. C. B. Pin. 430. ac Goflipium 

 Brafilianum flore flavo. Sloan. Cat. pL Jam. p. 156. Xylon 

 feu Goflipium, herbaceum. J. Baub, bift. torn. 1. p. 343. 

 Boerb. ind. p. 1. pag.272. Goflipium feu Xylon Dod.pempu 

 p. 66. Lobel. bift. p. $70. & Goflipium frurefcens annuum 

 folio trilobato, Plukn. Pbyt. Tab. 188. Fig. 1^ 



Cliffort. p. 350- en het plant- Cattoen met wit zai 

 Motif, bift.dctdedeelpag. 517./* 12. Tab. 17. tig. 1. en dc 

 Heerter-Cattoen met wit zaat . van C. Baub. Pinax p. 430, 

 en het Brafiliaanfche Cattoen met een bleek-geele bloem 

 van Sloan, in zyn Catal. van de Jamaifcbe gewnflen p. 15& 



en de Xylon of Cattoen-plant van J. Baub. biji. eerft 



bift 



Xylon 



M, 



het heefteragtig jaarig Cattoen, met een bladt iudriege^ 

 fneden van Plukn. in zyft Pbyt. Tab. 188- Fig. l. 



* * 



— ^-* 





CAPUT DECIMUM SEXTUM. 



XVI. 



O O 



D 



T 



K. 



' 



Goflipium latifolium. Capas befc 



Het breedbladtg Cattoen 



. 



' •* 





^ » 





G 



'_ 



Offipium latifolium paulo altiorem habet flipi- 

 tern vulgari f cjusque folia funt majora illis 

 Vitis , fex feptemve pollices longa , pedem 



in quinque inagnas lacinias divifa, quarum qu;c- 

 1 anguftum d( 



orum 



\ 



, b fibi incumbunt , ip 



Ipithamdm longi func, rugofi, ac pundulUinitar ob» 

 tufarum fpinularum notati , uti & foliorum nervi ab 

 inferiore nempe parte, fuperiora folia multo minora 

 funt y atque in tres tantum lacinias divifa: petioli 



Et breedbkdtge GoJJipiurH it nuat bogtrvan (lam 

 dan de gemene , de bladeren zyn ruim to gmt alt 

 — — die van de wyngaard, zes en zeven duimen lang, 

 een voet breed , in vyf groote ftiibbelen verdeelt , waar 

 van ydeT in een fmalle Jpits eindigt , en agter lopen ze 

 met deooren over malkander, dejtelen zyn mede een /pan 

 lang , ruig, en met punt jes als Jlompe doorntjes bezet, 

 elyk ook. de zenuvoe der bladeren aan de onderjle zyde , 

 ^terjle bladeren zyn veel kleinder , en maar fn drii 



folia fuft 



fcunt , foliaque fapoiem habent a 

 fru&usque funt uti in priore, fed 

 res, nux nempe ipfa tres transverfa 

 eft % in acutum apicem inftar 



Flo 



Jntbbelen verdeelt , de bladdragende Jlelenftaan beil dwers 

 aan de takken , en de bladeren van fmaak trekkende <wat 



na 't rynfebe, de bloemen en vrugten zyn als aan '( vo- 

 rige , dog doorgaans grooter , namentlyk , de noot is drie 

 dwtrs-vingerenlangy met een bat 'de jpits , als een kegel y 



een duim dik , buiten verdeelt in drie voren « deeze kegel 



erne trifblcata, quam tria'ambiunt w omgeven met drie dunne bladeren of vellekens , voaaf 



tenuia' folia membranacea, quorum cuodvis in decern w*» yder in tien a elffnibbclen ofbaarden verdeelt is. • 



vel duodecim lacinias feu barba* diftinftum eft. 



Naam. In J t Latyn Goffipium latifolium, op y t Ma- 



hits Capas befaar , en mijj'cbien by zommige Sajor gebe/- 



op Tambocko Capa. 



Plaats. 1 'let wajl veel op Tambocko , een land febap aan 



Celebes Oojlfyde, alivaar zy bet omtrent de buizen plan- 



ten> als mede op Bima, onlangs is 't ook in 'Amboina ge- 



bragt , dog weinigte vinden. 

 Gebruik. Opiambocko planten zy bet by de buizen , 



Nomen. Latine GoJJipium latifolium , Malaicc Capas 

 befaar, ac forte, quibusdam Sajdt gebe t in Ta 

 ko Capa. 



Locus. Copiofe crefcit in Tambocko, Celebes r«- 



gione Oriental, ubi circa aedes plantatur, uti & in 

 ima , nuper in Amboiham quoque delatut tfuit hie 

 frutex , fed raro obcurrit. 

 Ufus. In Tambocko prope ajdes plantatur t 



inftar reliaui oleris feu 



quun 



autem 



<P 



ffort. Malab. torn, i.fig. 31. defcripta, atque ibi Ma 



Ice Cudi pariti didla , Bracmanis Lapufft 9 folia 



fake 



defcripta planta fatis conveniunt , 

 notatur ex cenuiflimis fruftuum fili 

 parari. 



atque ibidem ad 

 s Goflipium pr»< 





Jabula Decima Tenia 



Ramum cxm'bet Gofftpii htifolii , qood eft Gofltp 



20 tot de hft als m nvol, it bladeren werden gekookt en 

 eegeten als ander e Sajor of Moeskruit s de vool werd ge- 



fponnen gelyk ander Cattoen. 



Hier medefebynt overeen ie komen de derde zoorte van 

 Pariti in Horto Malabar, fig. 31. tern. I, befebrexen^ 

 en aldaar in 't Malabaars Cudi pariti , in 't Braminus 

 Lapufli genaamt. Immers de bladeren, blotmen , en zaad- 

 buiskens komen met bet boven(laande redelyk over een , en 



aldaar Jlaat, dat men uit de fyne draden der vrugten Cat- 

 toen maakt. 



De Dertiende Plaat 



cum 



& Goflipium arboreum caule 



4SO. 



Vertoont een tak van de brecdbladige Cattoen •boon , 

 welke is de Cattoen met een regte ftatn , in dc Hmul 

 Cliffort. p. 350. en de Cattoen-boom met eengladdc fteel 

 van C R. Pim. h. Aio. tn het Boom- Cattoen GotnemfC' 



baceum.feu Xylon Madcrasp. rubicundo flore pcntaphyl- 

 ' )um Plukn. Fbyt. Tab. 188. Fig. 3- Xylon arboreum J 

 Baub. torn. 1. p. 34<5> & Boerb. Ind. tern. I. tag. 273. 



j/p. Aip. p 



id- 



agt 



Index terjte deel pag.*73. 



Plukn. Pbyt. Tab. 1S8. Fig. J. en hel 

 van J. Baub. etrjh dtcl p. ap«. ett Btrh, 



~ 



W 



Is 



CAPUT 





