

+<* 



HERBARII AMBOINENSIS Liber VL Caput XX 



ungues manuum inficiunt, ac praefertim juvenes , de nagel 

 quum credant magnum ipfis adferre ornamentum & gelingen 

 elegantiam , qua mulierculis placent , unde & puto hplA ap * 

 Arabicum nomen fuam deduxifle originem , quod i'u- 

 pra indicatum fuit: Hoc itaque viri praeftant, ut ele- 

 gantes & grati fmt icortis , mulierculae vero, ut poll- 

 tarn & glabram iibi concilient cutim , & ut manus 

 pedesque a folis ssftu , qui in Pcrfia & Arabia fere 

 intolerabilis eft , liberent. Tinfta cutis brevi iterum 





beid geve, en bun by de vrouwhiiden aangenaam maakt 3 

 waar van ik meen , dot bet ook in 't Arabifcb zyn naam 

 bekomen beeft , gelyk boven gezegt is ; dit doen dan de 



fraai en aangenaam te verfebynen voor 



rtiannen 



bare boelinnen, maar de vrouwen om een gladde en zui- 

 vere bind te krygen 9 ook banden en voeten voor de zonne 



Perfien en Arabien jcbier 



per fudorem inpallefcit, fed clarior & Durior eft re- onver dr aaglyk is. De geverfd 

 liqua cuti , unguibus autcm firmiter adharet h*c lyd wederom door t zwrt , dog 



tin&ura, donee excrefcant ; Indi, quorum cutis a 

 folis aeftu non defoedatur , nullam corporis partem 

 obliniunt nifi ungues manuum , faltem quantum mihi 



if y maar moet uitwaJJ 



hifce in infuiis Orientalibus adparuit , hoc autem non fmeren geen party 



De i 

 beboeft 



nagel 



cuivis licet nifi liberis ac prafertim juvenibus. 



Reges quidam , ac potiffimum Macaflarenfes hanc 

 legem tarn ftri&e exercent , ut innocentes fervas , 

 quae ungues fuos tinxerant, per cochleas unguibus 

 fuis defraudaverint, quum libertatis quafi charatte- 

 rem libi vindicaverant : Pulvis autem non tarn cito 

 ac fortiter tingit ac penetrat quam recentia folia , 

 per tres tamen perdurare poteft annos , qui vero 



yierfe Eilanden , 't zelve mogen ook niet doen per/on 

 n allerlei Jlaat , of conditie , dan alleen vrygeboon 

 onder dezelve meeft jonge luiden. 

 Zommige Koningen > inzonderbeid die "can Macafft 

 derbouden die wet zo Jirak , dat ry onnozele Jlavinm 



it 



dden , dezelve met jcbroeven 

 J pr in gen , om dat zy ft merk- 



rft zo baaftig enjierk niet als de verfebe 



poede 



defiderant ungues fuos pyrrheos feu intenfe luteos, vuur-rood willen bebben, wryven de verjebe 



recentia conterunt folia in aqua pura, quae per no- m~* ~ 1 " iJ — — i~--->— l-* * -. 



clem illis inponunt, quosque magis rubentes cupiunt, bt 



lorn aniuc non rantum Limonum fuccum fed calcem in 



>/ 



binden bet een nagt daar op 



willen maken, nemen niet alleen Linw .ap 



m . in plaats van water , maar 



infuper addunt, & fruftulum veteris Siriboae , ac tan- Jlnkje van oude Siriboa , en voat zout 9 in plaats 



♦mum Tnlic )r\nr\ alnminic nniim hnr ihi rarnm fir. die zv nsieinur behhen. .1 



tillum falis, loco aluminis, quum hoc ibi rarumfit. 

 Malayenfes mulieres quam maxime hos amant flo- 

 res , quos capillis inneftunt , in leclis fpargunt , & 

 inter alba lintea deponunt , unde gratum contrahunt 

 odorem. Atque hinc dicit fponfa Cantic. i. vers 14. 

 ipfius amicum efle tanquam Efcbol bacopber , h. e. 

 Cypri corymbum , neutiquam vero racemum uva- 

 rum feu baccarum ex Cypro , in quibus nulla eft gra- 

 tia , quodque addatur in vineis vel proprie hortis 

 Engeddi , eft , quod Cyprus multum plantetur in vi- 



weimg 

 De Maleitft 



-*' 



die z^ in de bairen dragen , op de Jlaapfiede Jlrooijen , 

 en onder wit linnen leggen , *t voelk een goede reuk daar 



Hierom zegt de Bruid in de bovengenoemde 

 plaats van 't_Hogelied Cap. i. vers 14. dat baarvrient 



dat is , een bloeme - trots 



bekomt 



~j — _ hacophv,* • 



Cyprus , en geenzints een trots druiven vfb 



erant 



* 





Apud hos Indos mos quoque viget , quod ex ma» 

 fticatis virgulis dentiscalpia forment , per quae den- geknouwde ryskens Santfiokers 



di , gefebiedy om dat de Cyprus veel geplant 

 wynbergen y die veel en feboon moaren tot Eng 



Indianen is mede dit gebruik> dat 



tes non tantum depurant fed etiam roborant & fir- 

 man t * quod comprobatum eft. Folia per virtutem 



'probeert 



De bladeren met baar af< 



<waar door de 

 ijlwerden, *twelk 



detergentem & exliccantem , ore mafticata , ipfius opdrogende kragt , in de mond geknowvot , geneeji 



ulcera & aphthas curant , ingratum vero habent fa- 



fprouw deszelfs, dog zy bebben een viefe 



porem, qua in re cum Europaeorum Liguftro, quod fmaak, waar in zy met bet Europifcbe .„, 



easdem poffidet vires , conveniunt, quodque nine zelffte kragt bebbende , overeen komen, 't%jelk daarom 



a Germanis Mundboltz-leim vocatur 



Contrita vero &externe inpofita 5 cunftos tumores 

 calidos , furunculos 9 & apofthemata refrigerant 5 aquae 



Duitfcbe Mundholtz-teim genaamt 

 Vanbuiten gewreven en opgelegt , verkoe 



tpojiemen; in water 



* ■ 



incofta exuftionem curant tarn folis quam ignis. Ma- nezen zyde verbrantbeid , zo van de zon als van betvuur; 



layenfes folia putant efle univerfale remedium feu 

 panaceam contra omnia unguium vitia , five fint 

 exulcerati , contufi , vel disrupti , vacillantes enim 

 firmant, & loco deciduorum alios intra breve tem- 

 poris fpatium regen erant , immo dolorificam ipfam 

 curant Paronycbiam, Chirurgis vulgo Panaritium , & 

 Belgis de Vyt di&am : Folia haec adhibent cum Cur- 

 cuma contrita, & inponunt tumoribus penitus matu- 

 ris , quum intra unam nodtem aperiantur & pus ef- 

 fundant, vacillantesque ungues vel decidunt vel de 



Maley 



neesmiddel tegens alle gebreken der nagels , ^t zy dezelve 

 verzworen, gekneuft , of afgebroken zyn , want bet maakt 

 de lojje vaft , en in plaats van de afgevallene fpoedig an- 

 dere aangroeyen , zelfs in dat pynelyke euvel Parony- 

 chia, by de gemene Cbirurgyns Panaritium, in Duits 

 de Vy t genaamt , gebruiken ze de bladeren met Curcuma 



ipgelegt, als y t gezvoel te degen ryp is, 





gewreven > 



breken 

 trekken 



novo corroborant: Eadem quoque folia externe in- bevefi 

 linita curant, vel faltem palliunt tetrum iftum adfe- 

 ftumin India Cadal dittum, qui Lepras fpecies eft f 

 per quam nigra Indorum pelles fquamofae , albae , 

 & incompts funt , fi modo morbus hie non nimis 

 fit inveteratus vel hcereditarius. 



lojfe nagel of 



)/ op y t nieuw 



Ifjte bladeren van buiten opgeft 



of verbloemen ten rninften bet fi 



if erffelyk 



als 



wit 



^gyptii flores capiti adligant, ut cpphalalgiam tol- ■ De tigiptenaren binden de bloemen op 't booft 



lant, uti inEuropa perSambuci flores fit Secundum 

 Diofcoridis vero doftrinam melius effet, fi flores in 

 Acetomacerarent, quum hoc omnium fiorum virtu- beter 

 tern ac vires extrahat, & capiti fubminiftret : Pulticula 



deszelfs te verdryven , gelyk men in Europ 

 Vlierbloemen doet. 



Dog na Diofcoridis 



weekten 



ex polline horum praparata, & plantis pedum adpli- booft mededeelt; een papje van y t poeder 



cata, ipforum fudores tollit, quidam hunc in finem 

 virgulas fumunt, quibus illas fricant. 



Oleum ex floribus prasparatum , Diofcoridi Oleum 

 Qyprinum dictum , conducit ad artus rigidos & emor- 

 tuos emolliendos. 



en 't 

 en on- 



aer de voetzolen gedragen, droogt op *t zweten derzelve; 

 zommige nemen bier toe de tere ryskens , en wryven de- 

 zelve daar mede. 



Een olie van de bloemen gemaakt, by Diofcorid. O- 

 leum Cyprinum genaamt , it dienfiig om de ftyve en 

 verjt orcein leden te verwekken . 



Com- 





Bst 



- t 



