4« 



HERBARII AMBOINENSIS Liber VI. Caput XXI. 



CAPUT VIGESIMUM PRIMUM. 



Lagondium vulgare. Lagondi. 



XXI. 



H O O 



D 



T 



K. 



De gemene Lagondie-ftruik. 





Eeze beefier wert ook onder de zoorten van Ligu- 

 ftrum gerekent , en wert verdeelt in 't gemene of 

 wyfken , waar van in dit Hoofdfiuk , en de fir and- 

 zoorte of manneken, waar van in f t volgende. 

 _ I. Lagondium vulgare , of bet gemene Lagondi is 



akus, multis°ramis & virgulis fefe adtollens, qui in een beefier , fcbaarr een man boog , met veele takken of 

 plures dividuntur laterales ramulos, quorum quidam gerten opfcbietende , die zig in veele zydetakken verdelen, 

 terra incumbunt, rotundi, lentiflimi, & flexiles in- waar van zommige op de aarde leggen, ront, zeer taai y 



c frutex ad Ligufiri fpecies quoque refertur , 

 atque dividitur in vulgarem feu feminam, de 

 qua hoc agit caput, & litoreum feu marem, 

 i in fequenti Capite. 

 Primo. Lagondium vulgare frutex eft , vix virum 



liar Salicum humilium , li enim fepius amputentur 

 denfiorem formant fruticem: Ramuli vero in majo- 



en buigzaom , gelyk lage wilgen , want bet ook op de 

 zelffte manier digter wort , als men bet altemet afkapt y 



ribus ramis fere cruciati funt, uti & petioli folia fu- de ryskens fiaan aan de booftfielen Jcbier in 't kruis, ge- 

 ftinentes obliquam formant crucem, ramulorum vero lyk mede de blatdragende fiedtjes eenfcbuin kruis maken y 



extremum quadragonum eft. 



Cuivis petiolo tria infident foliola, itlis Agni cafi^ 

 fimilia, fed minora, quorum medium femper maxi- 



en *t uiterfie der ryskens is vierkantig. 



Op y der ft eel fiaan drieblaatjes bymalkander, die van 

 den Agnus caftus gelyk, dog kleinder, waar van y t mid- 



mum eft, binos tresve pollices longum, unum la- delfie altyt bet grootfie is , twee en drie duim lang, een 



turn , fuperius latiffimum , & obtufe acuminatum 

 inferius anguftatum inftar foliorum Caryophylli : 



duim breed, voorbreedfi, met een fiompefpits , naagte- 

 ren toefmallende , als de NageUbladeren. De twee on- 



bina lateralia funt minora, ac fepe tarn brevia, ut der fie ter zyden zyn kleinder , en zomtyts zo fort, ah 



ejus auriculas feu adpendices mentiantur, horum all- oren of byvoegzels , zomtyts ook een of allebeide abfent; 



quando unum , aliquando utrumque deed, funtque boven zyn zy boog-groen, van onderen grys of graauw^ 



iupefne intenfe viridia , inferne grifea feu cinerea, zonder glans , flap, week in 9 t aantafien, als of ze wol- 



non fplendentia,flaccida,&mollia,fitangantur,quafi agtig waren , aan de kanten ongezaagt , dog in bogtjes 



lanuginofa eflent , ad oras non ferrata, fed finuofa. gekrult. Wyzeggen, dat de mee fie bladeren ongezaagtzyn y 



. " " \ " ~ %% m r ~" en altyt drie by malkander fiaan, maar als men dit bees- 



efle, ac femper ternatam, fi vero hie fruticulus fas- ter ken dikwils bekapt , zo ziet men aan de nieuwe fcheut- 



orum 



p 



jes niet alleen de bladeren bier endaar enkelt fi aan , maar 



inde funt folitaria, fed etiam ad oras parum ferrata, ook dezelve aan de kanten een weinig gekerft of grof ge- 



ita , ut una eadernque habeatur tant , zo dat men bet voor een en dezelffie plante boude 



fe 



planta cum ilia , q 



a Portu 

 ferrata. 





ptoribu 



femp 



\ 



res, 

 lore 



in corymbis uti in Ligufiro, 



ragi inftar illorum Rorismarini, feu paulo majo- 



coloris ccerulei , intermixto purpureo levi co- 



ftamina quaedam 



fpiciuntur. 



met die geen , die op andere plaatfen van Indien wafi , en 

 gerere van de Portugefe Scbryvers met gekerfde bladeren be- 



Jcbreven wcyt. 

 germi- De bloempjes kornen voort altyt aan *t uiterfie op een 



magis- trosy gelyk aan bet Liguftrum, dog kleinder en ydelder 



van gedaante , als die van Rosmaryn of wat grooter 

 van couleur blaauw y met eenige pur per daar tujfcbeu 

 febynende * met wmmige witte draatjes in de midden. 





Liguft 



i 



IU 





De vrugten zyn ronde bezien , als aan 't Liguftrum , 



dog kleinder en harder , eerfi groen , daar na z<wart als 



minores ( 



Piperis , 



aeftum excitant , intus vero repletae funt granulis 'van binnen 'bebben ze eenige barde korls. 



faporis acris & ferventis, unde & in ore peper , fcherp en beet vanfmaak , in de niont brandendr, 



i.** 



quibusdam. 



.* * w 



4 » m 



r 



fe 



Totus 



Meliloth 



unguento quodam eflet mixta, qui etiam percipitur 

 a pratereuntibus, manibusqueadh^ret, fi traftetur. 

 Folia etiam in cubiculo fufoenfa. illud odore fuo re- 



plentv quam diu funt viridia, ipforum fapor eft ama- vervullen die met badr reuk , zo lang zy groen zyn 



Be gebele firuik met bladeren en bloemen geeft eenfpe- 

 ceryagtige reuk van zig, als of'er eenige Salie met Me- 

 lilotus of eenige falf gemengt was , die men ook gewaar 

 wort als men voorby gaat , en aan de banden kleeft , als 

 men bem bandelt ; de bladeren in een kamer opgebangen , 



nferiore 



parte 



per noftem ex iis exiudat, ficca vero folia in fupe- klomp witfpeegfel, 't welk des nagts daar uitzweet 



fmaak is bitter en feberp , de mont verwarmende ; men 

 vint dikwils aan de onderfie zyde van dceze bladeren een 



parte 

 cinereo alba funt. 



de droze worden aan de bovenzyde gebeel zwart, aan ae 

 under fie graauw-wit. ~ 



i o 



Fruticis cortex lentus eft, atque a ramis decorti- De feborfje is taai, en laat zig van de takken affcbil- 



cari facile poteft uti inSalicibus, radix ejus nonpro- 

 funde in terram penetrat, fed fub ea prorepit, nine 

 inde furculos emittens , ita ut hie frutex amplum 

 obcupet per fe locum, ac vix eradicari poflit, ubi 

 femel progerminaverit: In fterilibus vero & areno- 

 iis crelcit locis, foli bene expofitis , uti & circa sedes, 

 ubi folum eft molle per projedlilia & fordes-, quam 

 maxime amat (ilveftrem Guajavum , quas utrseque 

 optime crefcunt in folo fterili & gracili. 



Nomen. Latine Lagondium feu Lagimdium vulgare 

 minus femina , quibusdam Ligufirum Indicum. Ma- 



Javanice Lagondi & Lagundi kitsjilparampuan. 



i 



Macaflarice 



3 



Chriftopb. a Cojla Cap 





8. 



Libr. 2. Cap 



len, gelyk aan de wilgen, de wortel is niet diep, maar 

 kruipt onder de aarde , bier en daar nieuwe plantjes op- 

 febietende, zo dat deeze beefier een ruime plaats van zig 

 zelfs bejlaat) en qualyk uit te roeyen is , daar ze eens op- 

 komt; zy wafi op magere zandige plaatfen, die vlak ter 

 zonne fiaan , als mede omtrent de buizen , daar eenmulU 

 gront is , van opgeworpe ruigte en vuiligbeid , baar befit 

 % \ameraat is een ' wilde Gujavos-firuik , we Ike beide een 

 magere onvrugtbare gront beminnen. 

 JNaam. In t Latyn Lagondium o/Lagundium vul- 



are minus fcemina, by zommige Liguftrum Indicum. 



n 't Maleits en Javaans Lagondi en Lagundi kitsjil 

 parampuan. In "t Macajfaars Lanra. In y t Amboinees 

 Aytette tuban , Aylou tuban, en Aytuban. By Garzias 



Malabarice Nocbe & Norcb 

 Balaguatte Sambali , in Arabia , Perfia , & Decana 

 Bacbe , in Turcia Ayt. 



Negundo & Aromat. Libr. 2. Cap. 3. en Chriftoph. a Cofta Cap 



38. in y t gemeen Negundo en Nirgundo , in 't Mala- 

 baars Noche en Norchila , in Balaguatte Sambali , in 

 Arabien, Perfien, *# Decarc Bache , in H Turks Ayt. 



Locus. In Indoftana, ac prsfertim in Malabara & Plaats. In Indoftan , inzonderbeid in Malabaar en 



Balaguatta 



hi frutices juxta Portugallos 



funt copiofi, multoquealtiores, & fbliis ferratis, ita 



tores Balaguatte, zyn deeze beefier s na 'tfebryven der Portu- 



gefen, overvloedig, boewel vry boger van ftam, en met 



ut invulgares ibi excrefcant arbores , quales quaedam gekerfde bladeren, zo dat bet ook middelbare bomen wer 



Batavias confpiciuntur. 



Eftq 



den, gelyk mm eenige ziet op Batavia. 



VoOTtS 



