/ 







o 





adfixus 



HERBARII AMBOINENSIS Liber VI. Caput XX\l 



gedurende de Mattaranife 



maanden lang 



iibus fufcepta , teftaturque a deplorabili ifto modo belegeringen van Batavia, en verklaart van die elendige 

 curatum fuifle tantum per hujus fruricis decottum ziekte genezen te zyn , alleen door de decotlit van dit 



interne adfumptum , & per fotus ejus externe inpo- 



Jlovinge 



ikos , ica uc illud tanquara ordinanum remedium in by bet namaals tot een ordinair geneesmiddel in y t Bata 



_„, Ba 



Hort. Malab. torn. 2. fig. II. haec prima fpecies 

 jo/? vocatur , Bracmanis Negundo , Malabari ve- 



i/c/> ziekenbuis beeft 



Malab 



ebruiken. 



g. 11. 



%/ * * 



Gendaruffam foeminam 



ofi 



Jpreken 



Negundo 



a 



bebben ze my Gendaruflam foeminam getoont : de be- 



defcriptio cum noftra fatis quadrat , excepto quod fcbryving komt anders met de onze ivel overeen 



baccis nullus adfcribatur odor , fed tantum acris fa- 



Apud 



bebben* 



geen reuk 9 maar <wel een fcherpe fmaak 

 Malabaren wert de ivortel eebruikt . nm 



gricos dolores fedandos , contrita , & cum aqua calida depyn van 't podagra te Jiillen , gewreven 



F 



npofita, ipfius decoctum abdominis flatus difcutit. 



& cum aqua calida propinata 



conducunt in fngidis f ebnbus , contula vero ot mm- 

 migii loco adhibita abdominis tormina pellunt. Con- 

 tra verticuli ruclus acidos cum ptyalismo conjun&os 

 tria tenera fumantur Lagondii folia, Deringi radix 

 parva in copia , piper longum , fruftulum Allii albi , 

 hasc omnia conterantur cum aceto , quod aqua pa* met Towaca-azyn 9 



_ l/lagen, baar afkookzel verdryft de opbl 

 des bulks ; de bidder en gewreven , en met warm q 

 gedronken , zyn goed in de koude koortfen , gejlotet 



gerookt, verdryven depy 



ringo 



peper 



weinig 



of drie j'cbeut 



Jlukje wit look, vryft 



water wat 



rum eft fubactum , per pannum filtra , & per binos kleinft 



tresve dies talis fumatur hauftus cyathus , brevi poft 

 -vomitum excitabit, multamque lentam e ventriculo 

 pituitam difTolvet & ejiciet, aqua hoc malum fuit or- 

 tum : Hoc in cafu autem nullos fru&us crudos edere 

 licet, nee frigidam potare aquam, nee ova edere. 



Tabula Decitna ORava 



elkens een tbeekopj 

 poos braken verivekken 5 en veel taaiie Jly 



de maag voeren , dewelke dit quaat veroorzaakt ; men moet 



drinken^ nog eijeren nuttigen. 



no 



■ 



De Agttknde Plaat 





Ramum exhibet Lagondii vulgaris. 



o 



Vertoont een tak van het gemeene Lagondi. 



T 



O 





AN M 



K 



N G. 



Hxc eft Vitex trifolia Indica,* odora, hortenfis, fioribus 



J 



Muf. Zeyl. pag. 48. & Tbef. 



* 





Muf. 



Vitex 



Muf. 



myn 



Indica , Breyn rrodr. 2. pag. 104. a irlukn. Almag. pag< 

 390, &c. 



Syringe , 



de Tbef. Zeyl. pag. 229, en Indifche blaauwe Jas- 

 met een zware jeuk in de gedaante van blaauwe 



en de Indifche drie- 



Muf. 



bladige kleine Vttfx . van Breytu prodr. 2. pag. Uuu en 



390 







CAPUT VIGESIMUM SECUNDUM. 



XXII. 



H 





FDSTUK. 



Lagondium litoreum. Lagondi laut. 



, 



De Strand Lagondie - boom. 



* * 



Jgondium litoreum , cum Negundo Malabarorum a 

 arfia & Cbrifiopb. aCoJta defcripta, magis con- 

 venit, eft enim frutex nunc ample extenfus, 

 nunc arbor eft mediocris inftar Perfica? , non redtum 

 fed finuofum eerens truncum , qui orominet , ac fas- 





P 



eft 



eft album , molle , & lentum , rami & rachides funt 

 uti prioris , cortice magis fufco obdu&ae , magisque 

 cruciadm p6(ita?. 



Folia ejus plerumque majora funt , & potilfimum 

 non ferrata, longiora & acutiora, fuperne viridia, 



fed 



funt 



grifea 



Et Strand-Lagondi komt met bet Malabaarfe Ne- 

 gundo , van Garfias en Chriftoph. a Cofta be* 

 Jcbreven , nader overeen , want bet maakt zovu 

 tyts een wyt uitge/preide Jiruik 5 zomtyts wert bet een 

 middelbare boom gelyk een Perfik-boom , met geen regten 

 ftam, maarbogtig, voor - over bellende , en dikwils ook 

 leggende 9 in de dikte van een dye , en zelden meer 9 be- 

 kleet met eenruige en gefcbeurdejcborjj'e, 'Pbout is wit 9 

 zagt 9 en taai 9 de takken en ryskens zyn als aan 't vorige, 

 wat bruinder vanjebors , ook merkelyker in 't kruis ftaande. 

 De bladeren zyn doorgaans grooter 9 merendeels ook on- 

 gekerft , aan de kanten langer enfpitfer , boven sras-groen 9 



t 



— ^ — -.„ — ... 



raul locata min gekrult. 



febier wo 

 ftaan merendeels <vyf 



jora funt , ultra digitum longa , ac pollicem lata y 

 quodvis autem peculiari inlldet petiolo., bina vero 

 inferiora fere feffilia funt, quae tempore etjam deci- 

 dunt y \ unde in ramis floriferis & frugiferis ternata 

 femper tantum funt, in furculis vero femper quina 

 funt, aliquando etiam plura vidi folia crenata in uno 

 eodemque frutice, quum furculi progerminent , unde 

 & facile concludi poteft, plantam nanc in aliis re- 

 ionibus folia pofle gerere crenata, qualia Portugal- 

 ici defcribunt au&ores. 



op een langagtigfteeltje , waar van de drie middeljl 



ter zyn 



onder Jteeltje , maar de twee agterjle zyn byk 

 fielen , die ook met y er tyt gebeel afvallen , to 

 zn aan de takken, die bloemen en vrugten drag 

 laar drie by malkanderen ziet % maar aan de io 

 r jlaan 9 er vyf: zomtyts bebbe 1 



op 



"ft Qpfcbiet) nvaar 



dezelffie Jiruik 



Flofcu 



fimil 



cum 





purpureo intermixto colore , in quorum centro qua- 

 tuor vel quinque locata funt ftaminula, tarde fefe 

 aperiunt, raroque plures fimul aperti in confpe&um 

 veniunt, uti & hsc arbor rariores gerit coryipbos 

 quam femina. 



afnemen , dat deeze plant in andere landen met gekerfde 

 bladeren kanwajfen, gelyk bem de Portage/en befebryven. 

 De bio empjes Jlaan aan trojfen, gelyk aan 't voorgaan* 

 de, zyn ook dezelve gelyk , te <weten,als die van Rosma- 

 ryn , van buiten ajcb of graaww - blaauw , van binnen 

 boog-blaau<w>* met voat purper vermengt, in de midden 

 met yier a vyf draatjes , zy gaan langzaam open , en men 

 ziet 9 er iveinig teffens geopent , gelyk de boom zelfs^min- 

 der trojfen draagt , dan bet voyfken. 





' s 





Fru&us 



D 



9 





1 



» 





