



Vl.Boek.XXll.HM/dJi. AMBOINSCH KRUYDBOEIC 



Frudtus contra majori numero congerti funt, atque 



• ^ * • / *. _. i ^ m 



a 



illi feminse majorcs , fed tarde maturefcentes , ac 

 diu virides,dein fufci, ac tandem nigri, Corymbum 

 Liguftri references, funt autem dun-, licci, & gra- 

 nuTis refcrti dura. • •< • • — S. 



$ 



De vrugten daar en tegen , zyn meer by malkandeteri 

 eboopt ? ookgr voter dan aan 't voyfken , langzaam ryptnde^ 



Ligvjl 



Matutino 



eadem alb 



foliis 



r - - --" J 



korls vervult 



daar bet 



confpicitur, quae per diem exficcatur. Odor ac fapor 

 foliorum & fruttuum idem eft ac feminae 4 fed paulo 

 debilior, faltem illius fruticis, qui in litore crefcit, 

 ubi folia fa^pe pauciffimum fpirant odorem , in hor- 

 tis enim plantatus vel magis in ipfa regione, odorem tn.de bov 

 exhibet penetrantiorem : Ejus f ru&us magis fervent van reuk. 

 & fauces adurunt quam prsecedentis. Flores in Am- keel> als 

 boina obfervantur in ultimis pluviofis menfibus > in de laa 



morgenftonden ziet men bet zctve witte fpcegfel 



\ de blader en bangen> bet weik met den dag op* 



f . De reuk enfmaak van bladcren en vrugten is als 



fken, dog vcat flapper, immers dat op ftrand Hvaftj 



rugt 



aan 



beeft, to 

 )/ lantwaart in wajjende, is fiercer 

 en zyn alzo beet en brandcndt in de 

 e. De bloemen ziet men in Amboina 



Augufto nempc & Septembri , inmaturi vero frudius onrype vrugten bangenfcbier 



tfte regenmaanden Aitgujlus en September 



per totum fere annum ex frutice dependent. 



In faxofis Combelli litoribus • in parva Cerama 



ft 



Op de Jlenige Jlrand 



van Combello.- op 



hujus fpeciem inveni , folia gerentem breviora & beb ik een zoorte bier van gevonden, nniens bladeren kor 



: , en de bloempje 



rotundiora , & fere inodora , fiofculos vere cceru- 

 Ieos, parumque explicates ; quum aduka fit hasc at- 

 bor , quam maxime incompta & inregularis eft , 

 ejusque plurima decidunt folia, paucaque fuperflua, 



ternata pctiolis infidentia, nigris maculis funt defor- 

 mata. fejusque truncus gracilis eft, angulofus, ac 

 lamellato 



overt deeze boom zeer mismaakt , 



geopent 



-ft 



len af ', en de weinige refterende ftaande drie en drie op 



Jleeltje , zyn met zvoarte plekken ge/chendt 



elapte feborfft 



ft 



etiam peculiare habet, quod bacciferi nempe petioli 

 cruciati lint, quorum qui vis in fummo bifidus eft, ubi 

 bacca folitaria locata eft & feffilis. 



Nomen. Latine Lagondium litoreum arborefcens fctf 



Racemus frugifer hoc gen. Aan de vrugtdragende tros ziet men nog dit byzon- 



-—a ft 



b oven lie in tweenvciuccu, * 



iffcben 



Mas. Mai 



[ S 



Aytuban 



Malabarice 



besje alleenjlaat zonder voetje. 



Naam. In } t Latyn Lagondium litoreum arborefcen* 

 of Mas. Op "t Maleits Lagondi laut lacki lacki , op % t 



Locus. 



hscc 



Amboina nullibi 



crefcit, niii in planis & faxofis litoribus, aliis vero 

 in regionibus, uti ex Portugallorum fcriptis patet, 

 mediocris arbor eft, truncum gerens re&um, magis 

 in media crefcens regione. 



Malabaars u ^unui voiaiw 

 gelyk 't vorige. 



Plaats. Deeze boomagtige 



Op 



oorte 



in Amboina 



t 



UJ 



Lag 



tra aliis in regionibus, ubi in ipfa crcfcic terra, vel of wyfken 



p vlakke en wat Jlenige Jtranden , in onde 

 at de Portuge/efcbriften blykt 9 wo>t bet 

 booniy met een regte Jlam y en wajt lant- 



deeze Eilanden ivert de Jlrantzoorte ivei- 

 nig gebruikty dan alleen by gebrek van 't lat^e Lagndi 



~ /a « daar zt 



waart in. 



in hortis plantatur , uti Bataviae , unas easdemque 

 cum femina poflidet virtutes. 



Malayenfes perhibent, folia Lagondi maris ficcata f 

 In pulverem redadla, & cum Camphora exhibita, ho- 

 mines per aliquot tempus reddere fteriles, tarn ma- 

 res quam feminas, hoc autem contrariari videtur il- 



en tegen in andere lang 

 ijl , of in de bovengephnt wen ,gc/ w: op 



Batavia , beeft ze een en dezelfjl 

 De Mai w 



di bet manneken gedroogt i gepulveri 

 Campber ingegeven , de menfeben voor een 

 tigtb 



yf* 



deren van Lagon- 



fla fcribunt , Malabarorum febynt tejlryden tegens bet geene Garfias en aCoftay 



ven 



Malabaarfe vrouvcen 





[float ; 

 elide , 



waar is , zo gefebiet met deeze plante bet 

 m men van Agnus Caftus febryft , dat bet by de 

 enfeb de vleel'cbelyke lujlen verdooft , en by de 

 vervcekt, gelyk Scaligcr 00k met den Campber ge^ 



probeert beeft, Exercit.104. Sett. 8. 



Malabarico torn 



biet ze Bern 



nempe mulieres hanc adhibere arborem ad facund^ 

 tatem promovendam , quod itaque adcuratius inqui- 

 rendum reftat: Si illud verum (it, turn idem pnefta- 

 ret hxc planta , quod de Agno Cajlo fcribitur, quod 

 nempe in uno homine inftinftum naturalcm exftin- 

 guat, in alio autem excitet, uti Scaliger id cum Cam- 

 phora etiam tentavit Lxercit. 104. SeEt. 8- 



In Horti Malabar, torn. 2. fig. 12. vocatur Bemnofi, 

 h. e. album Nofi 9 quum ejus folia inferius funt can- 

 didiora illis prioris fpecici, quaeque in Malabarien- 

 fibus regionibus ad oras ferrata obfervantur. 



Ejus radix codla & propinata tumida & phlegma- 

 tica curat corpora , vermes pellit , atque tempe- 

 Tamentum phlegmaticum tollit. Folia ore mafticata 

 jejuno , atque oculis inftillata nubeculam pellunt , geknouwt, en nugteren in de ogen geblazm , vcrdryven 

 eademque contrita , & cum pipere mixta ulceratio- . bare donkerbeid, en genezen de ulceration % dezeke geure- 



om 



gaandej inde Malahaarft 



iden aan de kanten gefebaart 



De wortel gekookt en gedronken , geneefl 



verdryft de wormen, en aroogt op 



temperan 



De bladeren in de vumV 



illam curant. 



pilulas 

 paroxysmum 





Tabula Decima Nona 



Ramum exhibet Lagondii litorei feu maris. 





peper gemengt , tot pillen gefofmeert , en twee 

 a drie daar van ingenomen by aankomende koude dorkoert 

 fen, verdryven dezelvt. 



De Negentiende Plaat 



Vertoont een tak van de Strant Lagondie*l*om , oftc hct 



mannetje, 



1 



o 



T 



O. 



N M 



N G. 



Hxc arbor vocatur Vitex trifolia, odorata, filveftris; Iri- 

 dic* in Mm/: Zevl. pap. 97- & Tbef. Z*yl. pug, 229. Vitex 

 trifolia major Rouwotfii C. B. P. ibidem. Negundo prior 

 feu mas AcoUte pag. 286. & apud Clufium Cap. 38. & Ne- 

 gundo arbor mas 7. B. part. 2. lib. 15. pag. 189. Negundo 

 mas varforum Commel.fi. Malab. pig. 69. hue & pcrtinet 

 Vitei trifolia minor Indica ferrata Breyn prodr. 2. pag. 

 104. & Plukn* Almag. pag. 390. &c^ . 



Deeze boom wertgenaamt Indifchc, driebladige f ruikende. 

 en wildc Vitex, in hct Muf. Ztyl. pag. 97. en in de Tbef 

 Zeyl. pag. 229. en de grootc driebladigc Vtitx van Aau- 

 itolfen C. Baub. alwaar dt eerfte Negundo ofte hef man- 

 net je genaamt werc f van Acoftapag. 286. en hyQvfvis in 

 het 38. Hoofdjluk f en de boom Negundo hct mannetje , 

 by J. Baub. part. 2. 15. boek, pag. 189. het mannerje Wf- 

 gundo van veele by Commel. ft. Malab.pag. 69. hier to« 

 behoort medc de klcinder driebladigc. getande, Indifchc 

 Vitex van Breyn. preir. 2. pag. 104. en van flukn. Almag. 



Tom. IV. 



png. 390. &c. 



G 



? 



CAPUT 











