













yiBoek. XXV.HoofJJl. AMBOINSCH KRUYDBOEI 



Ex Guilielmi Pifonis fcriptis, cjusque Libr. 4. Cap. I 



».• 



59 



. 25. adparet , lignum hoc Sappanum mulcum conve- 

 nire cum Brafiliano ligno Portugallis Pao de Brafil 

 didto , Brafilienfibus Jbira piianga vocato , dicit enim, 

 arborem effe fpinofifllmam, folia gerentem parva, 

 firma, & fplendentia inflar Buxi, cujus flores fla- 

 vefcunt & odorati flint, fru&us vero ejus funt cjuo- 

 dammodo diverfi , funt enim filiquas plans , obfcure 

 fufcs, & hirtx, fabas continences quasdam rubras, 

 duras , & fplendentes. Ex tota hac arbore unum 



25 



Tit defchriftcn van Guilielmus Pifo Libr. 4. 

 blykt , dat ons Sappan-hout grode wen etikcfift 

 Brafilicn-bout , in't Poritinees Pao do B 



Brafil 



Jl 



en blinkende bladeren, als de Buksboom,met geeie enwel- 



'fi 



de- 



welke aan *t Brafilien-bout platte > donker-bruine 9 en ftee- 

 kelyke bouwen zyn , binnen met eenige roode, bard*, en 

 blinkende boonen. Uit een zebeele boom kan men manr J t 



modo cor conligi poteft pedem craffum, quod ge- bert, een been dik bebben, 'twdk bet regte Braiilien- 

 jiuinum eft Brafiliamm lignum , atque ad tingendum ■""" »--■-- ..... 



rubrum colorem adhiberi poteft, eltque in re medica 



ebruikt 



refrigerantis virtutis, unde in febribus & inflamma- 

 tis oculis condijcit, quern in finem in India Orientali 

 Sandalum rubrum adhibere volunt , fed haud felici 

 cum fucceflu ob rationes libro fecundo datas. 

 Job. Baubinus Libr. 4. Cap. 37. adnotat, Oneficri- 



turn elegans rubrumque lignum ex infula Taprobana Oneficritus <wel en feboon 



medicyne bevonden werdvaneen verkoeunde kragt tezyn> 

 dierbalven in koortfen en verbitte ogen dienjiig , waar 

 toe men in Oojlindien bet roode Zandel-hout gebruiken 

 wil> dog met Jlegt fucces P om reden als in 't tweede boek 

 gezegt is. 



Johan 





fecum duxiffe ad Alexandrum Magnum 9 idemque 

 Baubinus putat , hoc fuifle Brafilianum lignum , vero 

 limilius autemeft, hoc fuifle Sappanum lignum, quod 

 copiofe crefcit in infula Zeylana ab Alexandri popu- 

 lo pro Taprobana habita, quam alii vqro putantfuis- 

 fe Sumatram. 



we 



beeft tot Alexander Magi 

 meent 5 dat ait bet Brafilkn-bout geweejt 

 rfcbynelyker is bet Sappan-bout geweejl 



iproban 



roeit op Ceylon by Alexanders luiden 



nemen. 





1 







In Rumpbii adpendice bcec additafunt. 

 In Hort. Malab.part. 6. fig. 2. Malabarice vocatur 



Inh 





In bet fesde deel fig. 2. van de Hortus Malab. vcert 



Tsjampangam , Portugallice Pao de Sappan. Belgice bet genaamt op 't Maleits Tsjampangam , in 't Portugees 

 Raspbout & Sappanbout, cujus defcripcio cum noftra Pao de Sappan, in 'tDuits Rnsphouten Sappanhbut, 



convenit, tingendi vero mos hie alio inftituitur mo- 

 do. Commelinus vero & Baubinus > putant fpecicm 



wiens befebryving met de or.ze redelyk overeen omt , dog 

 de manier van verwen is aldaar an'ders. Commelin en 



efle ligni Brafiliani, quod fupra in textu jam memo- Bauhinus meenen, dat bet een zoort is van lirafiliaans- 



ratum eft, CI. aucem Pauli Hermanni hoc tempore 

 Profeflbris Botanices Leidse fententia melius qua- 

 drat cum forma & natura fruticis, qui ilium Acaciam 

 Tinttoriam vocat , fie quoque illud comparavi cum 

 frufto ligni banchinalis mini ex Hollandia transmis- 

 fi , quod ex infulis Occidentalibus defertur , & in 

 Hollandia ad tingendum quoque adhibsmr, quodque 

 comperi fubftantia , colore , aliisquc qualitatibus pro- 



xime convenire cum noftro ligno Sappano. 



hout , bet geen <wy boven in de text al vermelt bebben. 

 Dog bet gevoelen van de vermaarde Paulus Herman , 

 tbans Profejfor in de Kruidkunde tot Leiden , Jtemt beter 

 met de gedaunte en natuur van deeze beejler overeen, 

 <welke by noemt Acacia tinttoria , zo beh ik bet zelve 



Jluk 



Well 



gebruikt <wert om te vervcen , bet geen ik bevonden 



1 



■ 



f 



naaft 



Mil 



* 



Tabula Vigefima Prima 



rum. 



Ubi litt. A. ejus filiquam planam , & B.B. ojjicula denotant. 



r 





De een en Twintigfle Plaat 



IUmum exhibet arboris t cujus Lignum Sappanum eft ve- Vertoont 



j 



Sappan-bout is. 



deszelfs platte bouwc* en B.B. de zaadkorls 



aanwyzen, 

















r 





* 



o 



o 







Tuxta CI. Hermannum hanc arborem ad Acacias retuli in 

 Tbef. Zeyl. pag. 3. quae Hermarmo in Muf. Zeyl. pag. 42. 

 vocatur Acacia major, tinftoria, Zeylanica, Panfapandi- 

 &3l y eftque Ery throxylum , feu lignum rubrum , Indi- 

 cum, fpinofiffimum, Coluteaj foliis, floribus luteis, fiU- 

 quis maximis Par. Bat. pr. pag. 332- & Acacia glonofa, 

 Zeylanica , tinfloria , amplioribus folus fpmofa Flukn. 

 Almag. pag. 5. & Crifta Pavonis Coronilla? foliis fecunda, 

 five Tinftoria Indica, flore luteo raccmofo minore, fill- 

 qua latiffima glabra , lignum rubrum Sappan diftum ferens 

 Brewi. Prodr. 2 pas. 37- reliqua vide in Tbef. Zeyl. lot. ctt. 





AANMtlU 



N 





den vermaarde Herman f he 

 as gcbragt , in myn Tbef. Z 

 de ^roote Ceylon fc Acacia 



en Panfapan genaamt, van Herman in zyn Muf. Zeyl. pag. 

 42. en is de Erythroxylum , ofte het root Ooftiodifth 

 hout , zeer doornagtig , met de bladen van Colufea , gttle 

 bloemen , en zeer groote houwen , in zyn Par. ha:. Ir. 

 pa/:- 332. en de fchoone Ceylonfchc Acacia, tot verwen 

 gebruikelyJc , met bceder bladeren, en doornagtfg, van 

 Flukn. in zyn Almag. pa^. 5. en de Crifta Pavonis de 

 tweede, met bladen van de Cor onil la, ofte de Indiichcen 

 vcrfagtigc met een geele klcindcr trosagtige b!oem eft 

 een brede gladde houw, hex roode hout Sappan %tnaanii, 

 voortbrengendc, van Breyne in zyn tweed/: Prodr. paf. 37. 

 het overigc zict in de Tbef. Zeyl. op de aanjjchaaldc yudi). 







** 



II h 7 



CWU I 





