

r 





VI. Boek. XXVIL Hoofdji. AMBOINSCH KRUYDBOEK* 



CAPUT VIGESIMUM SEPTIMUM. 



Flosflavus. Cambang cuning* 



XXVIL HOOFDS 



K. 



De Geele Bloem, 



Ic frutex eft magnitudine Crifla pavonis , fed 

 ejus rami magis lunt extend , inregulares , in- 

 curvi, & nodofi ? dividitur in marem & foemi- 

 nam; haec, qua? vulgatiffimaefi:, rachidesgeritalter- 

 mitas, re&as, &tenues, quibus folia infident dire&e 



r eenjlruik in de grootte als de Crifla p 

 takken zyn meer uitgefpreit, ongefcbikt 

 knoefiig , bet wert verdeelt in wyfken < 

 t wyfkenofgemeenfte, daar aan jl aan ov 



yskens of 



obpofita breviffimis in petiolis , illis prascedentis - bladeren regt tegen malkandcr , aan zeer korte voetjes * 

 dlnticbolericcefimilhma, fed majora, tenuiora, &gla- die van 'tvoorgaand eAnticholericagelyk, doggrooter, 



briora, fique tangantur, flaccida, laste viridia, tfes 



flap in "t aantaji 



quatuorque digitos transverfales longa, binos lata, drie en vier dwersvingeten lang> twee breet , dog de 

 inferiora autem femper minora funt, fubrotunda, & agterfle altyt wat kleinder , agter en voor ront , ofvoot 



in obtufum apicem definentia, odoris gravis inftar 

 Guajavi, faporis inftar Piforum baud ingrati : Poll 



folis ortum, vel 11 lint abrupta, fubrachidefefecon- ond 

 trahunt ac claudunt , eodem modo uti in Crifla pavonis, Jleel 



-..* fiompefpits > van reuk watfterk> hn vujavus^ 

 frnaak als erweten , dog niet onliefiyk , na zonnen- 



tf tfgzbroken zyndefluizen ze baar onder den 



nempe quod fefe inferius fubvertant, ac licfuperior 

 feu glabra pars interna fit. 



Flores magno ex corymbo dependent vagi & laxi, 

 illis Carina fijtul® limillimi, ex quinque flavis conftan- 



ZJ * ~ — 



lie of gladde 



omdraaij 



De bloemen bangen aan eengroote tros 4 wyt van mat 



fiftula zeergelyk, van vyfligt 



tes petalis , quas venis viridibus funt diftin&a & am- geele blaatjes gemaakt>die met eenige groene aderen door- 



pie extenfa : Horum fupremum & concavum inftar togen zyn 



geopenti Bier van float y t bovenfl 



galeae ere&umeft, introflexum, ac bina lateralia ex- en bolle blaatje, als een helmtje % inwaarts gebogen y 

 terne flexa funt: in medio decern granula confpi- twee andere ter zyden uit ; *~ J — :J1 — n " 



en 



ciuntur inftar femini Anili , quae brevia funt ftamina , 

 ac germen inftar cornu incurvi inflexum , quod in 



midden Jl 

 tjes f als Anys-zadtnof ~ 



krom boorntie* waar uit de vrup-t wort. T)t> hln*m jl 



fructus excrefcit. Flos caliculo infidet ex limilibus fla- op eenfcboteltje van diergelyke geele 



vis fed minoribus petalis conftru&o, eftque inodorus. gemaakt y en is zonder reuL 



Frudus funt liliquse tenues, plans, fex feptemque 

 pollices longae, unum latse, vix cultrum craflb, in 

 multos anguftos ifthmos divifae, acli per transverfa 



De 



platte 



zes en zeveii 



duimen lang , een breet , qualyk een mes dik , in veelt 

 fmalle beuveltjes gedeelt , als of 



les coftas diftindts client, per maturitatem nigrican- ond zyn y zwart, daar in leggen van vier en twintig tot 



tes, in hifce ofllcula continentur a viginti quatuor ad dertig zaden , de korls van de Canna fiftula gelykende, 



triginta, illis Ca?mce fiflulce adcedentia, fed longiora »— ™ j... .j- r , . . , ^ 



& anguftiora , fere inftar feminis Cucumeris , nigri- 

 cantia & fplendentia. 



fcbier 



Lignum eft album , 

 frutex lilveftris • 



non eft 



fragile , & inutile , 

 fed circa aedes plantatur uti Crifla 



pavonis. Pluviofis menlibus triftem praebet adfpe 

 dtum, quum cunfta fua dimiferit folia, ac reliqua ab 

 infeftis depafta vel perforata. 

 Mas multo minorem format fruticem , de quo 



vide infra ad Gallinariam librum ottavum. 



Nomen. Latine Flos flavus , juxta Malayenfe Cam- 



g en glimmende of blinkende. 



ut is wit> bros , en ondeugend ; bet waft niet 

 , maar wen omtrent de buizen geplant , gelyk 

 pavonis; inde regenmaandenflaat 7 droevig t 

 meejle bladeren afgevallen 3 ende reflerende door 

 ne afgebeten* 



mannet) 



, waar 



quod ample cxtenfum & flavum deno- 

 Amboinenfes hunc habent congenerem 

 feu fceminam Gallinarice feu Uttamanu y <\\ix frutico- 



Ma 



ziet in Gallinaria of Utta manu in t agtjte I 

 Naam. In *t Latyn Flos flavus, gefonneert 

 leit/e Cambang cuning , beduidende een ivyd geopend* 



en geele bloem. De Amboinefen Louden 't voor een mcde- 



zoort of wyfje van bet beefier agtige kruit Gallinaria, 

 fa eft planta libro o&avo defcripta, ob gravem folio- of Utta manu, in bet agtfle boek befcbreven. om den 



bang cuning 

 tat florem: 



rum odorem , utrisque hifce plantis familiarem. 

 Locus. In AmboinxB infulis obcurrit hinc inde in 



die plant en 

 Men vint bet in de Amboinfe Eilanden , bier 



areis circa asdes , non autem in magna copia^ fre- en daar in de erven omtrent de buizen y dog in geen met* 



quentior vero eft in Java & Baleya. 



Ufus. Tenera ejus folia inftar aliarum herbarum 

 in olus coquuntur , melior enim ipforum fapor eft 

 quam odor, duraquefunt,fi manducentur. Baleyen- 

 fes ejus folia contemn t cum aliis Djudjambu , quae pro- 

 pinant, & externe inliniunt ad corporis refrigenum; 

 Utriusque radices in aqua conco&ae & epots in Go- 

 norrbcea conducunt. 



Binse plants Ponam tagera & tagera , in Hort. Ma- 

 lab, torn. 2. Cap. 52 & 53. defcripts, cum hac Cam- 



magnam habent fiinilitudinem % uti & 



bang cuning 

 Amboinenfes Camban 



cuning & Gallinarias feu Utta 



manu congeneres habent plantas, Ponam tagera au 

 tern putarem efle Cambang cuning , quum frutex fit 



Gcbruik. Dejonge bladeren werden, als andere moes* 

 kruiden 9 gekookt, zynde beter van frnaak dan van reukf 

 en wat bart in H knouwen. De Baleyers wryven de bla- 

 deren onder andere Djudjambu, die zy ingeven, en va% 

 buiten opfmeren , om 't lyf t$ verkoelen. De worteleii 

 van beide in water gekookt en gedronken , zyn goed in 

 Gonorrhoea. 



De twee plant en Ponam tagera en Tagera, befebre* 

 ven in de Iiort. Malab, torn. 2. Cap. 52 en 53. bebben 

 groote gelykeniffe met 't voorgaande Cambang cuning * 

 vefak onze Amboinefen de Cambang cuning en de Galli- 



cok voor kruiden van eenderle 

 n tagera 4 zoude ik voor Cam 



Utta 



1 



ni modo folia Malabarenlis hujus plantae es- bang cuning bouden, om dat bet een groote fir uik 



mgens, 



fent adeo angufta & acuta, 



Tageram autem Gallina- 



riam fecundam , Cateppeng di&am, infra libro o&avo 



defcriptam. 



Tabula Vigefima Tertia 



Alalabaarfe niet te fmal enfpils 

 waren , en de Tagera voor Gallinaria bet tweede , Catep- 

 peng genaamty en bier na in J t agtfle boek befcbreven. 



De Drie- en Twintigfte Plaat 



Ramum exhibet fruticis, qui flos flavus Rumpbio dicitur, cum Vertoont 



flore a feparato. 



O 



blocm 



R V 



T 



O. 



N M 



K 



N G. 



Haec vera Snm fpecieseft, quam ad Caffiam retulit Urinous 

 in H. Clijfort. pag. 159. Foliatura autem hujus plantae 

 minime convenit cum itla H. Malab. uti refte id notavic 

 RwnpbiuSy nee cum ilia Tbefaur. Zeyl. Tab. 98. unde di* 



verfs cenfendaefunt plant*, quod latius in Tbef. Ztyi.pag. 

 213. explicui. 



it is een ware zoort van de Sena . die tot de Caffia gebragf 

 is, van Linrusus in de Hort. Clijfort. pag. 159. De bladen 

 dog van deeze plant komen geenzints overecn met die 

 van de Hortus Malab. zo als Rumpbius dit wcl aangcmcrkt 

 hcett f nog 00k met die in de Tbef. Z*y/. Tab. $2. ver- 

 beeldt , zo dat het verfcheide gewalFen zyn f het geen ik 

 breder in dc Tbef Zeyl. pag. 113. aangemcrkt hcb. 



CAPUT 





