(>4 



HERBARII AMBOINENSIS Liber VI. Caput XXVIII 



CAPUT VIGESIMUM OCTAVUM 



Gajatus. Gajati. 



XXVIII. H O O 



D 



De Gajate-Strutk. 



T 



i 



quocjue 



ac fill— 



quas profert, in binas vero dividitur fpecies, 

 luteam nempe & nigrara , florum colore potis- 



Og een Jlruik b ebb en ivy met gevkugelde blaatjes , 

 en bouwen dragende , verdeelt in twee zoorten > 

 bet geele en zwarte , meefl in de couleur van de 

 bloemen verjcbillende. 



_ ^ I. Gajati , bet zwarte is een klein boompje , met een 



reus craffitieVrachif, ai fummum pedis, qui rectus ftam van een arm, en ten boogfien een been dik> regt en 



fimum differences. 



Primo. Gajatus niger, arbufcula eft, truncum 



e- 



eft & gracilis , ac terminatur in plurima longa & 

 tenuia "flagella , ex quibus foliorum pinnae undique 



rank , zig verdelcnde in veele lange en ranke gerien , 

 daar aan de bladdragende Jteeltjes rontom en zonder ordre 



proveniunt nullum fervantes ordinem , quae omnes Jiaan, alle met een gladde en half-groene fcborjfe bedekt. 



glabro & femi viridi obteguntur cortice. 



Folia regulari ordine locantur arete fibi obpofita 

 illis Tamarindi fimilia , fed anguftiora & longiora , ar- 



De bladeren Jiaan in gefebikte 



dog f mat 



fimul 



quae glauca funt , & quorum media Temper longiflima 



ticulum digiti circiter longa, ac culmum lata, no- ler en langer, omtrent een lid van een vinger lang, en 



een Jlroo-balm breet , met negen tot twintig paren aan 

 een r.ib , zee-groen , zynde de middeljle altyt de langjl 

 zy zyn zeer teer , mogen geen bandeling lyden , en 

 regenagtig voeer of by zonnen - ondergang Jluiten ze h 

 te zamen, te <weten opwaarts enfebuins na voren U 

 tegen de nagt zyn ze bykans onder den Jieel ; dit doen 

 jonge, want de oude blyven balf gejloten Jiaan tot dicp 



„„., _____ , fe , . 



fo tempore vel folis'occafu feie claudunt furfum & 

 oblique antrorfum , fub nodem fere fub rachide lati- 

 tant. Hoc in teneris obfervatur foliis, vetufta enim 

 femi claufa funt usgue in mediam no&em , immo in 

 multis rachidibus fefe non contrahunt. 

 Flores cum illis Fabarum conveniunt, atque qua 



by 



bloeifel 



)penjl 



tuor vel quinque fimul dependent tenuibus ex petio- vyf by malkander , aan dunne Jieeltj 



lis, funtque primo nigra feu violacea capitula, quae 

 i'efe aperiunt in quatuor imcqualia petala , quorum 

 maximum & fupremum retrorfum fle&itur , externe 

 nigra feu violacea, interne crocea, binaalialateralia 



it 



ma 



vent, fimulque haic abfeondunt corniculum feu fa- 

 • • ' ...•■- - pofitum, quod : ~ 



)f violette knoppm , die baar openen in vier on L 

 laatjes , want bet grootfte en bovenjle Jlaat agter- 

 s gebogen , buiten zwart of violet , binnen boog- 

 de twee anderen Jiaan ter zyde ligter geel, en aan 

 rjle root, te zamen luikende , en verbergende een 



witte 



feme inplantatur minimo ac quarto petalo , 

 concavum eft, femi album ac femi violaceum. 



quod 



Flos hie inodorus eft , fed ob formam ac varios 



colores elegantem praebet adfpe&um , hunc infeq 

 tur filiquae longae , augufte , vix culmum latae 



ad 



_ _ — _^^» ^» — — — — — T" — 



bejloten wert met *t vierde en kleinjle blaatje , zynde bol , 

 balf witagtig en balf violet, 



De bloem is zonder reuk , maar wegens baar gedaante 



en verfcheide couleuren fraai van aanzien , daar op vol- 

 gen lange fmalle bouwen , febaars een Jlroo-balm breet 



poll 



parum 



quinque fexve met bet voorjle een weinig gekromt, vyf en zes duimen 



pallidas , & ad oras ftriis nigris & Icing, bleek 3 en aan de zyden met zwarte linien en (lip- 



punttulis diftinftae _, qua: intus continent officula jes gefcbildert. Binnen zyn kleine zaden , alsWikken* 

 parva inftar Viciarum y fed tenuiora & oblonga > dog dunner en langwerpig , met jlompe enden 9 alsaanbet 



obtufis 

 Lignum eft album & 



ac radices late ex- 



tenfa: 



Fcenum Graecum y ook van dezelfjle couleur. 

 Het bout is wit en bros , de wortel wyd uitgefpreid 



non profunde autem terram penetrantes* niet diep in de aarde ; defmaakvan de bladeren is laf en 



Foliorum fapor fatuus eft 

 dam faui 



boonagtig , een kUin jeuken in de keel veroorzakende , 



multumque porro cum Turn voorts met de Turu veel overeenkomende ; dit boompje 



feu Emero convenit. Arbufcula haec plerumque in- wert gemeenlyk geinfejleert van een flag zwarte, ronde 



feftatur a Cimicibus cercis nigris, rotundis, & fplen- glimmende wantluizen > die geweldig Jlinken als men ze 



dentibus, tetrum odorum fpirantibus, fi tangantur , aanraakt 9 en op alle de takken zitten ; de meejle ryskens 



atque omnes fere obcupant ramos. Plurima quo- bebben ook bare bladeren gefebent, van de Rupfen afge- 



ue rachides folia gerunt lacerata y &ab Erucis exefa > vreten , of met fpinnewebbe bebangen. 



aranearum telis obdufta. 



fcit* fed 



Gaj 



nuu 

 age] 



eft 



raciliseftfrutex, pauca longaque 



in altum excrefcentia , horum opfebietende > defebors 



takken 



ac paulo latiora , 



giliflimi. Folia porro, flores, frudtufque cum illis 

 antecedentis conveniunt , folia autem ejus longiora 

 funt , binos nempe digito: 



lacte viridia , & teneriora quam prions, plura quo- 

 que in una rachide gerit folia , triginta oempe & 



, ar&ius quoque fefe contrahunt ac claudunt , 

 ita ut poft folis occafum vel pluviofo tempore nulla 

 lint extenfa , antrorfum vero CqCq erigunt uti pri- 

 ora. In flore nulla obfervatur differentia , nili quod 

 exterior pars , qux in praecedenti erat violacea , in 

 hac fit lutea , multifque nigris maculis eleganter punc- 

 tata * inftar lintei Indici " ' ' ** rt t " 



vorige 



maar blyft 

 rten , boog 

 t vorige , en 

 voorts aan bladeren , bloemen , en 



wert geen boompje _. 

 htejler , met weinige en lange g 



plura 



Salpecado 



quod 



brum eft f maculis nigris inftar granorum falis varie- 



ger, te wet en, febier twee duimen lang, ook wat bree- 

 der , blyde-groen, en nog teer der dan aan 't vorige ; zo 

 vint men ook meer der paren aan een rysken, namentlyk, 

 omtrent dertig paren en meer ; zy Jluiten baar digter te 

 zamen, zo dat men na zonne -ondergang of by regenagtig 

 weer geene geopent ziet , en dat na voren toe , gelyk de 

 vorige ; aan de bloem is geen onderfebeid , als dat de bui~ 

 tenjte zyde % die aan J t vorige violet was , bier geel is , 

 met veele zwarte Jlipjes aardig gefpikkelt , gelyk een 

 zoort van linnen , dat men in Indien Salpecado noemt , zyn- 

 de rood met zwarte Jlipjes , als zoutkorls , zy openenbaar 



atum 



eram 



efe iterum contrahunt uti in priore. Hujus filiquae 

 multo funt longiores quam praecedentis , caeterum 

 cjusdem formae uti & ipfarum officula : Clique plu- 

 viofis menfibus progerminates emortuae funt nee ha- 

 rum officula arbufculas unquam proferunt. 

 Nomen. Latine Gaiatus iuxta Ternatenfe Gaiati* 



> gel 



t von 



Alle 



De 



vond jl 



Ifjlefatft 



ouwen, ate in ae regenmaanaenrypwer 

 bederven, en de boompjes daar van komen zddenop 





:ies cognominatur It am 

 Java vocatur Codja im 



in Baleya autem tres hujus obcurrunt fpecies floribus jantf, dog op 



Naam. In 't Latyn Gajatus, naar bet Ternataanfcbe 



Gajati , de eerjle zoort wert bygenaamt Itam , en de 

 tweede Cuning. Op Baly en Java Codja janti en Cod- 



Ralv hebhen ?.p. drip y.anrtp.n dn.nr<i)cin^ ilkdt 



erfas, albis nempe, luteis, & 



— — — — 



Amboi 



rfcbillende , te wet en , wit , geel , en zwart. 



onx 







