/ 









VLBvek. ILXlti Hitfdft . AMBOINSCH KRUYDBOEJ 



Sexto. Codiczum erythorfticton parvifolium folia gc- 6. Codireum ervthorftifron nan 



rit palraam longa & ultra, vix minimum xligitum la- 

 ta > rubra feu fufca linea in medio diftin&a, quae in 

 teneris foliis aliquid lutei habet admixtum , inferne 

 ex fufco pallida funt , florum petala quoque fufca 



rf bruinagtige J 



if nmr, enfehaars een p 



heefi 



bloeijel 



funt, hujusque fpeaei femma m culto iolo prolapfa mede ligt - bruin , en de zaden van deeze zoorte op gt boat 

 facile progerminantj&inarbulculasexcrefcunt^quod lani vullende > kom " ' ' 

 in nulla aliafpecie tarn bene fuccedit. res. dat in ieeni 



op 



van 



Septimo. 



me 



toegaaU 



illis quartae feu rubra ipeciei convenientia> quae fu- 

 perne obfeure virent, inferne nigricant, nullis ad- 

 mixtis rubris vel luteismaculis, ac tenera hujus fpe- 

 eiei folia potiflimum virefcunt , vetuftiffima vero fu- 

 perne nigrefcunt, mortua quafi , inferne ex fufco & 



7. Codisum nigrum medium , it aan bladeren de 



groen 



>f 



*l 



KM ander zwartagtig 



pkkken , en de jonge bladeren zyn meeft 



* 



degeleel oude warden boven zwartagtig, dcods -verwig § 



onder ait den bruinen en graauwen 



v 



■fi 



nit 



cinereo variegata: Radicis cortex niger eft, ligtium fcborjfe 



internum album & durum, quidam banc in binds di- * enbart: zommige verdeelen diiin twee zoorten 9 ienseten > 



r •„ •_ •„...«„ o_ J! - •**•- • i n breetblaadig enmiddelrnatig y maar bet onderfebeit is zo 



vidunt fpecies in latifoliam & mediam , difcrimen 

 vero adeoparvum eft,utunaseasdemque putemefle. 

 Odfcavo. Codiaum nigrum minus omnium breviffima 



^— ' X- -M — 



klein , dat ik ze voor een rekene. 



& anguftiflima gerit folia, fexpollices longa, dimi- ft 



beeft de kortfte en ft 



folia 



alle , zes duimm lang , anderbalve 



fi - 



feme ex viridi nigricantia, firma funt & extenfa in- onderftenit den groene-zwart ; zy ftaan ftyf 



ftar fcalpelli t Ejus radix externe itidem nigricat , 

 atque has utraque fpecies raro obcurrunt. 



pennemefj 



wort el is buiten mede zwart % 



Nono. 



if oli 



en zyn deeze beide zoorten weinig te vinden. 

 9. Codiasum parvifolium viride s is de zesde roode 



zoort 



reep 



f 



fmalle en ft) 



> 



doorgaani 



convenit fpecie, folia gerefts angufta & firma, pie- 

 rumque viridia , aliquando etiam juxta nervum me- 

 dium linea lutea diftintta 5 unde , quibus copiofus fa- 

 tisluteusadmifcetur color, a quibusdam diverfa een- ~loopt> daar van nog een byzonder zoort maken^bet welk 



ietur effe fpecies , quod inutile eft , anguftifolias e- 

 nim fpecies non certam obfervant formam , ipfe 

 enim pluviofis xnenfibus hujus magna & lata inveni 

 folia , a reiiquis eodem in frutice penitus diverfa , 

 puto itaque novem hafce fpecies commode in tres 

 quatuorve pofle dividi , primo nempe in luteam , fe 

 cundo in rubram , tcrtio in nigram , & quarto in an- 

 guftifoliam feu parvifoliam , qui adcurate enim illas 

 examinat & adtendit , plures deteget varietates , quam 



fmalblad 



ift zyn , zo dat ik zelfs in de regenmaanden 

 ie bladeren daar aan gevonden beb , van de 



Ik mean 



ftok 



rfd 



dierbalven , dat men deeze negen zoorten gevoegelyker in 



>f 



J ma I of 



wil opletten^zaV 



ngebaalt bebben* Alle Codibos ~bloeyen me eft 



hie notavimus , cunfta vero Codisea potiflimum laatfte regenmaanden % en worden voortgepl 



pluviofis , ac propagantui 



N 



Jlegts bier en daar in de aarde geft 



De generate naam is in 't Latyn Codia^um* 



Cod 



do terras commiflis. 



Nomen generale Latinum eft Codiaum , Ternatenfe 

 Codibos omnes vero harura plantarum fpecies Terna- 

 tenfibus proprie vocantur Dabingora , Codibo enim 

 eft Tidorenfe nomen 9 &f of a Macquienfe,Malaye.nfibus 



riotum eft , exceptoquod raro obcurratin Baieya 



atavia & Java , ubi Caju feu Daun maas h. e. flos 

 aureus vocatur a fulgore ejus aureo , ad fpecies au- guide bloem f van zyn goude giants noemt: om de zoorten 



zoorten van deeze plaz 

 Codiho is Tidorees, 



— o * 



Macquians , by de Ma 



onbekent , bebalven bet wnnige op 

 Java, daar men bet Caju of 



ftinguendos adduntur verba Coning h.-e. /#- 



onderfebeiden voegt men daar by de vcoorden Kon 



Daun Be far latifo- isgeel, Merarood , d.i.tam. di. zwart , Daun bofar 

 Daun JTftj/f/anguftifoliuin': Amboinice Ay* ffroot-bladig,Di\inkks}i\fmalbladig y op 



e. dif- 



lium , 



tetttMalaybe h. e^luforium lignum 

 aliisque Mauritanis Aytette Ob\ 

 formis , ob foliorum formam ipforumque ufum , ac pri- 

 mum Amboinenfe nomen latino vocabulo Nuptiale 

 pofle t vocari . quum in cunftis feftivitatibus hoc fo- 



* " ~ Cunifiz. itiUl- 



in Hcteamohela - malayhe , dat is Speelbout, 



op Hcamobel 

 )/olite, dat is misft 



m de gedaante der bladeren naar baar gebruik , en den 

 eerfte Amboinfc * ^ "~ L ~ # ~ ,A T ~*"~ KT *~ * ; ~* 



Candatuffc 



Bruihfts-blad , om 

 • in Banda C 



want 



Gendaruffc 



gitacur. 



Locus 



Hitceniibus uno vocabulo Sofa feu Soft 



natalis funt infulae hs Orientales 



veele Inlanders bouden bet voor een aard met de Genda- 

 ruflV, dies bet 00k by de Hitoeefen met eenderlei naam 

 Sofa en Sofal genaamt werd 



ejus 

 Molucca, & Amboina , 



unde per ftipites Bataviam 



tranflatum eft , in Baleyas regione media itidem ob- 

 currit, & ut audivi etiam circa Patanam. 



Ufus ejus potiflimum confiftit in foliofis ramulis , 

 quibus in cunftis nuptiarum ccremoniis ^ conviviis 

 publicis & feftivitatibus cubilia , arcus feftales , ja- 

 nuae & poftes exornantur, ut & coronae ac umbella:, 

 nee non tragemata , fepulcra feu funcra quoque 

 puerorum & caelebium hifee comuntur , quiquc ilia 



Moluccos en Amboina * 

 avia is gebragt ; op I 



Vaderlant zyn deeze Oofterft 



ftok 



'fi 



rft 



publiq 



waar mede men op alle urmwj ten , 

 vrolykbeden de bedfteden , feeftbogen > di 

 beftetkt , kroonen en kranfen bebangt , en 

 vercitrU Als» mede op^egraaffeniffen % 

 mnarrdpn het fak vercitrt . en de draper 



ftetlen 



humeris portant , tales ramulos manibus tenent, uti takje in de banden laat dragcn y gelyk men elders met Ro- 



alibi id fit cum Rosmarino & Buxo. 



In re Medica lutea & rubra fpecies parum adhibe- 

 tur, nigra autem quaedam adferibuntur virtutes, li- 

 cet enim tantopere conveniat cum Oleandro , nulla 

 tamen in hac dctcgitur malignitas: Cunftarum lutea- 

 rum fpecierum folia rnodice funt refrigerantia , ac 

 faporis dulcefcentis , teneraque ipfarum folia in olus 

 coqui poflunt : Truncorum vero cortices ac radices 

 omnium fpecierum calidas funt naturae , oris ac fau- 

 cium ardorem excitantcs, qui per totum perfentitur 

 diem : Nigra autem fpecies minus ferventis eft natu- 

 rae ac ficcior praecedentibus , nigra hinc radix votes* 



Tom. IF. tur 



ft 



Inde Medicyne beeft letgeele en roode weinig fite 

 \ar bet zwarte werd nog eenige kragten toegefctir 

 ml boewel bet zo groott gelykenis beeft met den 

 der , zo werd nogtans daar in geen fcbadclykbe 



aan alle de geele zoor 

 it , zcetagtig van ft 



flams , en de wo 

 verwekkende 



naar di fcborjfe 

 ,yn beet vanna- 



tuur , very 

 men wei tc\ 

 der in bitte 



dag votlt , de fwarte zoort is egter wet 



I 2 



reaande 



fwarte 



« 





1 







