

J 



68 



HER BAR 1 1 AMBOINENSIS Liber VI. Caput XX& 



wortel bier van werd gebeten Ocbat fvvangi 9 dat is een 

 tegen middel voorde toverye 9 want de Vrouwtjes knou- 

 wenze met Pienang en kleine Gember, en befproeyen daar 

 mede de kinderen 9 als ze gcduurig en zonder ke?melyken 

 oorzaakfcbreyen, zeggende dat de zulke eenige betovering 



tur Oebat fivangi h. e. antidotum contra magos, mu- 

 lierculsc enim hanc mafticant cum Pinanga & Zingi- 



a 



r 



in 

 & 



bere 9 irrorantquc infantes continuo lachrymantcs 

 fine ulla manifefta caufa , dicentes tales a magis 

 effe infeftatos: Rubral fpeciei radix cum lafte Ligu- 



laricB lafte® contrita exhibetur contra dolores & de- aangedaan zyn , de wort el van bet Rode gejlagt met d 

 bilitatem ventriculi , ut maligni humores per feces- melck van Ligularia la&ea gewreven, gevenze in tegem 

 fum evacuentur : Amboincnfes porro cuntta Codicea bet krimpzel, enfwakbeit des maags 9 om den zelvendoor 



ut limiti in- den kamergang te loffen van quaade hameuren s voorts 



planten de Amboineezen alderbanden Codiho aan de kan- 

 te van baare bostuinen $ om tot een liemiet -febeiding te 

 dienen 9 of een plaats te merken * daar zy iets begraven 

 hebben ± hoe men de geele zoort tot moes preparer en zal y 

 ziet men in 't volgende Hoofdftuk van de Dayngora: Op' 

 Java 9 en Baly , daar dit gewas raar is, wort bet van 

 de Papen ontrent baare tempel geplant , daar zy bet ook 

 zorgvuldig bewaaren , en de gemeene man niets daar van 

 willen mede deelen. 



Codiho is in Temataans te zeggen wederom komen , 

 en in deeze Maleitze Gramatica onder de jonge luiden 

 , gebruikelyky is bet te zeggen, dat die gene ^ die bet zend± 

 baaji komen zal ; de Jtukken van de \lam en wortel met 

 boutfebors en al y van allerbande Codibo verliezen bare 

 brand wat 9 als men ze in water kookt 9 en by zodaanige Jluk- 

 ken van alle zoorten de Scutellaria by doet , in* een toe- 

 en daar van eenfweet- 



promifcue plantant ad hortorum oras , 

 lcrviant , vel locum notent , ubi aliquem fepeliverunt 

 quomodo autem lutea fpecies in olus prceparetur , " 

 lubfequenti vide capite ad Dayngora. In Java 

 Baleya ubi has plants raro obcurrunt , a facerdoti- 

 bus hae plantantur circa templa & idola , ubi & reli- 

 gioie bas fervant, abiis profanum arccntes vulgus. 



• 



Codibo Terilatenfibus fignificat revenire 5 inque 

 Malaienfi hac Grammatica , quas a pueris hie adhi^ 

 betur, notat ilium, qui hocmittit, fubitp ac mox ven- 

 turum efle : Trunci fegmenta ac radices cum cor- 

 tice & ligno omnium Codicei fpecierum ardorem mi- 

 nuunt, li in aqua coquantur, ac fimilia frufta Scutel- 

 laria fpecierum iplis addantur, atque in olla obturata 





coquantur > unde balneum fudoris prseparatur 9 quod gebonde pot met water gekookt 



e corpore eliminat per fudores cunftos malignos hu- bad maakt 9 trekt nit bet lyf vele ongezonde bumeuren 



at fimul hauftulus ejusdem decodti ell inge- door 'tfweet, mits dat men ook eendroriksken vandezelfdt 



mores , 

 rendus. 





» 



decoftie inneemt. 





In Rumpbii adpendice bcec adduntur* 



In het aanhangzel van Rumpliius wert 'cr dit bygedaan. 



i 



Supra in textu notatum eft, in oftava & nona fpe- . Boven in de text is aan#emerkl 9 dat in de agtfle enne 



\ 



zomwyle breedbladige bladeren gevonden wer- 

 by ik voeg, dat ik dikmaals in die zoorten ge^ 



cie folia aliquando inveniri lata 5 quibus hsc addo, genfie zoort 



iitis in fpeciebus fsepe totos fafciculos iftorum folio- den y waar by \ „^ 



rum oblervari , quae imequalis funt latitudinis & for-^ beele bondeltjes van diergelyke bladeren gevonden heb 



mse 5 putoenimmefatis obfervaviffe granula latifoliae welke van eenefi egaale breedte enfatzoen zyn 9 want ik. 



fpeciei decidua , plantulas produxille anguftifolise , ta- meen 9 dat , ikgenoeg ondervonden beb , dat de zaden van de 



Crifp 



Cap 



' 



breedbladige zoort op de grond gevallen , ook plant jes van 

 de jmalbladige zooort bebben voortgebragt 9 boedanige ver- 

 anderingen , ook beneden in bet 39 Hcoftjluk aangebaalt 

 werden by de Scutellariam. 





■ * 



% ■*■ 



Tabula Vigejlma Qiiinia 



fi * 



De Fyf en Tmntigfte Plaat 



4 I 



* I 



Ramum exhibet Codim medii cbryfoJtiEti 



vertoont een tak van het mi4dellle gou4Uadig«-en gcfpik- 



kelde Codiceum. 



.1 



^ \ 



o 



T 



O. 



J * «. 



N M 



K 





N G. 





Omnes hx plantae proprie Ricinoidis funt fpecies, ut! a Tour* AHe deeze planten behooren eigentlyk tot het geflagt van 



nefortio vocantur, quod genus Linmo Jatropba dicitur. 



de Ricinoides, zo als die van Toumefort genaamt wert , hec 

 geen de Jatropba is by Linmus. 







CAPUT TRIGESIMUM. 



Codtaum tarn of urn. Dayn gov a 



XXX. 



H O 



D 



T 



1 - 



t - 



De riemaetige Codibo~ftruik. 



K< 



— 



>/ 



tjlagt van Codiho is het riemagtige 



<wy 



1 



anderingen aangevierkt bebben y geele en groene. 

 Het geele riemagtige Codiho is eenftruyck , ruym 

 zoboog , als een man , in weinige takken verdeelt, aan 

 defc bangen zeer lange en fmalle bladeren 9 digt en met 

 gebeele boffen by malkanderen > zo dat bet van verre 

 febynt als of de Jlruik met groote boffen van nejlelivgen 

 if veters bebangeri was, zy zyn van anderbalf 



Ecundum Codicei genus eft remiforme feu longi- 



folium , cujus binas itidem obfervavimus fpe. 



ties, luteam nempe ac viridem. 

 Primo. Codiaum luteum remiforme eft frutex, ultra 

 hominis aititudinem excrefcens, in paucos fefe divi- 

 dens ramos, e quibus folia dependent longifllma & 

 anguftiffima , copiofa & fafciculata, ita ut e longin- 

 quo videatur hie frutex loris quali adpeniis ornatus, 

 funt enim fesqui pedem immo binos pedes longa * 



iemi cligitum lata, non rite extenfa , fed comphcata wet en lang, een halve vinger breet , met ter deeen wit- 

 quail lnitar canalium , funtque porro finuofa & ad gebreit , maar <&at te zamen eebo?en als eeuten , daar to 



oras fimbnata , ex viridi & flavo diftinfta colore , *-" «— '* -- •- • * & 5 " ' 



ita tamen, ut luteus color in medio & ad oras decur- 

 rat, fuprema vcro magna ex parte funt flava feu al- 

 bicantia. 



Supra hofce fafciculos circa menfem Novembris ' 

 longi fefe ac recti erigunt petioli, fpithamam immo 

 pedem longi , albicantcs quoque , quibus capitula 

 infident vaga, plura fimulconjunfta , quorum qua?- 

 dam ex lon^is excrefcunt pedunjeulis , fefeque ape- 

 riunt in floiculos albos (lamina alba gcrentes uti in 

 prioribus fpeciebus , horum autem ftamina funt lon- 



vgtig en gekrult aan de kanten , en uyt den groenen en 

 hgt-geelen zodanig vermengt , dat bet geele in den midden 



£>tl Inner? An A/f/Mt/t M JaaA4 j j. i n ^ ii 



of 



loopt 



bovenfiaande zyn meelt 



$ 



•>& 



fi 



giora 



?s Jlaan , met troe- 

 jes oy maiKanderen , ettelyke van dezelve febieten met lan- 

 ge Jteeltjes uyt , openen baar in witte bloempjes , en 

 daar aan nxitte draadjes , gelyk de vorige , dog deeze 

 draadjes zyn lunger en ydelder r daar op volgen drie boe- 



■kigf 



» 



