

VI. Bock. XXXI. Hoofdli. AMBOINSCH KRUYDBOEE 



iora & laxiora , illos vcro infequuntur trigone & 





• 



re 



befi 



virides baccae, inferius paulo magis anguftatas quam daar in drie korrels 

 fuperius, inquc iis tria officula , uti in antecedent!- 



/' 



en 



fc< 



bus, led minora. 



Ex abruptis petiolis copiofus quoque exftillat fuc- 



Lfyf & a/g 



Jieelen loopt 



cus , ad tattum vjfeofus ; foliorum fapor dulcior eft fap , aan 'tgevoel <uoat kleverig ; t 



6caquoiior,quamincunftisantecedentibus fpeciebus, deren is zoeter en ivateragtiger y 



unde &haec fpecies omnium refrigerantiffimacenfetur. gaande, daarom "t ook voor f t koelft 

 Secundo Codueum viride remiforme folia gerit binos 2„ Het groene riemagtige Codil 



fmaak 



or 



deren is zoeter en voateragtiger , dan aan alle de voor- < 



pedes longa, immo longiora, vix digitum lata, non 

 ita dependentia illis luteae fpeciei fed firmiora , raa- 

 gisque extenfa, plerumque viridia, & ad orasmultis 

 iinibus diliindta * & inftar filorum contorta : Flores 

 fruttusquc funt uti prcecedentis , licet raro in con- 

 ipectam veniant. Hsec fpecies parvara quoque habet 

 varietatem , cujus folia in medio linea lutea fuilt di- 

 itinftaj ac minus finuofa. 



Nomen. Latirie Codiceum tceniofiim^ Malaice vulgo 

 Codibo Daun Kitfjil, nomen vero proprium Terna- 

 tenfe ell Dayn Gora : Amboinenfe Aytette Laun 

 Matin , in Java a quibusdam vocatur Catsja Puri> ab 

 aliis Caju rutin : fecunda fpecies peculiariter voca- 



beeft 



voeten en meer lank , j'ebaars een vwger breet , nut zo 

 bangende, als devoorgaande , maar Jteiver en meer uyt- 

 ' t doorgaans gras-groen , en aan de kanten met 

 veele bogten gekrnlt , en als touvcen gedraait ; bloemen 

 en vrugten zyn als aan 't vorige , bo'ewel men die zel- 

 den ziet. Deeze zoort 





gebreyt 



beeft 



ben, en minder gekrult zyn. 



ft 



Pap 

 $ Locus. In iisdem crefcit locis cum prioribus , in 



Moluccisnempe & Amboina, in Java enim & Baleya 



rai 



Ufus. Eodem adhibecur modo ac prascedentes Co- 



dial fpecies in nuptiis nempe & conviviis ; luteum 



remiforme refrigerantis eft naturae , ac faporis dul- 



fcefcentis , unde & in olus coquitur cum Oryza & 



Calappi lymph 



lore 



liguntur folia , nullo vel raro viridi 

 :ta , vetufta enim nimis funt dura 5 i 

 primo funt ebullienda , qua? abjicienda 

 )us funt compingenda . 



Naam. In 't Latyn Codi&uri tasniofum. Ma- 

 leits in "t gemeen Codiho daun kitsjil, maar zyncigent- 

 lyke Temataanfe naam is Dayn gora. Amboins Ay tette 

 Laun Maun, op Java by zommige Catsja Puri, by on- 

 dere Caju Purin^ de tweede zoort Met in 7 bezonder Co- 

 diho Papua. 



Plaats. Het nvajl inJezelfdelanden \ als bet voorgaan- 

 de , te ivetcn : in de Molucc'os en Amboina , want op Ba- 

 ly en Java is y t weynig , en van elders ingebragt. 



Gebruyk. Het voert op dezelfde manier gebruykt , als 

 bet Codiho , op bruyloften ; en maaltyden. Het geele 

 riemagtige is verkoelende van aart 9 en zoetagtig van 

 fmaak , voert dierbalven tot tooeskruyt genomen » en met 

 ryft en Calappus melk ofander zop gekookt, bier toe moet 

 men de jongjle bladeren nemen, daar aangeen ofweynig 

 groen is , want d'pude vallen te velagtig , men moet bet 



r fi in water opji 







W . . ^F . m ^f 



coquenda : Radix Daun Gorce cum 

 Pihanga corncita prsefervat aliquem a veneno,. acre- 

 frigerante fua virtute adfumptum exftinguit: Eadem 

 folia cum Siri Pinanga mafticata , acrimoniam Siri & 



kneden , <waar door ze murf 



ipkoken 



9 t zelve weg gieten y en met de 



en 



calcis temperant, ita ut os non adurent > vel fi hoc feberpbeyi van de 

 jam fuerit excoriatum % ardorem parum exftinguunt zeer verbranden t of 



Pinang gegeten , preferveert hmant voor vergift f 

 maakt met zyne koelte h ingenotnen kragteloos ; dezelfde 

 bladeren met Ziri Pinang geknouwt , benemen ook dr 



alk . datze de mom niet te 



ac leniunt. 



. 



r% -¥ 





obfer 







i 



fu 



prema folia circa apicem tenue ac firmum emittere 

 filamentum inftar crinis> quod foliolum fufti L "** 

 gtiem digiti longum, ac dimidium latum ^ audd mi- 

 xum 



J 1 w 





# 



I 





- 







•> ^ * 



i «2 



Tabula Vigefima Sexta 



1 



■ - 



f • V - • 



Fig. i. Ramiim exhibet Codiai toniofi, cum floribus &fru. 

 ftibus. 



Fig. 2. Ramum foliofura fifttt Codiai crispi. 



\ i 





beeft, verdovenfe 



Aan de tweede zoorte beb ik dihwils aangemerkt , 

 zommige van de bovenfie bladeren ontrent defpits een 



flyfdraadjcj als een bairtje , uytfebieten 



dat 



ekic 



draagt een under klein blaadje , een nagel van een vinger 

 tang , en half zo breet , bet voelkfpeculatief om te zien is. 









De Ses en Twintigfte Vlaat 



eerfte figuur een tak van het langwerpigc 



\ 



Codiaum, met zyn bloemen en vrugten. 

 e tweede figuur wyft aan een takje met bl 

 gekrulde Codiaum: 







CAPUT TRIGESIMUM PRIMUM. XXXI. HOO 



» 



D 



T 



K; 



» 



filvefire^ 



Codiho utan. 





De wilde Codiho -flruik. 





\ 



ilveflris quoque Codiai obcurrit fpecies fed raris- 

 fime , excrefcit autem ftipite vix brachium cras- 

 fo , quinque pedes alto , in paucos fefe dividence 

 ramos , in quorum fummo folia inregulari ordine 

 funt locata , illis latifolii Codicei maxime adcedentia , 

 fedtenuiora, &flaccidiora, inque notabiles coftulas 

 diftinfta , otto novemque pollices lor 

 plerumque viridia , nee variegata , iuperne autem 

 parum fplendentia. 



Fruftus longis^infident petiolis uti in aliis Cddiseis, 

 funtque rotunda; & dura; bacca; , diu virentes , dein 

 obfeure luteae. Radix vcro in multas curvas & eras- 

 fas fibrillas divifa eft , externe nigricantes , in ore 

 ardorem excitantcs ; ex petiolis ejus abruptis exftil- 

 lat quoque paucus ferofus fuccus. 



Nomen. Latine Codiceum Jilvejlre ; Malaice Codibo 

 titan ; in Uliaflerenfibus infulis dicitur Ayfuliabbal. 



Locus. Potifiimum notus eft hie frutex in UliafTe- 

 renfibus infulis & Nuflalauta, raro autem in Amboi- 

 na & Leytimora, locos amat frigidos & umbrofos, 



item valles opacas , 



rup 



& 



M 



En vint ook een wilde zoorte van Codiho , dog 

 zeer iveinig , febiet op met eenjlam, febaarseen 

 vinger dik, en vyf voeten boog , inweinige tak- 

 ken verdeelt , aan <wiens opperjle de bladeren zonder ordre 

 jlam, die van bet breetbladige Codiho meefi gelyk,dog 

 dunder en Jlapper , en in kennelyker ribbetjes verdeelt , 

 agt en negen duimen lang , twee dito breet , doorgaans 



groen , zonaer et 

 ludt glimmende. 



•ge fcbilderye 



nfi 



De vrugten komen voort aan lange Jl 



befien , lang groen , 



en 



9/ 



ngen veraeen , ounen zivart 



it eenize brand veworzakende , uyt de afgebfc 



N 



Jlelen loopt mede een weinig nveyagttg zap 



In 't Latyn Codiasum Sylve 



Male 



Codiho utan. in de Uliajjt „ . 



Plaats. Het is nieejl bekent in de Uliajfers , en Nus- 

 falaut, ook nveinig in Amboina op Leitimor, bet ml in 

 hnde febaduwagtige plaatzen Jlaan , als in donkere va- 



' trgte , daar kuilen , klippen , en roodi 



j « w klii 





