

70 



HERBARI1 AMBOINENSIS Liber VI. Caput XXXlL 



& argil Ui- rubra gaudentes, neutiquam vero Jilvas al- 



\fi 



en arboribus confitas , fed inter arbufculas locum wel wider ** klein geboomte. Het meejie valt langs bet 

 tenet, copiofe juxta litus obcurrit Hatuanae , & vc- Jirant op Hatuam en oud Kullur. 



tsris Kullur 



Ui 



Ab Uliaflercnfibus & Nuflalautae populis 



Gebruyk. 



iffers en op de Nujjc 



huius radix adhibecur tanquam purgans vulgarc , cu- kenze haar gemeens purgatie van dezen wortel , nemende 



jus fruftulum femi dictum longum fumitur, ac ma- 



y'cfo een Jtukj 



iticacur cum Siri Pinanga, ejusque dcglutitur fuccus,. knouwendiemet ZiriPina 



,ap 



dog 



faucium vero ardorem excitat notabilem , unde & bet vtrweckt een merkelyken brand in de keel , daarom 

 alii Mauritani ad ejus correftionem aliquid Zingibe- andere Moren, die bet verbeteren willen , daar by doen 



ris , Nucis Moichatee , & Caryophyllorum addunt , 

 tali autem purgante cunfti maligai e corpore elirai- 

 nantur humorcs. 



Nazelen 



lyf van alle quad* burneuren 



Tabula Vtgefima Septima 





De Seven en Twintigjie Plaat 



Ramum exhibet Codimi filvejlris , quod cum prioribus ad Vertoont een tak van de wilde Codiaum, welke medegelyk 



RicinoiUes quoque feu Jatropbas periinet. 



de voorgaande toe de Ricinoides ofte de Jatropbas behoort. 



CAPUT TRIGESiMUM SECUNDUM. 



XXXII. HOOFDSTUK. 



G 



Gendaruffa. Sofa. 



Endarufla vulgaris , quce mas habetur , humilis 

 eft frateXj quatuor vel quinque pedes altus, 

 multis partim proeumbentibus partim ereclis 



De Gendaruffe -JlruiL 



E gemene Gendarujfa , die men voor bet manneken 

 boat , is een lage beejier, vier d vyfvoeten boog> 

 met vele > ten dele leggende , ten delen over ent 



& rocundis excrefeens ftipitibus , eeniculatis, ample fiaande > en r&nde ftelen opfebietende , in leden verdeelt^ 



diftantibus , & in inferiore ipforum parte protuberan- 

 tibus, cuivis geniculo folia infident bina fibi obpo- 



fubfetquenti 



feu illis Lyfimacbia 



die wyt van malkander Jlaan > en aande onderjle Jleelen 

 wat uytfteken^ als knietjes, aan ider lid {loan twee bla- 

 deren tegen malkander , met bet naafl volgende paar een 

 kruysmakende, de Willige bladeren <uoat gelyk , of die van 



tuor & quinque pollices longa , unum lata , in ex- Lyjimacbia 3 vier en vyf duimen lang , een dito breet 3 



tremo apicem teli reprasfentantia , intenfe viridia, zodanig gefatzoeneert 9 als de /pits van een pyl , boog- 



crafliufcula, &fcabra, ad oras nonferrata, fed hinc groen, dikagtig, en fieif > aan de kantenniet gezaagt 9 



inde finibus & angulis excavata, paucis & maxime egter bier en daar eenige hoekjes en bogtjes hebbende, met 



obliquis coftis pertexta , vetuftorum vero foliorum voeinige zeer febuynze ribbendoor regen> enaande oude 



apcxparum incurvus eft, feu ad unam partem inflex- bladeren ftaat dejpits voat gekromt na d'eene zyde\ de 







us 



incumbentes 



pro 



vetfte takken 5 die op der aarde leggen , voortelen by de 

 knietjes wederom vajt , en vermenigvuldigen bun in kort y 



atquc intra breve temporis fpatium maxime multi* zqo dat %7 een groote plaats bejlaan. 



pi 





Flores fruftusque tarn raro in hac confpiciiintur plan 





ta, utplurimi Amboinenfesfterilemhancputent efle 



proveni 



i\ ftipites in hortis plantentur foli bene expofiti, 

 Flores itaque raro progerminant in ramulorum 



Eloenthn en z&den ntierden zo zelden aan deeze plant ge* 



Jien> datze de foeejle Amboinefe voor onvrugtbaar hoyden* 



Zvkomenookno'Vtvoor den da?~ dan frv lanre droogte * of 



pa 



ft 



pror 



Jlruikeninde boven geplant , <wel terzonnefi 

 „- bloemen dan komen voeinige vo 

 ftelen by malkander-^ klein enfmal 



tji 



dnprefir, inque tres lacinias divifi, quaruitt infima 

 extrorfum flexa eft^binseque fuperiores inflexae in- 

 itar galeae , iuntque porro albicantes, & laete pur- 

 pureas punftis diiiinftu In centro filamentum lon- 



piftillum, capitulo infi- 

 quod diu poft floris lapfum fupereft. Jn hoc 



den 



capitulo maturo femen quoddara reperitur fterile , 

 quodque inutile decidit , progcrminans enim virtus 

 in tota continctur planta , uti in prioribus Codiceis , 

 minimus enim ipfuis raimilus terras comraiflus pro- 

 pullulat, immo, ubi tantum ejus particula in terram 



die van Rosmaryn , dog langer 5 en aan de zyden inge- 

 dmjot y voor in drie lapjes gedeelt 9 voaar van bet onderjh 

 lelleken uytvoaarts gebogen Jlaat, en de twee bovenfie in- 

 nevcaarts, als eenbelmpje , witagtig , met eenige ligt* 

 peerfe puntjes. Jn de midden ftaat een lajik wit draadje , 

 op een groen knopje > welke beide lang na y t afvallen der 

 bloemen ftaan blyven. In dit knopje ryp zynde , vind 

 men iets dat bet zaat wil zyn , en egter niet voorteelt y 

 maar vergeefts afvalt 5 want de voortelende kragt fteekt 



ifte takje in dt aarde geftoken beklyft 



" ' gfmyt op 



projiciatur humidam, excrefcit: Rami refpettu tarn vogiig is; de takken bebben 9 tegen vermoeden van zo 



pttlilli frutieis durum aclontum gcrunt lignum, ejus- 

 quc duriflirnum & albiflimum in radicibus detegitur, 

 qax longce funt, ac fub terra prorepunt, atque hinc 

 indc plantulas emitturtt: Odor fapOrqite totius plan- 

 tee ingratus cftac Filiccus, immo fere teter. 



beefier , een bart en taai bout , en wel 9 t bar ft 

 witfte in de wortelen , die lang zyn , onder de aarde k 

 pen 9 en mede bier en daar ione'e Vlanties mtfloten. De 



JXomen* 



j 



GcndaruJJc 



Gandarujja , uti & 



byk 



plant jes uytjli 

 fmaak in de gebeele plant is onlieflyk , ya 



Genda , quod iignificat aliquid , quod aromaticum fpi- 



Naam. In 't Lateyn GendarufTa en GandarufTa , ge* 

 lyk bet ook in y t Maleyts, Jawans, en Bandaas hiet , Ganda 

 >/ Geilda is te zeggen, iets dat Speceryagtig riekt > en 





rat odorem , & GendaruJJa denotat aroma filveftre , Gendarujfa wil zeggen een wilde fpecery , of 

 r.. . /., , r._ ,-. » +,. 'wiide bofeb riekt , daar de Ruflas of barte beeft 



vi inhabitant. Baleyice Daujfa, Amboinice Sofa: . 

 labaricc Caranotfcbi , ac nigra fpeeies peculiar 

 Puli mania , h. c. 



rcpudium denotet. 

 Locus. Ubicuc < 



'PM> <\ 



L . 



diiyt. 



Malabaar Cara 

 •der Puli Marua , dat is , Sud; 

 Minnaars een fcheytbrief be 





faxofas , ut & in vallibtts 

 pedes , raro autdm ibi rl 



Plaats. Het waft over at in de Amboinfe en Moluxe 



quod vero in hortis plahtatur, vel in planis locatur 

 locis, fuprema gcrit folia minora, nempe non ultra 

 digitum lonc;a & lata , magis contr.ifta , & magis fla- 



gon 

 bet 





va 



fines habetur: Hcee quoqu 



quis putaret efl 



waterhanten , daar *t ft 

 vaieyen , en 'tbangender bergen , dog aldaarblo 

 elden , bet geen in de boven geplant wert , of 

 e en zonnige plaatzen ftaat , gewint de bovenjte 

 fen kleinder, te wet en ; niet boven een vinger lang 



men 



Augufto bet voor een Codiho zoude aanzien , onder wiens maag- 



u 



febap 



y 



