





?« 



HEPvBARII AMBOINENSIS IJkrVL Caput XXXVtt. 



Sinenfium multi ex fuperftitione anxii & folliciti 

 funt hcec folia ob monitrofam ipforum formam ia 

 aedes fuas deferre , credentes infortunium ac mor- 

 bos caufTare, qui ver.o diu cum hifce incolis familia- 

 res fuere, fentim hanc defuefcunt opinionem. Ter- 

 natenfes curatrices magnum arcanum habent , hifce 

 foliis curare exulceratas puerperarum mammas , li- 

 cet &(int fimul inflammats: Folia hsec Calappi lym- 



« 



VeeU onder de Chine/en bcbben cen fuperftituuft 

 rheit voor deeze bladcren * willende dezelve were* 



iji 



VUl V^ lllli* 11111U.1 lUnUllliUUl-Cw . J_ UHU ilCk,W v^uiu-f J;" -j»« t 



pha inliniunt, addito pauxillo Curcuma, parumque alrede ontjteken. 



lovende , datze ongeluk en ziekte bybrengen 5 dog die on- 

 der deeze Inlanders lang verkeert bebben , werden bet aU 

 lenkskens gewent > de Ternataanfe Meejlerejjen houden y t 

 voor een groot gehcim , de fwerende borften van de Kraam- 

 Vrouwen met deeze bladcren te genezen % al zyn dezelve 



fnieren de bladcren met Clappu 



s 



ilia calefaciunt fupra ignem, ipfisqae inponunt, un- 

 de tumores rninuuntur, atque corruptum lac inftar 

 feri exftillat , quod remcdmm in matrona Hqllan- 

 dica magnatis cujusdam fepius cum fucceflti fuit in- 



melk 9 en een iveinig Curcuma, makenze <ivat warm over 



defwellinge Jlenfi 



;Ver intent aan een Hollantze Juffi 



tloopt 



zynde dii 



ftitutum, qua; poft puerperium femper mammis fuis . Heer verfcbeide malen geprobeert 



laborabat. Si decothim fimul ipfi propinaflenc, eo 



melius fuiflet fa&um. 



Ternatcnfcs ejus tcnera folia cruda edunt ad Bo 

 caflan & pifces, magno cum guftu, uti & iila etiam 

 in olus coquunt. Ex ilipite amputato Bfcfudat Gatnrni 

 quoddam ruffum , O/w/w&flfr/ quodammodo fitiriie. led 

 Hon adeo amarum. Ternatenfe nomen Gurabale ob- 



tinuit, quum ad hortorum areas plantetur ad limites daar 



figendos, uti & tenia fubfequcnsyj) 



Borft 

 drinkengegeven , bet was zo veel te beter gewceft. 



De lemat alien eten de jonge bladeren raauvo tot bo- 

 caff an en viffen, met grotejhiaak, gelykze deztlve oohkv- 

 ken tot Sajor. Uit de afgebouwe Jlronkjweet eengeeleof 

 roffe Gom , bet Opopanax eenigzins gelyk , dog zo 

 bitter niet. De Ternataanze naam Gurabale beeft bet 



om dat men *t aan de kanten van de tuynen 



i 



plant y om tot limiet J'cbeyd 

 gende derde zoort. 



• 



Tabula Trlgefima Prima 



De Een en Dertigfte Plaat 



Ad figuram primam exhibet Ramum Scutellaria florifera f Vertoont by de eerfte figuur cen tzkvzn febloeijende SthottU 



quod in hoc frutice rariffimum eft, quum fere nunquam 

 flores nifi calidifllmis & ficciflimis temporibus proferat. 

 Figura fecunda Ramulum Scutellaria vulgaris , foliis cochle- 



ari-formibus , &ad ambitum fpinulis armatis repraefentat. 



Jlruik , het geen zeer zelden in deeze ftruik vQorkomt, 

 wyl ze nooit bloeic , dan in zeer heete en droge tyden. 

 De tweede figuur vertoont een takje van de gerneetiB Schotcl- 

 jlruiky met wyde lepels geformde bladeren , die in hun 



omtrek met doorntjes bezet zyn. 



r t 



i 



* 



• 



CAPUT TRIGESIMUM SEPTIMUM. 



Scutellaria fecunda. 



papeda panjang 



Daun 



Cutellarla fecunda , in binas iterum dividitur fpe 



cies 



latifoliam & anguftifoliam. 



Latifolia al- 

 tiorem & crafliorem gerit truncum priore, ejus- 

 que folia plerumque terna fimul locantur longiufculo 

 in petiolo, non concava fed plana, rotunda quoque, 



XXXVII. HOOFDSTU 



De tweede Schotel-JlruiL 









njmal 



beeft 



De 



zoorten 



rige 



dikker van flam 



intenfe viridia & fplendentia, ad oras mollibus fpinis groen en glimmende , 



bladeren Jlaan meefi drie by malkanderen op 

 fteel 



b 



oblita y maximumque ac rotundiflimum folium eft 

 illud, quod in fumrao locatum eft, quod vero pri- 

 mum progerminat, folitarium eft, ab utraque parte 



bezet 



agt 



oog 



fle blad altyt bet grootjie en rontjl 



r fi uitkomende blad aan den ft 



tltekende 



prominente angulo porre&um , acli triangulare fo- -biyven. Maar deeze boekenfepareren 

 ret folium , hi vero anguli fenfim feparantur , atque werden byzondere bladeren. 

 in oeculiaria excrefcunt folia. 



)/ bet drieboekig wilde 



Hsec fpecies quodammodo florifera &frugiferaeft, 



vrugt - dragende , want 



magnam enim & extenfam format umbellam fed la- bet gewint een groot e en uitgebreyde dol> dogydel^ daar 

 xam , cui multa infident viridia capitula,fafciculata, . op ziet men veele groene knopjes , met troepj ¥ M ' 



qualia funt prima U varum rudimenta , ex hifce flo- 

 fculi excrefcunt minimi , caliculati , ex quinque mi- 



Scbepzelen 

 bloempjes , als kelkjes , van vyf klei 



nimis petalis formati , cum totidem ftaminibus in blaatjes gemaakt , met zo veele korte draadjes in de mid- 



floris centro politis , qu^ limul plerumque decidunt, 



den 



ft afvallende , bier en daar komt een 



excepto quod hinc inde bacca excrefcat , inftar ilia- bejie voort, als Genever - befien , of . , 



rum Juniperi, feu paulo major, ex rotundo obliqua ronden febeef of gedrukt > groenagtigvan > coleur\ binnen 



feu compreffa, coloris virentis, quae mtus continec 

 unum alterumve ofllculum durum , quae femina vi- 

 dentur efle, fed raro progermijiant. 



>/ 



Jpk 



ft 



j* 





Secunda feu anguftifolia fpecies majorem gerit 

 truncum , inque vulgarem excrefcit arborem cms 

 craflam , quae in laterales ^efe dividit ramos , qui- 



De tweede of fmalblaadige zoort inert nog grooter van 

 jiam, namentlyk; een formed boompje van een duim dik* 

 . . . . en dat zig in zyde - takken verdeelt , daar aan Jiaan de 



bus folia infident fibi obpofita, ac quatuor vcl quin* bladeren tegen malkander , met vier d vyfparen aan een 

 que paria ex una excrefcunt rachide , inpari extremo, rysken , met een voor uit alleen , lankwerpig , de Cujavos- 

 funtque oblonga , Guajavi foliis quodammodo fimi- bladeren eenigzins gelyk , dog vlak en glad> aan de kan- 



lia, plana, & glabra, ad oras fpinulofa quoque, fed 

 adeo parum , ut vix notari poflit , fupremumque fo- 

 lium maximum eft, uti inferiora minima funt. Flores 

 fruclusque funt uti pnecedentis. Hujus vero rami 

 non ita nodofi funt, ejusque cortex glabrior eft illo 

 Daun papeda, atque ex ruffo virens colore: Tenera 



ten ook doomagtig , dog zo weynig , dat men 't effen mer- 

 ken kan , en 't voorfie is bet grootjie , gelyk de agterfte 

 de kleinjle. Bloeyzel en vrugten zyn, als aan 't vorige. 



De takken zyn zo niet geknopt , en de fchors is effener 



dan aan de Daun Papeda , en uit den roffen groenagtig 

 de jonge bladeren zyn een /pan lang , d'oude veel korter 



folia fpithamam longa funt , vctufta multo breviora , en de kanten bebben als dan meek baar doorntjes verloren 9 

 ipforumque ora turn potiliimum lpinulis orbatcE funt, in zyn effen, ■ 



atque aequales. 



Ambse 



I 



Beide 



* 





