\ 



\ 



78 



HERBARII AMBOINENSIS Liber VI. Caput XXX VIIL 



CAPUT TRIGESIMUM OCTAVUM. 

 Scutellaria tenia. Gura bate. 





• 



XXXVIII 



o o 



DSTUK 



De derde Schotel-firiiik 



/ 



4* 



Scutellaria tenia putarctur cflc arbufcula pc- 

 culiaris generis , tantopere ejus externa dir- 

 ferc forma a binis prrccedcntibus fpeciebus , 

 odor vero ejus ac fapor declarant fads ejusdem eflfe 

 adfinitatis , plerumque autem eft frutex viri akitudi- 

 nem adtingens, ejusque truncus brachium craflus eft, 

 inque genicula divifus , qui fuperius fefe. explicat in 

 raros rettos & geniculates quoque ramos , qui fra- 

 giles & pingues funt , atque fuperius dividuntur in 

 multos herbaceos ramulos, virides, ac lineis fufcis 



, Ejus folia multum differuntab illis prio- 

 rum fpecierum , ac peculiarem gerunt formam , quam 

 cum nulla melius comparare polfum planta , nifi cum 

 illis Cardui-benedicti, funt enim fere lolitariae laciniae, 

 inter ^cfe etiam diverfa?, quarum plurimce minimum 

 digitum funt longae, binos latae digitos, in quinque 



Cutellaria Tertia zoude men voor een boompje van 

 een bezondere geflagt aanzien , zo veel verfebilt zyn 



fmaak en reuk bevoyft 



gaande 



dat bet van 



ifde macigfcbap 

 man boog , dej< 



blyft gemeenlyk een ftruik vc 

 armdik, en inknienverdeeli 

 egte en mede geknopte takker* 

 pperfte in veele kruytagtigeft 



rfi 



fpikkelt 



bebben 



nderfatzoen, dieikfebier 



if 't mo (I 



Ifs verfeb 



keldej 



onder rnalkanderen 



>ft 



yf d zevenfpitzen , als bezondere f nib 



"fie altyt de grootjl 



ac feptem apices tanquam peculiares lacinias divifas, is , langs de kanten nog get ant , en met weeke doorntjes 



quarum fuprema Temper maxima eft, quoque juxta 

 oras dentate, ac fpinulis mollibus funtobfenae, hsec 



fnibbelen 



fte bladeren , agter dezelve ft 



enkeit , 

 ftelen ft 



9 fuprema funt folia, atque poll hxc alias longae loca- om in andere verdeelt , en ban _ 

 tae funt lacinise , quarum quaedam fimplices funt, kens regt tegen malkander , en maken aldaar eenknietje. 



quaedam in alias minores divife , ipfarumque petioli 

 in ramulis dire&e fibi funt obpofki , atque ibi geni- 

 culati , ita ut totus talis ramulus pro unico habere- 

 tur folio, in multas, magnas, ac parvas lacinias di- 

 vifo , totaque hujus arbufculre coma denfa admodum 



dat men y t gebeele jysk 



eft, ita tamen, ut ejus rami non infie&antur , inque belt, eugekrult, als Peterzely. 

 ramorum extrcmo tcnera folia adeo funt incifa acte- 

 nuiter divifa, ut Petrofelini folia fere referent. 

 Ejus flores in umbeilis proveniunt paulo minori- 



fnibbelen verdeelt , en de gantfebe 



boompje ftaat digt, vol van ditloof, zo nog- 



takken daar van niet buy gen , en aan 9 t bo* 



takken zyn de jonge bladeren zo Klein gefnib- 



/- 



Hot 



bus illis fecundae fpeciei, ipforumque capitula primo der zyn , als aan de tweede zoort. De eerfte knopjes zyn 



funt viridia, in quinque fufcas lineas diftintta , quae 

 fefe aperiunt in flofculos illis Vitisfimillimos, ex quin- 

 que parvis retroflexis pctaiis conftantes , fimilibus 

 ftaminibus 6c baccis praeditos, quales in fecunda de- jes gemaakt , 

 fcriptae funt fpecie , excepto quod hae baccas mino- 



gelyk y van vyf 



res fint, magisque perfects quam prscedentis, at- 

 que quodamiiiodo progerminent. 

 . Totius fruticis lapor multo penetrantior eft quam 



voorttelen. 



)yf bruyne linien onder jcbeyden , daar 



bloempjes 9 t Wyrigaarts bloeyzel zeer 



ne bleeke agtervoaarts gebogene blaad- 



zodanige draadjes en befien , als aan 



wrt , bebalven dat deeze befien <wat kleinder zyn^ 



perfeftie komen, als de vorige , 00k eenigzins 



De fmaak van 't gebeele kruyt is ft 



dan aan all* 



in ullis prioribus fpeciebus, magisque ad ilium Pe- voorgaande y merkelyker na de Peterzely trekkende , 20 



trofelini adeedens, ita ut Apium fruticans poffet ha- 

 beri , uti prima fpecies Magndaris fruticefcens dici 



fte zoort voor een Magudaris 



bouden 



polTct. Sapor autem gratiflimus in ejus radice dete- De lief elyke fmaak is vcel in de voorteL die men 00k meejl 



gkur,quae maxiine cuam in ufum vocatur. H^ec ali- 

 quando arbufcula in multos craflbs ac geniculatos 

 fi:{o dividit ramos inftar Sambuci , menle autem A- 

 prili flores incipit proferre, ejusque umbellas per to- 

 tum pluvioforuin menfium tradum obfervantur. 



Tertia haec fpecies aliam infuper habet varietatem, 

 quae humillimum gerit truncum , foliolaque brevia 

 ac elegantlflima, fuperius latiflima, &in multos api- bre 

 ces divifa , Apio feu Petrofelino quam fimillima , fie zel 

 quoque hujus aliam & miram obfervavi varietatem, lyk 

 ex prolapfo femine ortam, quse in arbufculam excre- 



gebruykt; zomtyts is dit een boompje, als eenf?lierbo<m 9 

 in veele dikke en *ekniede takken zig verdelende. In de 

 rnaant April begint bet te bloeijen , en men ziet de dollen 



gebeele regen moujjt 



De tweede zoorte beeft 



ftruik blyft 



laag 



voor 



ift komende 



elefpitzen verdeelt, bet Apium of 



zaat 



fcebat, cujus foHaerant illis primse fpeciei fecundae 

 fimillima, fed quod maxime peculiare erat, ejus fo- 

 lia fuprema erant rotunda, atque fimul dentata & la- 

 ciniata, infima nunc erant obtufa, nunc acuta, at- 

 que in varias divifa lacinias , ita ut peculiaris videre- 

 tur efle fpecies. Altera plantula folia producebat 

 crispa, mox d&cripta , atque tali modo ambae hae 

 proles a matrice degenerabant , ex quibus edodtus 



vcaar van 't eene pi 



tfff 



boompje voortbragt , met de bladeren de eerft 



want de 



tfg 



dog nog <wat t bezonders 



fte waren ront , niet te min geiant en gefnibbelt , de 

 •rfte waren zommige ftomp , zommige /pits , ook met 

 9 bezondere fnibbelen', zo dat betfebeen een zoorte op 

 zelfs te maken. De tweede plant waft met korte £«- 



krulde blaadjes, gelyk bier even verbaalt is , e n zo iva- 



Kinder s de Moeder ft ok 



fum, ut , fi hxc planta dcfideretur uniformis , per bier uit beb ik dan geleert , dat , zo men deeze plant van 

 Tamos fit propaganda , quie enim ex feminibus pro- een fatzoen tml bebben , zo moet menze met de takken ver- 



ivant dat van H Zaat komt , neemt een ander 



pullulant, aliam adoptant formam. 



Nomen. 



& 



Noflra 



tes Bclgice illam vocant groote Peter [el 



pla 

 gedaante aan. 



Naam. In t Latyn Scutellaria tertia & crifpa. On- 

 ^ ytzen noemen bet erote Peterzelv-boom. Maleyts 



)felinum arboreim majus. Malaice Daunpapedapapua, Daun papeda papua , dog zyn ey^en naam 

 verum ejus nomen lernatenfe eft Gura bata, quum taanze Gura bata , dat is / turn - kanten , 



ad hortorum areas & ad terrarum limites plantetur. 

 Atijs dicitur Tampufong. Amboinice Sarile balat, & 

 "* " 'bio maman , h. e. cibus hircinus. Malaba- 



jc proprie efl: planta Ternatenfis, unde 

 in Amboinam delata eft, ac diligentcr in bonis co- 

 litur. 



men 



plant 



rice Bombu. 



koft. Malabaars 



op Bonoa bibio Maman 



Tampu fong 



febeyding 



Uft 



Flaats. Het is eygentlyk een Ternataanze plan 

 waar bet bier in Amboina gebragt is , en neerft 

 boven on der bouden voert. 



Gebruik, 







* 



