

8o 



IIERBARII AMROINENSIS Lifor VI. Caput XXIX. 



fcic, mollis eft & edulis inftar Zingiberis, qu» late- als zuiker-wort 

 rales cmittit plurimas fibrillas longas , ac duriorcs 5 gelyk de Member 



buiten 



fed inedules. 

 Anni tempus, 



zelinzen , 



florife 



fubft 



itloop 



en onbequuam te eten. 



progerminat , atque baccs per annum frutici inii- 



dent, antequam maturefcant. 



Silve/lris alba /pedes a pr<ecedenti non differt, nifi 

 quod ejus folia plerumque fint glauca, vel aliquando 



befien fiaan wet een Jaar aan de fiok 



Novemb 



worden. 



gaande 



Wilde witte geflagt verfebilt niet van 't voor- 

 bebahen dat de bidder en doorgaans Zeegroen 



pauco purpureo colore ad oras diftinfta : Radix ejus zyn , of zomtyds met een weynig purper 



media feu genuina longior eft, mollior, &albiffima. 

 In anterioribus crefcit filvis, vallibus, atque um- 



rfmiddel 

 Het waft in de voorfte boscbagien , valeijen , en feba 







brofis locis, unde in hortos fepe etiam transfertur duwagtige Plaatzen > word ende van daar zomtyds ook in 

 ac transplantatur, ubi ejus folia magisrubent, quum de bwen overgebragt %daat de bladeren meerder roodig 



foli lint expofita. 



Secundo. Terrninalis rubra forma fua hand multum 

 differt a pnecedenti, excepto quod folia fint paulo 

 anguftiora, actenera eleganter &laete rubeant , ve- 



tufta autcm ex fufcorubent, feuparumvirefcuntad 

 oras inferiores: Corymbus autera florifer eodem pro- 

 germinat modo. 



Flores rubrasfpeciei, feu Terrninalis rubra fequenti 

 excrefcunt modo, petioli flores fuftinentes per bina 

 paria cruciatim fibi fuht obpofita , flofculi vero ex 

 quatuor petalis conftant externis, quae ad externam 

 partem lasterubent, quatuor alia interna exalbo ioj> 

 bent, in ipforum centro ftaminula otto locantur alba^ 

 antheras albas gerentia, nonum vero nudum eft. 



Fruftus ejusdem funt format, qui demum rubent 

 inftar Ceraiorum, fupra ipforum coronulas fex radii 

 fefe erigunt, acfi baccae in fex partes dividerent, fub 

 externa rubra pellicula tenuis locatur medulla faporis 

 dulcis, atque in hac bina quatuorque nigra & fplen- 

 dentia oflicula , femi lunae formam exhibentia 5 vel 



beyt aanneemen, om datze in de Zonjl 



II. Terrninalis rubra verf child van gedaante ook niet 

 veel van 't vorige > bebalven dat de bladeren wat fmalder 

 zyn 9 de jonge J'choon ligt - rood 9 de oude meejl bruyn- 

 rood of met weyntg groen gemengt > aan de agterjl 



ten ; 

 voort. 



de jielen 



op de zelfd 

 ibra of rooi 



fiaan twee en twee in 't kruys % de bloempjes bebben vier 

 uitwendige blaatjes aan de buyten zyde ligt - rood , daar 



7 • " J "^ A* J. A J * J • 1 7 



andere 



blood. 



noppen 



ifi 



De vrugten zyn van dezelfde gedaante , werden ten 

 laafien bloet-rood als Kerjfen> rontom 'tboovenfiekroontje 

 ziet menfes flraaltjes, als ofze de befien in fes wilden af- 

 deelen , onder J t buytenfie roode velletje leyd bet dunne 



ft 



fmaak 3 en daar in twee a vicrfi 



acfi fegmenta effent lapidis Gagatis, faporis amari- fiukken van den fi 



>/ 



y bangen mede lang aan de fiok , eerze rypen als Vvo- 



" * - ' " " ^~""zelden 





tplanten , maar zulks gefebiet met de afgebrok 

 ken , of met defebeutjes, die langs deft am by de 

 voort komen > als men in 't 



cantis, fru&us ifti diu exftipite quoque dependent, 



antequam maturefcant , uti priores : Omnes has fpe- rige y alle deeze zooften kan men met zaad nie 



cies per femina vix vel raro propagari poflunt, quod »— *— ^ /•-!-•-* * ^- -*-<> ^ 



per ltipites vel ramos abruptos facile fit , velperfur- 

 culos prope truncum ex radice propullulantes , 

 quum in exftirpatione & transplantatione corticis 

 pars relinquatur. 



Nomen. JLatine Terrninalis alba &? rubra* qux di- 

 ftinguenda tamen eft 

 Jul 



fmaak 



febors 



iffnyden een ftukj 



Naam. In J t Latyn Terrninalis alba & rubra 



dorum 



onderfcheyden van de arbor fin 



Jul 



Galugam eflc putamus fupra libro fecundo defcrip- febryft, en dieixyy voor de Galugz bouden boven Lib 



3 



Ternatice Ngajfi 

 binos exhibeat colores ; Javanice Andong , Bandice 

 Somboc, Amboinice apud Mauritanos Hotcenfes Wel- 

 luag 9 h. e. abjice , oc recerminabit , in Leytimora 

 Werfingin & JVerufiffin , n. e. praccipitanda , quum 

 ubique tarn facile excrefcit , ubi modo projiciatur, 

 licet eflet ad montium declivia loca. 



befebreven. Ternat. NgaiTI 



om 



Somboc , Amb. by de Moren op bitu Wcllu 



dat is 



eytimor 



leya quoque obcurrit, fed raro. 



j 



pi 



Ufus. In hortis plantatur ornamenti gratia & in 

 nuptiis ufurpatur uti Codiceum > incolae multum has 

 plantant ad oras hortorum filveftrium ad limites de- 

 terminandos , uti fupra de Codiceo & Gurabate fuit 

 memoratum, unde & nomen fuum Latinumobtinuit: rabate vermelt is % 



werpt weg 9 en 't zal wedergroeijen, op 

 Werfingin en Wefufiffi,d&£ is werpt van defieylteaf, om 

 dat bet overal 5 zo ligt beklyft , waar men bet maar been 

 werpt y al was bet tegen 't bangen van een berg. 



Plaats. De twee tamme zoorten plant men in de boven > 

 in alle deeze Oofiersfe Eilanden > op Java en Baly beeft 

 men bet ook > dog weynig. 



Het word in de hove geplant tot cieraat, 

 op Bruyloften gebruykt 5 akCodiho: de Inlanders pi 



en 



merken 



oft 



Medicinaadhibentur 



ifcbe 



tra omnes Diarrbxas , albae nempe fpeciei tarn domefti- 



beeft , de wortelen van beide zoorten zyn in de Me- 



eftris 



onder fie en malfe fiukj 



Buykloop 



te wee- 



art . *t 



of witte buykloop 

 loop y men eetft 



tra vulgarem Diarrhsam feu albam , illse vero fpe- ry tarn, of wild 



ciei rubrae contra Dyfcntcriam , cruda editur ha^c die van de roode 



radix cum Pinanga alba , & pauxillo contrite Zingi- raauw met witte Pinang°en een weynig kleine Gtmber 



xt__. r_, ._ *_^ t__tt. -n Noten-mufcaaten,eneenNaageltje> 9 tzap infwelgende > 



daar is wel geen merkelyke ftoppende of te zaamen 

 trekkende kragt in, egterverbeetert bet de quaade bumeuren > 



beris, Nucis mofchatse, & Caryophylli , quorum fuccus 



deglutitur , qui non admodum "eft adftringens feu 



obllipans fed malignos corrigens humores &demui- 



cens^ e quibus Diarrhceae ortum fuum habent, unde 



fenfim illas curat. Silveftris fpecies ad hunc fcopum 



prxftantiflima eft , qua; radices gent longiflimas & 

 delicatillimas. 



rfagtze , daar uit de lopen ontfi 

 r hand 5 de wilde zoort is wel di 

 alsljebbende de langfie en fmakelykft 



ifi 



helpt 



> 



Folia comma & fupra ignem calefatta venenatis eemaakt 



De bladeren 



en 



lpiorum iucco pedes & manus frieat , innoxie in a- 

 qua marina ambulare potcft , & inmunis erit ab ifti- 

 bus talium venenatorum piicium , quidam Araboi- 

 nenfesbec fecum portant, quum in bcllum eant , ut 

 fclices fine 



Vcrbum Tcrnatenfe Ngaffi feu Hafli fimulare fig- 

 nificat, feu civi liter mentire , atque in Grammatica 



ivat gewreven , 

 w nen op de fenynige Jleken van den vifeb 

 fwaneri . en die met bet zap de beenen en banden 



en 



beftrykt , mag onbefebroomt Ivutmcku »» ^ccwuw , 

 voor de Jleeken van diergelyken viffeben wrv z-vn. Zom 



log gaan om gelukkig te zyn. 



bun « als z-y naar 



fimbolica 



fignificat 



mendacem feu fimulatorem 



folia 



leugenaar of veynsaart fcbelden 



)/ Hafli biet veynfen of beleeft 

 Symbolica voil bet iemant een 





Ob 



m 









