



82 



Locus. 



HERBARII AMBOINENSIS LiberXl. Caput XLL 



Plaats. 't Waft in y t kreupel bos in de laagte , zo op 



fil 



dcfertis hortis , eftque nota in omnibus Amboinenfi^ 

 bus infulis, uti quoquc in Java. 



Ufus. Eft arbor admodum luxuriofa & vegetativa, 

 ad palos & fuftes fiepe adhibctur in hortis , ubi fa- 

 cile progerminac, fed incurvos emittit ramos ; Ejus 

 folia contunduntur fimul cum herba Cajfutha , no- 

 rumque fuccus expreflus per no&em rori exponitur , 

 quo caput lavatur depurandi gratia , quod bis repe- 

 tirur, donee ficcum fuerit. Mulieres ipfi admifcent 

 aliquid raise Calappaj nucis , ut ipfarum capillitium 



fit lone^tn & molle, unde & nomen obtinuit : Fo- omlange en wekebairen te maken $ daar van bet de naam 

 liorum" fuccus efteleganter viridis, cum quo& char- beeft , 't zap van de bladeren is J c boon groen , en men 



fir and , als in verlatene tuynen , en is bekent in alk 

 jdtnboinfe Eilanden , als mede op Java. 



Gcbruik; J t is ten zeer weeldrig groey bout > 't wort 

 zomtyts totjiaken en palen gebruikt in de tuynen , daar 

 bet dan ligt uitfebiet , rnaar krvmme takken gewint ; men 

 neemt de bladeren en kneetze te zamen met bet gewas 

 Cafiutha , en laat bet uitgedrnkte water ten nagt in den 

 douwflaan , daat nafmeert men y t booft daar mede , en 

 laat bet ten reys of twee drogen , eer men 't wafcht„ 

 De Vrouwen mengen daar wat gerafpte Calappus onder , 



tas delineare po Humus. 



Javanis & Ma 



kan daar mede op papier verwen. 

 De zelfde bladeren werden ook by zommige Javanen 



layeniibus adhibentur ad viride oleum ex iis confi- en Maleyers gebruykt , om groene oly te maken , 'tty 



ciendum five cum Calappo five cum Djaraco, fi nem- van Calappus of Djaracb, als men de bladeren wryft,en 



pe folia hsec conterantur, acque contritis admifcean- onder de gerafpte of gewrevene zaden mengt, daar men 



tur feminibus , ex quibus oleum excoquere volunt, een olyuitkookt. 



Viridis 



Jangbing 



Bailees, aqua? inco&us cum manipulo viridis Catjang, 



rafo 



migio infervic feu balneo vaporis illis,quiParalyfifeu 

 Beriberi laborant , hi —-- — j: - 1 *— 



De groene febors , die onder de buytenfle graauwe leyt 



afgefebrapt > met een Jluk geele febors van Janghing in 



water gekookt , met een band vol groene Catjang , en 



met gerafpte Calappus gewreven in een welgeflotene pot 9 



fuffi- dat men een derde waters verliejl , bier mede berookt men 



autem undique obceguntur 



die gene, die aan de Beriberi vaflzyn, over entflaande 5 

 en rontom toegedekt , tot datze welfweten , en '£ water 



eredli ftantes-, donee fudoribus fere diffluant, eadem van bun afloopt, 't zelve water geeft menbemte drinken , 



quoque decodtio ipfis propinatur 3 & Catjang cibo 

 illis conducit. 



en de Catjang te eten* 



a v^ ■■■i «av — * — p 



Amboinpnfes haic fumumt folia^, qux tantummodo De Amboinezen nemen de bladeren , makenzeflegtswat 



~ " quo vis warm, en wryven daar mede de leden , daar de Beriberi 



autem folio hos fortiter fricant tanquam radula. 



Albse radices aquae inco&se in arundine cum Pacu- 

 tica alba., qu^e Filicis -fpecies eft infra jibro decimo 

 defcripta, GonorrhaEsmi curaiit, ii per o&o dies rna- 



zit 3 met ider blad dezelve Jlerkelyk firykende 3 als met 

 een.rafp. 



De witte wortelen gekookt met de Pacuticos ( 9 t welk 

 een zoort van varen is, waarvan bier na Lib. 10.) in 

 een bamboes met water genezen de Gonorrbceam , agt da- 



ns & vesperi jejuno. & vacuo flomacho propinentur/ gen's ogtens en tegens den (¥Vontineen lege maag daar van 





■ 





gedronken. 



Tabula Trigefima Quinta 



Ramum exhibet Termimlis angujlifolicc. 



' 



De Vyf en Dertigjle Plaat 





Vertoont een tak van de fmalbladige Limiet-Jtruik, 











CAPUT QUADRAGESIMUM PRIMUM. 



XLL HOOFDSTUK 





Cauda fells. Ekor cutsjtng* 



Katte -fteert. 



/ 





a> 



H 







"1 % 









lc frutex formam gerit Coryli humilis, quin- 

 que & fex pedes altus , variis adfurgens uipi- 

 cibus, ad fummum plerumque incurvis ob folio- 



Eezeftruik beeft degedaante van een lage Hazelatr, 

 vyf enfes voeten boog , met verfebeyde takken op- 

 febietende , die aan J t bovenfie meefi kromjlaan , 



rum pondus * dividitur in domefticum & filveftrem. wegens defwaarte der bladeren , by is verdeelt in tan 



DomeftiCcE folia quodammodo fimilia funt illis Co- 

 ryli,. fed non cordiformia., & prope petiolumfubito 

 ahguftata, illisque Mori magis adcedentia, ad oras 



en wilt. 



Aan J t tamme zyn de bladeren eenigzints die van Hafe* 



laargelyk, dog niet bertformig , by den fled febielyk toe- 



'fmallende, en bet Moerbefienloof gelyker , aan dekanten 





ferrata, inftar Urticarum, plerumque binas trans- gefaagt^ als de Netelen , in 'tgemeen twee dinars banden 



verfales palmas longa, fexque lata digitos, aliquan- tang, enfes vingers breet , dog zy werden ook drie ban' 



do etiamtres palmas longa funt , ac binas lata, in- den Idng , en twee breet > boog- groen , met roodagtige 



tenfe viridia, fubtusque venis rubentibus pertexta, aderen beneden 9 en Jlaan zonder ordre aan de takken. 

 atque inordinata Tamis infident. 



Ex quavis fo liorum aia progerminat longa cauda, 

 binos ac binos cum dimidio longa pedes , digitum 

 acrafla , quae fimillima eft dependenti felis cauda? , 

 multis cinda pilis , feu mollibus apicibus , quorum 

 quidam iemper conjundi funt, pufillis infidentes pal- 



XJit " ieder feboot van de bladeren komt een lange fteert 

 'joort , twee en derdebalf voeten lang , een vinger dik , een 

 ifbangende katten fteert zeer gelyk\ bezet met veele bair- 

 jes cf weeke fpitzen , waar van altyd ettelyke by mal- 

 lander ft aan op Heine bleek- groene knopjes , en maken 

 hde^virentibus^capimlis ^ totamque caudam confti- den gebelen fteert, zagtofwolagtigin'iaantaften,fcboon 

 ~ ii ^ j .«_ ,_ • /-. _.» « . ... . _ 't welk een 



tuunt mollem feu ad taftum lanuginofam , coloris 



»/ Cannozyn 



laste rubentis fangui.iei feu carmofim, quod elegans aangenaam fpe€tacul geeft onder dat groene kof 



•pTaebct fpeftaculum inter viridem iftam frondem. 



Calicibus iftis infidet cordiforme granulum, quod 



femen putaretur effe, quod tamen non fa;cundum eft 



nee progerminat , nee ullus alius in hoc ftipite ob- 



fervatur frudtus , fi vero caudae has diu ad ornamen- 



tum dependerunt , fumcum adquirunt colorem , & 

 marcefcunt. 



Quum hie frutex in arenofo & fterili crefcat folo , 

 incomptus eft , cun&i enim rami ac ramuli folia ge- 

 runt rara ac gracilia , qua? ab Erucis porro depafcun- 

 tur, inter quae multa brevia & albicantia dependent 

 fila , radiculas mentientia , unde per ramos trans- 

 plantandus eft, quique in filveftjibus fponte crefcunt 



• * hortis , 



men 



ft 



dat 



bet welk 



-voort-teelt , en daar komt ook geen a 



zefiok , rnaar als de ft eer ten langen tyd gebangen bebbet 



~te pronken , zo werdenze rookverwig en verdorren. 



Als deeze beefier in een zandige en mageregrondflaat 

 zo wortze zeer ongedaan , want alle de takken en rysken 

 by baren oorfpronk gewmnen weynige en magere blade 



ren 



witagt 



rupzen volgens afeten , en daar by 



yf 9 t worteltjes waren , daar 





takken verpl 



geen 



€gur 





\ 





