

H 



IIERBARII AMBOINENSIS Liber VI. Grt«f XLII 



\ 



I > 



CAPUT QUADRAGESIMUM SECUNDUM- 





Cauda felts agrejits. Ekor wtsjing titan* 



XLII. HOOFDSTUE. 



De w'tlde Katte-ftaart. 





fells agrejl 



& albam. 

 P 



Caiidafelis agrejl 



E wilde Cauda felis beeft twee zoorten , rode en 



witte. 



i. Rode wilde Katte-ftaart , deezen Jlruik 



mat altiorem illo domelticas, inftar Coryli nempe : fcbiet boger op, dan de tamme , te <weten ah ten Haze- 



Ejus folia longis infident petiolis, qui funt lanuginoli 

 & fufci. Folia vero funt anguftiora & acutiora, ma- 



laar, de bladeren Jlaan op lange en ivolagtige ftelen , die 

 bruinagtig zyn , de bladeren zelfs /mailer en fpitzer ± 



gisque cordiformia quam praeccdentis , colon's palli- bertformiger dan de vorige , van coleur ligter - groen i 



dc virentis, quinque & fex pollices longa, quatuor vyfenfes duimen lang, vier breet, rontom gezaagt, en 



lata, undique ferrata, ac pluribus pertexta coftis , met meerder ribben doortogen , daar aanniets roots is, by 



in quibus nulla confpicitur rubedo , ad petiolorum den oorfpronk der fteel fiaan 't elkens twee kleine blaat- 



ortum fempcr bina foliola locata funt , atque ex ip- jes , en uit derzelver J'cboot komende kattekens voort , veel 



korter en idelder, dan aan y t vorige, dog nog altien dui- 

 men lang , van groene knopjes gemaakt , de Siriboa ge~ 

 lykende , en voor eerji afbangende , daar na regtenze baar 

 flint capitulis, Slriboam referentes , qua: prirrio de- op, worden dikker , en gewinnen drie boekige knopjes, 



res quam prioris, quae tamen decern pollicum lon- 

 gitudinem adtingunt r atque ex viridibus compofitae 



pendent, fed dein Me erigunt, craflefcunt, atque 

 capitula formant trigona . viridibus calicibus in 



o- 



fita, cuivis autem capitulo ftaminula quaedam rubra 



nftar Serici fnlendentia & laxa , unde non 



in groene kelkjes ftaande , en op ider knopje Jlaan eenige 

 ligt - rode draadjes $ als zynde glimmende , nog al idel , en 

 dierbalven zo root en digt niet als aan '£ tamme. Binnen 

 de knopjes zyn drie elletjes , en zo veel bruine korls als 



ita rubra ac com pacla funt quam in domeftica: In mojlaart zaden of wat kleinder en fpitzer , die voort tee- 



capitulis tres adparent cellula? , totidemque fufca 

 granula inftar feminum Sinapios, vel paulo minora 

 <5c acutiora, quae progerrainant. 



Ejus lignum eftticcum & fragile, ill! Coryli fimil- 

 limum: Foliorum faoor eft ficcus, adftrinsens , ac 



len. 





. 







limul detergens. 



felis agrejl 



fruticem , ejus vero rami fupremi funt magis lanugi- 

 noli 5 uti & pptioli ~ \ 

 taria , & vaga , in quibus nil rubri vel fufci adpa- 

 rec, tarn in petiolis quam in foliis, quse fimul fex 

 pollices longa funt , atque ejusdem fere latitudinis, 

 quodammodo cordiforma , in medio latiifima , ubi 



Het bout is droog en bros , den Hafelaar zeer gelyk 9 

 de fmaak der bladeren droog , en adjtrigerent , en met 

 eenen afvagende. 



2. Witte wilde Katte-ftaart is een diergelyke beefier* 

 dog de bovenjle takken zyn <wat wolagtiger , als mede de 

 lange ftelen > daar op de bladeren Jlaan 9 enkelt, en <wyt 

 van malkander 5 en men ziet niets bruyns of roots , nog 

 aan ftelen 5 nog aan bladeren 5 de bladeren zo <wel 9 als 

 bare ftelen zyn Jes duimen lang , en ookjebier zo breet y 

 eenigzins bertformig , dog in de midden breeder * drie zenu- 



» 



tres nervi concurrunt, ad oras autem fubtiliter fcr- wenftoten agter te zqmen, aan dekanten zyn ze gezaagt f 



funt * fubtus mollia 6c lanuginofa : Ejus caud# 



van onderen zagi en wolagtig , de Jieerten zyn eerft als 



eenjonge Siriboa > daar na iverdenze een /pan lang, en 



tudinem excrefcunt , & ad caudae felis craflitiem , zo dik als eenkatte-fieert , van enkelde ligt-groenejcbub 



(tar 



qux ex (implicibus conftant pallida virentibus fqua 

 mulis feu foliolis cum multis pilis feu flaminu 

 lis intcrmediis , inter quae latent capitula trigona, 



auibus locantur tria oufilla fufca irranula : TotU! 



in 



cum foliis , floribus , feminibusque adftring 



tis eft & exficcantis virtutis. 



betjes of blaatjes gemaakt , met veele bairtjes of draatjes 

 in de midden , daar tuffeben fcbuilen kleine drieboekigt 

 knopjes , en in dezelve drie kleine bruine zadekens. Iiet 

 gebeele gewas met bladeren y bloemen m zaden is med* 

 adftringerend en opdrogende. 



\ 



Nomen. 



Cauda felis agreftis ,. Malaice 



cutsjing utangy Tenia tice Lojittijalu 

 Cupefta & Upejfa abbal. 

 Locus. In humilibus crefcit lilvis,inlocis fterilibus 



& faxofis, foli bene expofitis, item in ventofis col- agtige Plaatzen , 

 libus, potiflimum veroinhortisfilveftribus, &defer- 

 tis , qui in Amboina & Moluccis noti funt : In meo 

 etiam progcrminavit horto fua fponte ex terra , quam 

 ex filvis julleram petere : Frequenter obcurrit in fa 



Naam. In *t Lateyn Cauda felis agreftis. In 't Ma- 

 lyts Ekor cutjing utang. Op Ternaats Lofitti falu 

 uhi.^ Amboins (Jupeffa en Upeffa abbal. 



"" Het *waji in y t kreupel bofeb op magere enjleen- 



i 



?ft in bofebtuinen 



Ji 



op 



>y 



excrefcit. 



poit 



beuvelen % . w ^ 



bekent in Amboina en de Molucos ; bet is ook in mynen 

 tuin opgekomen van zelfs uit aarde , die ik uit bet bofch 

 badde laten balen. Men vint bet veel in ftenige geber 



ahvaar bet 



agt 



> * 



fi 



Uftts. Ejus folia magno in ufu funt contra aphth 



boompj 



fp 



i 





*» 



volvuntur folio , quod fupra ignem calefaciunt, ip- 

 forumquc exprimitur fuccus, cujus portionem pue- 

 rorum faucibus infundunt. Alii medium fumunt trun* 



• «. i 4 



ci corticem, qucm in aqua modo conterunt, qua ps 



eluunt, quod boni fuit fucceflus, ubi alia remedia mond daar mede 



Gebruik. De bladeren zyn in groot gebruik tegens de 



fprou, als men dezelve beftrykt met bet zap van Limonel- 

 lus Aureus , in een ander bladwint, over'tvuur warm 

 maakt , en bet zap uitdrukt, waar van %y de kinder s in 



Ander e nemen de middel -fcborjfi 



ft am , wryven die Jleg 



fpoelen 



frullra fuerunt adhibita : Quum vero pueri copiofo 



laborent alvi fluxu, quod Ternatenfes Giffa vocant, 



ipfis folia & flores contritoscum cibis exhibent: Le- 



via vulncra cum hifce foliis contritis & inpofitis fa- 

 cile curantur. 



Corticis decottum cum Nucis Mofchat^ portiun- 

 cula praeparatum in aqua , ac propinatum album mu- 

 lierum fluxum curat, cui fuperbibitur decoftum cor- 

 ticis Haleca tcrreftris , tencraque folia cum Pinanga 

 mafticantur. 



Tarn domeftica quam agreftis Cauda felis quoad 

 folia & flores magnam habent convenientiam cum 





rfg 



ebolpen beeft , daar andere 

 geefts voaren geFruikt , als de kinder s fterk 



't <welk de Ternatanen Giffa noe- 



men , zo gevenze bun de bladeren en bloemen gewreven 





kojl 



L 



op 



Uit de fcborjfe met eenjtukje van een Nootemufcaat 



it , en gedronken , geneejl 



Vrowwen 



)pmen 



bet decoct urn van Haleky Terreftris/d?or/7! 

 de jonge bladeren met Pinang. 

 Zo wel de tamme , als wilde Cauda feli 



w . ^, - - T ,. , . . _ - .- — e ;oote gehkenijfe met den Moerbefien- 



Moro , ita ut Cbtmemorut Indica haberi poflet, parti- boom , zo dat menze voor een Chamaemorus Indica mogte 



cipantes aliquid, uti diclum fuit de Corylo. 



Cup e [fa fax at it is infuper obcurrit in Hitoea, Upeffi 

 batu dida 



Ha 



Daar is nog een Cuoefla Saxatilis ov Hitu 



quae maximc a praecedentibus differt , tu genaamt , merkelyk van de voorgaande verjcbillende 



funt 



in 



ongezaagt, agter fmal, in de mid- 



den 





