









VLBoeLXLV.Hoofd}. AMBOINSCH KRU Ytiti OE fc 



fe 



Sepes ex minori exftru&as fpecie pori 



fpinas tangentes fubito reccdunc. 



Bontius Libr. 6. Cap. 57. hanc vocat Efulam feu 

 Latbyridem^ Indicam , fed nunquam vidi arboribus 

 cifcumfle&i , ac trigonos gcnere ftipices , ex lafteo 

 ejus fucco Extraclum compofuit, quo ufus fuic con- 

 tra Cachexiam , f lydropem , Paralyfin , fimilesque 

 frigidos morbos , qui debili remedio propelli ne- 

 queunc , cujus dofis erat a decern ad viginti grana : 

 Putar. quoque Guttam cambodjam ex planta conligi, 

 huic fimili, a qua tamen opimone aliiautores, qui in 

 Zeylana etiam habitarunt, acSinenfes alieni funt. 



Qui in Timora crefett , in vttuftis fuis truncis odo- 



De beggen van de kleine zoort gemaakt, dienen fazon- 

 (lerbeid om de wilde Zwynen van de tuinen afte bouden, 



bar&fnuiten aan de doorncn rakende> baaftig 



daar van weg keeren. 



Bontius Libr. 

 thyridem India 



oploopt 





f 



fielen be eft , utt bet 



melkagtig zap heeft 



bruikc beeft tegens Cachexiam , %caterzugt 9 lamrwg- 

 beyt 3 en diergeiyke koude zugten, die voor geen flap mid- 

 del wyken_ P nemende tot 

 grynen. j ' 



pi 



voorgaande gantjeb 



fgeel 



waar van andere Schryvers op Ceylon gewoont bebbende 

 en de Cbineezen zelfs verfcbillen. 



Het gene op Timor waft > beeft aan de oude ftammen 

 ratum quoque gem iftud fufcum lignum ; ibidemque ook 't welriekende bruine bout. Aldaar nemenze Van de 

 laftis quaedam guttse fumuntur> quas Oryzas pafts melk eenige droppen > bakkenzemet rys-medtotkoekskens* 

 admifcent, ex qua placentae pinfuntur, quas calide die zy warm eten , en ten kopje warm waUr opurlnken* 

 edunt 3 atque fuperbibunt cyathum aquae calidse pro tot een gemene purgatie , bet dient ook Ugen gejwolle bui- 

 vulgari purgante , contra abdomina tumida quoque ken, en wor men dtr kinder s > die over] arigzyn. 

 valet, & pucrorum vermes, qui anno majores funt. 



Folia ejus calefa&a tumentibus adligantur brachiis 

 & pedibus , per tres dies , continuo partibus aqua 

 tepida ablutis : fi purgationes nimis fortiter operen- 

 tur,aqua faccharata bibitur,in qua Kellor folia fuere 

 coda, ad nimiam purgantis vim fedandam. 



Javani tenera ejus iurnunt folia , ante meridiem 

 decerpta, quum faporem habent acidulum , crudaque 

 edunt inftar reliqui Ulang ulang, vel Catjang adco- 

 quunt, pod meridiem vero faporem habentnituum , 

 lie quoque ttrnerrimum fuperiorum ramulorum caput 



pocefl , cujus viridis abraditur cortex, quod 



De bladeren warm gemaakt bifid men aan gejwolle ar« 

 men en beenen , drie dagen na malkanderen , 't elkens 



met warm water afwajfebende. Als di 

 fterk werken> zo drinkt Candje-water, 

 bladeren gekookt zyn, om dezelve teftuiU 

 De Javanen nenien de jo?ige bladeren 

 geplukt , wanneer zy rynfeb vanfnak zyi 



]ze purgatien tc 

 daar in Kellor 



moat 



eligi 



} imddag zynze laf van fmaak. Zo kan men fat, bet 

 vfpalmyt nit de bovenfte kruitagtige toppen he men, 



mden * en 



Jcbille affebrappen , een weimg 



Op J 



porro frkatur & editur, nulla enim hujus plant© zo eten 



pars nocet nifi ejus lac. In Java tres obcurrunt plan- fteekt, 



tas, quas Suru vacant, quarum prima vulgaris eft dieze Surunoemcn y 't eerfleu een redetyke boom, mis 



arbor, ac forte eadem cum Baleyenfium Sq/uru, fe- febien dezelve met be: Balifch 



cunda haec media Ligularia^ q\ix ipfis dicitur Suru middelzoort Ligul aria, die zy Suru inadjp^gon r.ucmen* 



madjangan, tercia minor repens, feu Sudufudu tikos. 



In nort. Malab. torn. i. fig. 43. hasc fpecies defcri- 

 bitur fub nomine Ela calli, Bracmanis Nivuli, licet 

 fuperior planta Tsjedre colli cum prima fpecie Sea- 

 dida colli fig. 42. melius conveniat. Hac in re autem 



Hortus Malab aar 



»/ 



i. fig 43. inert deeze 



zoorte befchreven onder den Malabaarzen 



li , Braminees Nivuli , bcewel 't bovenllaande Tsj 



ft ~ 



parum differunt, quod Amboinenfis truncus (it pen-* een komt. Bier in verfcbillenze wot , dot den ft 



tagonus , & contortus inftar fili , faepius etiam flores 

 profert, fed rarius fru&us. Confiteor haffe plantas 

 maxime convenire cum Eupborbio , atque etiam Eu- 

 fborbia Indica pofle vocari : Mihi vero non conftat 

 vel notum eft, Indos quoddam gummi exillis conli- 

 gere , fie quoque ipfarum lac non adeo acre & fer- 

 vens eft quam veri Euphorbii. DoEl. Commelino notum 

 crit • an cum 1 Eupborbio atlantico conveniat , cujus 



„* wwifcbe vyfkantig is en gedraayt , als een touw'i 

 by brengt ook wel dikwils zyne bloemen voort^ do*zeldtn 

 vrugten. Ik bekenne , dot deeze plante groote gelykenis- 

 fe beeft met bet Euphorbium , en ook wel Ouftindifcle 

 Euphorbium mogte genaamt werden. Het is my egter 

 niet bekent, dot de Indianen eenig Gom daar uit vergade* 



ten 



Doft 



feberp 



als het 



dicit, fti^e vidifle ramulum. Intellexi Cochini &Ma- qf't met Euphorbium atlanticum ove\ 

 laces ex hoc trunco carbones exuri, qui adhibentur van by zegt een takje gezien te bebben. 



■11 



waar 

 • dot 



ad conficiendum pulverem pyrium: Minor Sudufudu 



ftam tot kolcn brand. 



tikos meo judicio in Horto ijlo fig. 44. delineata eft dewelke men gebruikt tot 9 tmaken van Buskruit. De 



fub nomine Tiru colli. 



myns oordeels afgefcbilder 



fig 



Tabula Quadragefima 



Fruticem exhibet, qui Ligularia lactea Rutnpbio, & Daun 

 fudufuiu incolis vocatur. 



De Veertigfle Thai 



Vertoont een ftruik , welke de Ligularia laSea van Rumpbius, 

 en Daunfudufudu by de Inlanders genaamt wert. 



o 



T 



O. 



N M 



K 



N G. 





Haec eft ilia planta, quae Eupborbio-titbymalus fpinofus ,caule 

 rotundo & angulofo, foliis Nerii latioribus & anguftiori- 

 bus mihi dicitur in Tbef. Zeyl. pag. 95. eftque Tithyma* 

 lus Zeylanicus , fpinofus , arborefcens. Htrm. Par. Bat. 

 r - P*g- 38i. & Plukn. Pbyt. Tab. 230. fig. 4- & Tithyma- 

 us Indicus, arborefcens fpinofus, Nerii folio, Ela calli 

 Hon. Amfi. pag. i.fig. 13. & Tithymalus arbor Indica, 

 fpinofa foliis latis, linguae caninaj facie Mufi Zeyl. pag. 54, 

 atque Euphorbia aculeata , feminuda , angulis oblique 



tuberculatis. H. Cliff. pag< 196, ubi vide reliqua 1 ut & in 



Tbef Zeyl. loc. cit. 



Dit is die plant, die de doornagtige Eupborbio-titbymalus 

 met een ronde en hoekige ftronk, met breder en naau- 

 wer bladeren aan het JNerium gelyk , van my genaamt 

 wert in de Tbef. Zeyl. pa%. 95 i en is de Cc ylonfche doorn- 

 agtige en boomagtige Tithymalus, van Herm. in de Par. 

 Hat. pr. pag. 381- en Plukn. Pbyt. Tab. 230. fig. 4. en de 

 Indifche boomagtige en doornagtige Tithymalus met het 

 bladt van het Nerium, de Ela calli, in de Hortus Amfl. 

 p a g u 1. fig. 13. en de boom Tithymalus van Indie met 

 dbornen , en brede bladen in de gedaante van de Lingua 

 canina , by Herm. in het Mufi Zeyl. pag. 54. en de doom* 

 agtige halfnaakte Euphorbia met hoekeo , die fchuins vcr- 

 heven zyn , in de Hortus Ciiffort. pag. 196. alwaar het ove- 



rige ziet, als mede in de Tbef Zeylan. op de aangehaaide 



plaats. 





1 







Tow. IK, 



/ 





/ 



Ma 



CAPUT 





t 



