

/ 



• 



/ 



/ 



9* 



HEKBARII AMROINENStS LihrVl. CaputXLYl. 



hoc oleum valere contra 



exulcerationes , 



fix Diofcoride docemur, 

 proferpentem fcabiern , & capitis F 

 contra ani inflammationem ■, contra obftmctam , cc 

 diftortam matriccm , lenticulas quoque cunftas difli- 

 pat , verrucas , tumores , ac ibrdidas cicatrices : Si 

 pauca ejus adfumatur quantitas , cunttas aquofas ex- 

 r Antiquis temponbus 



Uit DiofcOrides lerenwy t dat deezenolie dierit tegens 



loopent feburft en ulceratien des hoofts , tegen de ontfte- 



king van de endeldarm , tegens de verjlopte en verdrayde 



jLyfmoeder 



verity ft aller ley Jp 



ten , wennen , en klyke lidtekenen. Een weinig ingeno- 



atque cum pauco li- 



ad cun- 



pcllit humiditates e corpore : 



triginta ejus oflicula contrita, 



quo re adfumpta vulgare exhibebant purgans 



ctos aquofos 6c biliofos humores e corpore elimman- 



dos, quum vero ventriculum vehementer commo- 



vebat, in difluetudinem abiit. Sex tamen feptemve 



ejus oflicula innoxie adfumi pofiunt, fi vero dofis lit 



tanta, ut naufea adcedat, difficilis fupervenit vomi- 



tus, ac proftratus adpetitus per tres circiter dies* 



aide 



Jlymer 



pur gat 



fes of 



tfielde 



¥ 



quum hoc oleum ventriculum & inteftina adeo ob- af 



maar als de quantiteytzo groot is , dat men walgen gevoelt, 

 zo volgt y er een moeyelyk broken op , en de etenslufi wel drie 

 dagen veragtert , om dat deeze olie de maag en darrnen zo 

 glad maakt , dat men y t zelve bezwaarlyk wederom Kan 



ducat, ut vix detergeri iterum poflit, externe abdo- 



mini inlinitum , tormina pellit, Colicam , fiatulen- 

 ^.;«^ mm^^^nAttW Ar oii'nnomin in nnf>riQ pnam vermes. 



Hyd 



krimpea, Colyk , 



op de Bulk gefmeert 



dryft 



wind 



igbeyt , des maags en zomtyds by 



de kinder en ook de wormen. Op dezefd 



of water zugtige , maar men moet telkenseen 

 ppels daar van innemen met boenderzop , men. 



cis , finsula autem dofi bins tantum ejus guttae cum fmeert bet ook op de leden, die van de Cbiragra ofP 



tia folia parum fupraignemflaccida reddita 



w 



,„.— _ ,— r pinandae . . 



dagricorum vel Chiragricorum , inlinitur ad ipforum 



" >lores miticandos , hunc in finem adhibita vidi recen- 



dolenti- 



efh 



ofli- 



culis praeparata faciei lenticulis inlinitur , ut & capi* 

 , tis temporibus contra Gephalulgiam , alii volunt cum 

 jure galli gallinacei vetuftioris adfumendas efle binas 

 ejus guttas ad tales evacuandos humores , qui Lum- 

 baginem & Arthritidem excitant, cum fero laftis , 

 vel ladte recenti caprino, oleum vel contufa oflicula 



pyn 



men > datze de verfebe bladeren een weynig 

 gejlenji opleyden , en dikwils verwijfelden. 



i 



Een papie uit de verfeb gepelde en gewreeven corls ge* 

 maakt , fmeert men op defproeten des aangezigts en aan 

 deflaap van fbooft tegens de hooflpyn , cmdere nuillen > 

 dat men met wat zop van een oude baan een paar droppels 



zal 



emen 



beup 



om zodanigen bumeuren uit te voeren 



fi 



maar 



met 



f verfcoe geyte - melk zal men , of de olie, of 





propinanda funt ad humores aquofos expellendos, kneusde korls innemen, om de ivaterzugtige bumeuren uit 



fie quoque pueris exhiberi poteft ad vermes enecan- te voeren, zo kan men bet ook de kinder s met allerley melk 



dos cum latte quodam: Folia ejus contrita, &jnflam- 



matis inpofita oculis ardorem extrahunt uti & in Ery- 



fipelate, praefertim li pauxillum aceti cum hordeo oogen als mede uit de roos , inzonderbeyt als mentvatazyn 



mgeven , om de wormen uit te dryven ; de bladeren ge- 



pgebonden , trekken de brand uit de ontfieken 



vel farina Oryzas ipfis addatur, recentia penitus fo- 

 lia Eryfipelati , inflammacis artibus , & contra omnem bladeren I 

 folis exuftionem adplicantur , fed continuo renovau- ne- brand 



'fi of ryfimeel daar 



b 



da funt ^ quum tarn cito percant, 



Indorum puerperae 

 illis Lagondi , qux leniter mammis inponunt , ex co- 



baaft 



p de roos , ontfieken leden 



ijfelenzefiaag aari 



rjcb 

 en alle zon* 



om datze zo 



piofo 



quaedam in fumo fufpendunt, 



[ndiaanfeben VroeUvrowwen nemen dezelve verfeb 

 i van Lagondiy bejlaan daar mede zagjesdeborfi 

 overvloedige melk gefwollen 



intra tres dies lac in mammis exliccabitur , uti in Eu- na in de rook, zo zal de melkbinnen drie das:en in dehor- 



ropa fit cum iisdem foliis dorfo inpofitis. Opium 

 Indicum non melius adfervatur quam in albae fpe- 



foliis , in quibus diu molle eft ac bonaenots, 



fien verdrogen , gelyk ze in Europa doen , alzo dezelfd 



ciei 



conveniunt. 



d<3re gravi optime 



Javanis & Mala 



of 



fro uwen op de mg binden , 't Indifcbe 



adhibetur ad naves fuas, ta 



(quarum illae , qua? Jonken vocantur , maximae funt) 

 loco picis obliniendas, quod fequenti peragitur modo. 



Calcem non exftinttam fumunt , quas in Java po- 

 tiffimum ex montium lapidibus exuritur, atque per 

 cribram fubtilemfiltratur, hujus tres partes adhiben- 

 tur , una pars Minjack Djarack , calx autem ligneis 

 crateribus vel machinis inponitur , fenfimque oleum 

 ipfi adfunditur , quod circumagunt & admifcent , 

 cum ligneis piftillis tam diu ac tarn former , donee 

 lentefcat , & duci feu extendi poffit inftar Cerae , ex 

 hac pafta loramenta formant tenuia ac longa , quae 

 externe navibus inpingunt, ad ipfarum vero futuras 

 paulo craflior inponitur pars quam in aliis locis , licet 

 & ibi fit pafta mollior , quae conquiritur,fi major olei 



?[uantitas addatur, qui vero paftam hanc deliderant 

 olidiorem, funes adhibeDt conmolitos, feu in par- 

 tes diffeftos, & inftar lans explicatos, quos ifti ad- 

 mifcent calci , quod etiam efficit, ut liquida ejus pars 

 tenacius adhasreat fupcrficiei ligni : qui vero politio- 

 res efle ftudent , navium partes cum ifta cake non 

 ulterius obliniunt , quam quae aqua fubmerfae funt , 

 & femper hinc albae funt , nifi admixtas fuerint fu- 

 nium partes , unde ruffefcunt , reliquas navium par- 

 tes uti & antennas nigro inliniunt colore, imitantes 



2 



Het pie eft, 



bareftarke reuk wel over een 



blyft 



Malleyers om bare vaartuigen , zo groot 



Qwaar van Jonken de grootfie zyn) te pekke 



in plaats van pik 



gefebied aldus , zy nemen ongeblufi 



?ft van bergji 



fi beeft 

 f men op J\ 

 rf zeer fyn 



gezifi, driedeelen, minjakdjarakeen deel, de kalkdoen- 

 ze in boute uitgebolde bakken of blokken 9 en gieten de oly 

 allenskens daar over, roeren , en werken het met boute 

 fiampers zo lang en fterkelyk door malkander , dat bet 

 taay voerd, en men bet trekken kan als was, uit dit deeg 



makenze dunne en lange riemen , 



vaartuigen plakken , op de naaden wat dikker , 



andere deelen , daar aan bet terfiondt vafi kleeft 

 bard voerd , 



V 



op 



& 



rjl< 



maar op andere plaatzen rw< 

 welk gefchiet als ze 9 er <wat 

 ze pap wat vafier willen m 



dan in kleine ftukjes of vlokken fnyden 9 en onder devoor* 

 noemde kalk mengen, 9 t welk ook "t zap veel vafier aan dc 

 boorden bout , die curieuzer <willen zyn , befiryken bare 

 vaartuigen met voornoemde kalk niet verder , als onder 



of zo de gekapte tw- 



h f\cn *n aimt.P.r « en 



water , daar ze altyd wit blyven , 



illenzef 



ma&r de refi 



quanswys onze gz- 



noftras 



teerdefebeepen na apende , bier toe nemen ze oude f cheeps 



I 



Javaanft 



conftru&a , quae in fovea quadam in carbones exu- 

 runt, quos fupraporphyritim in fubtilem temntpol- 

 lmem, cumque iltooleo in pultem tenuem fubigunt, 

 cum qua fuperiores navium partes obliniunt: In aliis 



op een lleen totfyn poe 



jer wryven , met de voornoemde oly tot een dun pap 

 mengen , en daar mede de opperfi 

 Jtryk " • 



Mai 



die deeze oly en 



J 



eft 



cum 



lympl 



fteen-kalk zo overvloedig niet bebben als op J , 



ken 'i Dammer Zelau , fyn gefiotm , en met dJtappu's 

 melk gemengt. 



CaU 



Ml 





. 



