( 











VI. Both. *XLVIf . Hocfdft. 



T n 



A M BO-INS CH KRUYDBOEK. 



CAPUT -jJUADRAGESIiMUM SEPTIMUM. 



Ricinus ruba\s : Djayak\mera. 



+ 



% 



• .«, 



«J v 



XLVII. HOOFDSTUK. 



( De roode Wonder 'boom. 



cinus ruber paulo altiorem & rcdliorem gerit 

 iruncum, non autem adeo craffum quam aibi, 

 dividiturque in breves articulos incus conca- 

 ves, acque tenuibus petliculis feu feptis diftin&os: 

 Rami vero repleti func medulla aqubfa, reliqui autem 



ft 



dog zo dik niet als de witte , mede verdeelt inkcrt'c 



petioli intus concavi funt. T 



bo I. 



of 



jcbori) 



rft 



- — w ^ - - w — ww * V > I 



tjlcrende ll 



rinereus eft, interne ex purpureo rubet colore usque binnen purper-rood tot op 



ad 



•* ^^ k ^ w* M 



incermixtd viridi colore, atque farina quad confper- 

 fas, unde glauci videntur efle/ ' * 



J: Folia ejus multo majora- funt fill: 

 ciei , in novera vel decern lacfriias 



fp 



akken 

 nxeinte the el bel 



, met. groen gemengt , en met 

 waar door zy blaauw-groen 



r , 



m 



s 



De bidder en zyn veel grooter dan dan 't voorgaande y 



lapp 



triginca auo poinces longa, ac triginta lex lata, ac 

 faepe adeo ingentia, ut palleolum referant,juniorum 

 fruticum funt ex- viridi fufca, adultoru'm folia tene- 



twee en dertig duu 



ra ex fuf< 



ubent 



rum verne & cods eleganter ex pur 

 iiperne pilis vagis obfitae'& hirtae. 



m$t gro.cn gemengt 

 bruin -rooty de oude 



aan de onderjle ligl 



fes en dertig breet, zomtyts zo groot y dot 

 jefekynen: aan de jorige jtruiken zyn ze bruin 



iji 



# 



de jonge 



puro rubent, 

 Eodem mo 



cleganti nempe , eretto*, & fpithamam longo corym- 

 bo, quiimque fruftus progerminant, eum magis or- 

 nant, ejus enim bacca? eleganter ac fuaviter rubent, 

 quibus tria infident ramofa filamenta fanguinea, qua- 

 les & petioli funt , quasvis* autem bacca obfefTa eft 

 denfioribus , longioribus t ac mollibus fpinulis , ex 

 rotundo trigona^ac trifulcata :', Matura; vero nigre- 

 fcunt, intusque in tres cellulas divifae funt, quarum 

 quaevis bjnis valvulis eft diftin&a ac fefe aperit, fe- 

 mina exhibet tria , quae duplo majora funt illis prio- 

 ns , variegata quoque fed magis nigricantia , li fruftus 

 hi maturi per folem tangantur, vi ac fonitu fcCo ape- 



J c boon p 



bovenjle zyde met ydele I. 

 ^ Het bloeit op dezelfjle manier als' *t witte 

 cierlyken , opgeregten , eenfpan langen tros , , 

 voortkomertde , vercieren bem no* me/>r . <7pw« 

 zynfeboon roofe-root, en daar op 

 bloet • root , gelyk ook de Jl 



aan ten 



beji. 



Ieder bezie is be- 



zet met digter , langer , dog mede weeke doorntjes , iiit 

 den ronden drieboekig , door drie worm. Dt 



van yder met t<mee deurtjes zig opent 

 drie zaden , tweemaal grooter dan aa 

 gefpikkelt) ofwel to zwart, ah de ryte 



rype 



gen 



berjlen ze mede met ktaken , en febieten 





Fbl 



feminaprofil 

 dem Samb 







fp 



. 



odorem fed 



non adeo gravem , quam albae (peciei y atque folife 



de zaden 



De bladeren bebben dezelfjle vlieragtigen retik 





fuam 



folia 



Jong 



eigenjebap 

 draaijerl 



cafum, vetufta vero fefe non movent; Haec fpecies 

 jaro obcurrit , ac tantura in hortis cojitur , ubi & 

 faepe perit , quum per minimum ventum facile dis- 



iUmpatur y in* totvi P ft. 1.0 fo 1 1" ♦t-rrtrfm tiMvjUrtnilo nrbctui . 



Huius fpecies Videtur efle Ricinus Syriacusa. Came- 

 rario defenptus, cujus femina dicit duplo majora efle 

 .vulgari, nee itaglauca, forte vulfc indicare, magis 



*ffe nigricantia. 



Nomen. Latine Ricinus ruber , Malaice Djarak Ma- 

 lacca & Wera, ac fie porro in aliis Unguis eadem ge- 

 rit nomina ac albus additione rubri. 



vlakte een weinig na de op en ondergaande 



n baar niet. JJeeze zoort vint mtn 



beweg 



njoetnigy en wort 

 al dikwils uitgaat 



keH 9 cri fcVn fiat X* i 



^Hiervanfcby 



Xplant 



ntinjl 



daar ze nog 



dikwits van bun bladeren berooft 



Hi 



rt. Malab. torn. 2. Cap. 32. fub 

 finem voCatur Pandi avanacu, Malabarice, Bracma- 

 nis Vollo erando, h. e. magna erando, atque ibidem 

 dicitUr iftis in regionibus raro itidem obcurrere , 

 albo feu vulgari caeterum fimilem , excepto quod 



lint 





O 



.-■ * 





Locus. Ex quodam Afis loco , uti Siama vel Sina , 

 in has deductus eft infulas, ac proinde tarn rarus. 



nacus % van Capierarius befebreven , wiens zaden by zegi 

 tweemaal zo groot te wezen als degemene, ookzoblaauvu- 

 agtig niet, by <wil mijfcbien zeggen,aat bet meer zwart beeft. 

 . Naam. In'tLatyn Ricinus ruber, op't MaleitsD]** 

 rak Malacca en Mera , en zo voorts in andere talen met 

 dezelfjle namen 9 als de ivitte met byvoeging van root. 



De Ricinus ruber voert in deHortus Malab. torn. 2. 

 Cap. 32. aan y t einde van y t Capittel genaamt Pandi ava- 

 nacu, in *t Malabaars en Braminees Vollo erando, dat 

 is , groote Erando , en aldaar getuigt , dat by in die lan» 

 den ook zelden te vinden ry, den gemenen ofwitten an- 

 derzints gelyk, bebalven dat by aanjlam, bladeren , en 



vrusten grooter ?y. 

 Plaats. Hy is ergens uit de vajle landen van jfjien, 



of Siam> in deeze Eilanden gebragt, en daar- 



'.\ 



Ufus. Folia 



-i 



artibus disruptis, contufis, & tumentibus, auorum 

 tumores minuunt, ipfosque curant; Sinenfes nunc in 

 finem potui Arak ilia incoquunt, atque ipfis inponunt, 

 uti & abdomini contra ejus tormina & Colicam. Si- 

 nenfes hancplantam magni ccftimant* ac contra mul- 



om zo zelden te vinden. 



Gebruik. De bladeren gewreven, en warm gemaakt 

 op de gebrokene, verjluitte, en gtzwollene leden geflagen 



De Cbineefe 



Jlenft 



Arak , en Jlaan ze over 



)p de buik tegens bet krimpfel 



De 



fen bouden deeze plant in groote eere , en pryzen ze tegens 



tos adhibent morbos, quod nobiscum communicare veele gebreken , die zy ons niet nvilten openbaren 



Jiorunt , credo autem nobis aeque notas efle ipfius 

 virtutes ac illis, atque illud modo exipforum natura 

 feminea& invidiofaperegrinis detegere nolle, ut vi- 

 derentur obcultas quafi poffidere fcientias : Eidem 



g 



Sinenfes 



quam temporibus 



geloof. \ dat wy bet zo wel <weten als zylieden , en dat 

 maar vo' gens baar aart en wyfagtige nydigbeidzulks voor 

 de vreemdelingen verbereen willen , op dat zylieden ver- 

 borgene weteryebappenfehynen zouden te bebben. Dezelffle 

 " L '--efen maken ook eenpapje uit de feboongemaakte korlf, 



bumeuren 



res extrahant, ex quibus Cephalalgia oritur. Incols 

 haec folia Eryfipelaci inponunt, ipfis Hismu didse, 

 h. e. incantato morbo, folia ha^c plantis pedum ad- 

 plicantur puerperarum , quibus & infiftere debent, 

 'ut lochia extrahantur. 



ut humo- en plakken bet op de flaap van bet booft 



waar van de booftpyn komt. De Inlanders 



>/> 



Hismu 



bladeren 



ofzymoeten 



& a. 



Tabula Quadragefima Prima 



>et Ricini rubri , cum ejus fiore a & fru3u 



De 



t gezegende of betoverde , 

 vrouwen onder de voetfolen gebonden 



Jlaan , om de nageboorte uit te trekhen. 



n en 



Veert 





Tm. ir. 



Vcrtoont een tak van de roode 

 Worm a, en dc taut b afzond 



N 



Plaat 



'ondcrbtiB , 



iet dc$zel£i 



* 



CAPUT 







i 





