

9 









' 



IO0 



HERBARII AMBOINENSIS LiberVl. CaputXLVllL 



Avellcina purgatrices , £? Nuclei pinei cathartici , in 



Avellanse purgatrices, & Nuclei pinei cathartici. 



India Occidentali crefcences, quorum meminit Ni~ in WeftintUen wajfende , tuaar <uan Nicol. Monardesm 



col. Monardes Cap. 47 & 48, diverfarum funt planta- *t 47. ?/* 48^ Hoofdjlukgewa^maakt, zyn voor diverfe 

 rum, & a Grawo noitro Molucco difFerentes. 



Amboinenfes ejus officula cum tofto Mufe frucftu 



eXhibent pueris, qui abdomine duro & obftru&o la- cokde kinderm in, die horde en gezwollene buiken bebben 



borant ex vermibus , ac pro una dofi femi ofllculum van women , op eenmaal een half boontje nemende , de 



dant : Ejus radix minutim contrita adplicatur vene- wortelen alleen klein gewreven bind men op de venynige 



planten te bonden y van ons Granum moluccum ver* 

 fchillende. 



De Amboinefen geven de korls met gebrade Piefang 



natis iftibus utriculorum , aliarumque pifcium lean 

 fwangi di&arum, in quibus primo parum urit, dein 

 vero omne extrahit venerium ac dolorem fedat. 

 Antea ex Moluccis Celebris delata fuit radix Pa- 



Jleken van de pylflaarten ., lean fwangi genaamt , waar 



m A 



op bet ten eerjten em weinig brand , en daar na al bet 

 venyn uittrekt , en de pyn wegneemt. 

 Voor deezen heeft men uit de Molnccos een vermaarde 



nawa difta , quae contra multos graves morbos ac ivortel gebSagt Panawa genaamt 9 die men tegens veck 



prxfertim Hydropem fuit exhibita , curiofis autem 

 quibusdam Europaeis indicavimus, nihil aliud efTe 

 nili radicem hujus Bori, quod Ternatenfes tanquam 



zvoare ziektens, inzonderheid de waterzugt gebruikt heeft* 

 Hier van bebben <wy zommige curieufe Europianen be- 

 rigt, dat bet anders niet zy dan de wort el van dit Bori, 



arcanum celant, nee noftratibus revelare voluerunt, 9 t welk de Tematanen voor een gebeim bouden , en aande 



notandum vero eft Malayenfibus Pa?ia<uoar, Moluc- onze lange niet bebben willen openbaren, dog Jlaat te we- 



cenlibus Panawa, generaliter denotari omnia effica- ten> dat in J t Maleits Panawar, en in 'J Moluks Pana 



mm /* - • * * • * t f 1 1 I * * • * • 



cia remedia^ feu antidota vocan. 



• 



Cbriflopb. Acofla primus videtur hoc lignum obfer 



wa 5 in "t generaal alderbande kragtige medicynen en te- 

 genmiddelen betekent. 



Chriftoffel Acofta febynt eerfi dit bout gezien te beb- 



vaffe , quod defcribit fub nomine Ligni moluccenjis ben y 't welk by befebryft onder de naam van Lignum 



& Panavce, Cap. 34. de quo dicit magnas virtutes a moluccenfe en Panava, Cap. 34. waar van by zegt 



Portugallis fume dete&as &obfervatas, dein fru&us groote kragten by de Portugefen ervaren te zyn , daar 



vidit, quosputavit alius cfle arboris, vocavitque hos naar heeft by de vrugt en gezien , menende dat ze van een 



Nudeos pineos Moluccanos , Canarienfibus GepaloeCap. 

 57. Ternatenfes ejus radicem exhibent cum pipere 

 albo & fale, pro forti purgatione. 



andere boom waren> en noemde ze Nucleos pineos mo- 

 luccanos, in i Canaryns Gepaloe Cap. 57. De Ter- 

 natanen geven de wortel in met witte peper en zout , tot 

 een fterke purgatie. 



In de Hortus Malab. torn. 2. fig. 33 word dit boompje 

 befebreven onder den Malabaarfchen naam Cadel avanacu, 

 in 't Braminees Japalu 3 9 t welk met bet bovenflaande Ca- 

 naricus gepalu overeenkomt , en gerekent voor een derde 

 zoort van Avanacu , dat is Ricinus , wegens de geringe 

 _ vel quum ambo purgent > gelykeniffe , die de vrugten met malkanderen bebben > of om 

 in toto autem iflo Capice nil memoratur de acri at- dat ze beide purgeren , dog in \t gebeel Hoofdjluk vind 

 que urente ipforum qualitate, qua^ in cundtis hujus men niets van defeberpe en brandende eigenfcbap 9 deweU 

 arbufcute partibus detegitur , ac propterea pruden- ke in alle deelen van dit boompje is > en daarom voorzigtig 

 ter interne adfumendas funt, cum foliis autem cu« binnens lyfs moet gebruikt wer den > maardatmen met de 





In Hort. Malab. torn. 2. fig. 33. arbufcula hsec de- 

 fcribitur nomine Malabar ico Cadel avanacu , Bracma- 

 nis Japalu, quod cum fupra memorato Canarcio ge- 

 palu convenit, ac tertia Iiabetur Avanacu fpecies , 

 n. e. Ricini , ob parvam fcilicet convenientiam ac 

 frudluum fimilitudinem , 



efpontle 

 in Amboina inftituto contra i&us 



ofllculi 





Icanfi 



bladeren geneefl de beten van de Cobra cabelo , accor- 

 deert methet experiment, hier in Amboina genomen> tegens 



de Jieken van "t venynige beentfe des vifebs pylfteert fcaa 

 fwangi genaamt. 



In adpendice hcec adduntur. 





Oflkul 



lhangzel wert 

 Deeze korls beginnen nu in Eur op 



Grana tiglia feu Tigalia > quidam etiam noftrorum met den naam van Grana tiglia of Tigalia • ookzommi 



Chirurgorum ex ficcis granis oleum exprefferunt , 

 Cujus gutta cum vino Canarienfi adfumpta vulgare eft 

 purgans, alii oflicula haec in pulverem rcdigunt, ex quo 



Meejiers bebben uit de gedroogdc ww VC n wy 



geperfi , nmar van een droppel met Seek ingenomen tot een 

 middelmatige purgatie verjtrekt , andere pulveriferen de 



pillen daar van met extract 



t"-'" 1 ' »w.w«-w. — -. - — - — - , , j £,~w ,w. ^ , *,, f««/v 6 /» jf/n-tcrt uuui van met extract 



unum granum conducit ad purgandum a vomendum, van eenige andere dingen, ivaar van zy een inseven tot 

 quod comprobatum in Afthmate eft remedium, ut eenpurg-*-' *- tLt - * - - - - 



pectus 



amborfiigbeid , om de borjt 



Tabula Quadragefima Secunda 



Be Twee en Veertigfte Vhat 



Ramum exhibet frutfeis , qui eft Ricinoides Indica , folio 

 lucido, fru&u glabro, Grana tiglia officio is difto Herm. 

 Par. Bat. tag. 370. & Ricinus arbor Indica, cauftica f 

 purgans, Muf. ZeyL pag. 15. cftque Ricinus arbor fruftu 

 glabro , Grana tiglia officinis difto , cujus lignum Moluc- 

 cenfe &. Pavana vocatur, Cadel- Avanacu H. Malab. Amm. 

 Cbar. pL pag. 305 & 410. & Ricinus Indicus foliis fubro- 

 tundis, mucronatis, glabris , pediculis longis infidenti- 

 bus, fruftu oblongo glabro f Bobart torn. 3. Hifl. Oxon* 



Tbef 



fch Hi- 

 Grana 



t&g- 349. 



Tbef. 



200. Tab. 90. en is de boom Ricinus, heet en purgeren- 

 m het Muf. Zeyl. pag. 15. en de boom Ricinus met 

 een gladde vrugt Grana tiglia in de Apotheken genaamt, 

 wiens hout het Moluecifcbe en Pavana genaamt wert, en 

 is de Cadel- Avanacu van de Hortus Malab. van Amm. 

 Lbar : P L P a S- 305 en 410, en de lndifche Ricinus met 

 ronde , puntige . gladde bladen , op lange fteelen zitten- 



j J™? ^ en ]ankwer pige gladde vrugt van Bobart in het 



ZAui V ™ K Hi h' °? onien f' P*£' 349- Het overigc 

 ziet in de £h[. Zeyl. op de aansehaalde Dlaats. 





^ * 







CAPUT 









' 





