t 







102 



HERBARII AMBOINENSIS Liberal. Caputh, 



utt 





nalun di&a , quae corvus eft feu delicata palumbis 

 fpecies , fufca , longam gerens caudam , qua: raro m 

 confpectum venit , ac potiffimum menfe Oftobri obfer- 

 vatur,quum hai arbufculse fuos proferant fruttus, quod 

 aucupes bene norunt , delicatam enim praebct fcrinam. 

 Alii hujus folia contra iftos morbos fequentcm in Andere gebruiken bet tegen voorn. gebreken aldus , van 



,^,?.,«, -,^h;i,.r^ wrofnp -varum in halnen fovenc huiten (love?! ze de Patient iti een bad* pemaakt van imnm 



Ds vrugten werden graag gegeten van den vogel Toan 

 nahunalun, een rave en lekkere zoort vanvuilde duiven 

 bruin , met een . lange Jlaart , die men zelden ziet , en dot 

 m'eejt in October , moanneer deeze boompjes vrugten dra- 

 gen , daar de Vogelvangers 'weten op te pajjen , want 't 

 is een lekker nviltbraat. 



febors 



irtodum adhibent, exteme jegrum in balneo fovenc 



compofito ex iftis foliis, cortice, & radicibus , dein . _ 



ilia edenda exhibentcum Pinansa, radice Oleris did- etenmet Pinang , de wortel van bet Olus dulce, Ubium 



JJbii polypoidis* nigri , & SajorJ 



tioli aquae incotti , qua abjefta, dein (Sum Calappi en Jt 



Poly-poides, nigrum en van Sajor fonga. De bladeren 



lympha vel alio* quovis jure coquuntur , bonum ac 

 falubre prasbent olus, licet parum fit amarum, quod 

 ' " " ' Macaflarenfes AIU -~ /: — • '- 1 



o * oo o — ' — — 



ippas-melk of een cinder fop gekookt, geeft 



goed en gezont moes , boewel bet een weinig bitter is , ge- 

 ». — •*._ #../. i— -7. Ti/r^^ 1 jj aTen . t| w itf; e droge merg y dat. 



lam 5 quse in ramis detegitur, adhibent Baleyenfes men in de takkenvint, gebruiken de Baleyers, die land- 

 in media regione habitantes, ad imagunculas & hor- waart in wonen, tot klein beelt en bloemwerk, gelyk men 

 tos fiftitios ex ipfa formandos, 'uti in Amboinafic ex in Amboina met bet bert van Bugloffum litoreum doet, 

 corde Bu*lqjji litorei, unde hx bins diverfae plants waar van deeze beide verfcbillende plant en by de natic 

 apud iftam nationem unum idemque gerunt nomen ; eenderlei naam bebben. De Ternatanen nemen de blade- 



~ * i*. «t-* « _ . •_ ren mn 9 j gezaagfc^ »j welk op een eenzame plaats waft, 



koken dezelvc in water met under Oebat daar toe bebo- 

 rende , en drinken zulks tegens Gonorrhseam. 



■ 



lernatenfes folia fumunt ferrate fpeciei , qua? in 

 defertis crefcit locis , ipfaque aquae incoquunt cum 

 alio Oebat huic rei infervicnte , propinantque ilia 

 contra Gonorrbceam. 



Tabula Ouadr agefima Tertia 



Kamum exhibet arbufculas, qua3 Folium polypi Rumphio , 

 & Daun gorita incolis vocatur. 



- 





De Drie en Veertigfte Plaat 



Vertoont een tak van een boompje, het welke het Folium 

 polypi by Rumphius, en Daun gorita by de Inlanders ge- 

 naamt wert. 



L. 



CAPUT QUINQUAGESIMUM. 



Frutex aquofus mas, Caju ayer 



lacky lacky. 



Ruticis aqiiofi bince funt fpecies, mas & femina, 



quarum cuivis iingulare tribuimus Caput: Mas 



autem arbufcula eft, fimplicipluribusque ex- 

 crefcens flipitibus in vulgaris haftas altitudinem , qui 

 rotundi funt , ac quamdiu non ultra brachium funt gemenefp 

 crafli, virides, & matutino tempore femper humidi zyn, gras-groen 



H O O 



D 



T U 



De wateragtige Strutk 



Mannetje* 



aquofus beeft 



> 



het 



twee zoorten , manneken en 



wyfken , waar van wy ieder een byzonder Hoofd- 



fiuk geven. 't Manneken wert een boompje 3 met een 



)f meer regte Jlammen , opfebietende tot de boogte van een 



quali, acfi fudarent, undique brevibus &c firmis fpi- 



nende 



nulis pungentibus 

 extendunt 



obfeffi : Rami inregulariter fefe Jlyve en ft 



* 



zweten 



mftonden altyt vogtig feby- 

 en rontom met korte, dog 

 \et. De takken breiden bun 



prope quemvis fere nodum formantes 



fuum, virides quoque ac fpinofi , ipforum vero fpi- 

 nulae funt macis vag« # 



Folia bina fibi funt obpofita per trin janamrmyp pp- 

 ria, uno inpari extremo, lllis bambuci quodammodo 



ngefcbikt uit , febier by yder knie een bogt makende 



a 



aan ydeL 



Jimilia, fedbreviora, & firmiora, obfeure virentia, Vlitrboom eenigzints gelyk , korter en fly 



Dp Mndprpnjtaan twee en twee tegen malkander, met 

 ' """ paren , en een voor uit alleen, die van den 



:er . zwart- 



fuperne glabra , ac fere fplendentia , ad oras ample 

 dentata, coftis parallelis pertexta , in brevem api- 

 cem fe^c determinantia. 



Flores ejus funt umbellati uti in Sambuco, fed la- 

 xiores, atque pufilli , ex quinque albicantibus peta- 

 lis conftantes* inodori: Fruftusfunt inftar parvorum 

 Ceraforum , feu inftar baccarum Bryonia nigra , ex 

 rotundo parum comprefli , ac fuperius umbilicati , 

 primo virides, dein nigerrimi & glabri , intus repleti 

 medulla molli & fuccofa , qu^ manus violaceo inficit 



groen 



gen 



bovenfle zyde glad , en febier 

 kanten wyt get ant , met par allele ri 



kortefpits 



bloempjes zyn klein , van vyf w 

 zonder reuk : De vrugten zyn \ 

 zo genoemde duivels-kerffen Bryc 



Vlier^ dog ydelder, de 

 tagtige blaatjes gemaaktj 

 Is kleine kerffen , of die 

 nia nigra , uit den ronde 

 op, eerft 



pik-zwart 3 en glad , binnenmet een week en fapp 



colore inftar baccarum Sambuci , faporis dulcefcen- Vlier-befien , van fmaak 



rft 



tis,fed in ore pruritum excitant , unde edendo inep- 

 ti funt, intus reconduntur oflicula quinque vel fex 

 duriufcula , uti in Uvis : Frudtus hi potiffimum deci- 



dunt , excepto uno alterove, qui in fumma maturitate en daar een , 



eenjeukenin de rnont, dierhalven onbequaam om te eten> 

 van binnen leggen vyf of fes barde fteentj es , gelyk in de 

 druiven. Deeze vrugten vallen meeft af . hebalven bier 



magnitudinemadtingit globulifclopeti manualis,tum- 

 aue nigrum perdunt colorem, atque interne vire- 



icunt , ac herbacei funt, externe 'ex viridi ccerule- 

 fcentes , fifli , & fcabri. 



Quamdiu hi trunci externe fint virides 



Mutqu 



overryp 



)pzwellende 



leur , worden van binnen groen , en kruitagtig , van bui- 



geborjten enfeburft 



? 



interne 



repleti funt medulla ampla & aquofa, qui vero in 

 ill vis crefcunt, truncos gerunt craflbs & altos, fere 

 inftar Pinangae, cortice obdu&os obfeure cinereo, 

 atque hinc inde fpinulas quasdam gerentes , quae in 

 ordines locancur, lignum internum eo tempore eft 

 durifllmum (Sc* folidum, croceum, feu mellini colo- 

 ris, longis ex fibris conftans aclentum, corde reple- 

 tum quoque fed minore ,quod difficulter per medium 

 caeditur, fed per lon^itudinem facile finditur : fique 

 transverfaliter fecetur vel cscdatur, multas exhibet 



inftar radiorum circa centrum extenfas , fo- 



ft 



% 



groot wateragtig bert , maar t 

 geen in de boffeben waft , gewint een dikke en boge ft am y 

 febier als een Pinang -boom, met een donkere graauws 

 • febors , bier en daar nog eenige doorntjes beboudende , dip 

 in ryen ftaan , V binnenfte bout is alsdan beel baft en 

 ma Jj le f) doir-geel of bonig-verwig , langdradig en taa 

 nog al met een klein wateragtig bert , moejelyk om dwers 

 te kappen 3 maar ligt in de lengte fplytende : als men bet 



venas 



of kapt ^ 

 ftralen rontom bet Centrum te zamen ftotende 



lisque forraam reprsefentantes. 



Folio- 



gedaant 



Zap 



» 



