" 





m 















VI. 



UllHoofdjl. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 





1C7 





Alia infuper Flaming h\\d.r\imfpecies in Rumphii 



au&uario Cap. 41, invenitur defcripta> 

 ipfi peregrina difta, fequentem 



in modum. 



Elegans Flammcefilvarum fpecies circa annum 1675 

 in Amboinam fuic delata fub nomine floris Japanen- 

 fis mirabilis , pro quo & per decern annos iitum ha-* 



bui , tandem vero a diverfis Europasis , qui diu in 3 



ifta regione verfati fuere, intellexi, banc arborem die in h 



d 



filvarum in Rumpbius vermeerdering Cap 



by hem de vreemdc genaame 



1. 



volgende wyze 



efchreven. 



ce 



Eenfi 



bet jaar 

 panic be I 



j 



febeide Europ 





region 

 fneciei 



Japana, fed in Java aliisque Malayenfib 



I, unde 6c hanc tanquam peregrinam 

 filvarum defcribam. 

 A Frutcx hie humilior eft illo Amboinenfi, ejusque 

 umbellse mill to magis regulares funt quam in Amboi- 

 nenfi , multoque copioliores gerit ramos ac folia 



ndt geweefi waren > verjl 

 ?ze boom niet in Japan, maar ivel op Java 

 Maleitfcbe landen gezienhadden. Wesbak 



befc 





evoot 



Dejlruik is lager dan de Amboinfcbe y zyn dotlen ftaan 



veel gefebikter ah aan de Amboinfcbe , dog ryker van tak- 



... y ken en bladeren, evenwel de bladeren zyn farter, de baU 



quae tamen breviora funt, uti & florum tubi, qui in- zen der bloemen zyn 00k korter y en de^bloem van binnen 



terne ex aurantio colore rubent, atque ex quatuor oranje-root > nil vier blaatjes gemaakt, mede farter dan 



petalis conftant, brevioribu* quam in Amboinenfi, 

 externe lsete rubentibus , quales & florum tubi funt, 

 in quibus quatuor (lamina locantur antheras geren* 

 tia, in quorum medio ftilus erigitur iimplex* Flores 



Amboinfcbe 

 half en > in 't pypje ftaan vier draaijes met hoppen. De 



ft 



ft 



terni ac raro bini fimul excrefcunt uno ex peduncu- de Amboinfcbe. De vrugten famen zelden voort, te TO- 



rfcbillende 



lo , qui in umbella frequentiores funt quam in Am- 

 boinenfi. Frudlus raro progerminant , ac bini tan- 

 tum tresve una in umbella, forma haud multum di- 

 verfi a vulgari Flamma filvarum , ex rotundo plani, 

 acfi bini fibi eflenc adunati, diu ex viridi pallentes, 

 dein fufci , ac demum fumei , intus bina officula dura 

 libi adcumbunt , deciduaque novas emittunt plantulas. <we plant jes voort. 



)f drie aan de gebeele dolle , van fat ft 



gevoegt war en 

 ten laatften rot 



"/ 



O * 



ftaande 



groen y d< 

 \en met fa 

 afgevalle 



Hujus plants nullus hue usque innotuit ufus, nifl. 

 quod colatur hortorum ornamento. 



Tabula Quadragefima Septima 



Ramum exhibet Flammcefilvarum peregrines. 



■ 



Daar van is tot nog toe geen ander gebruikbekent > als 

 aat men ze tot cieraat in de boven plant. 



De Seven en Veertigfle Plaat 



Vertoont een tak van de vreemde Ham dtr boffeben. 



CAPUT QUINQUAGESIMUM TERTIUM 



Petajites Amhoincnfis. Bonga puan. 



H 



frutex t 



m Petafi 



men , altior autem viro excrefcit b truncum 



gerens incurvum, ramosque paucos, qui lignum ha- een man 



hill. HOOFDSTUK. 



De Ambomfche Vefiwortel 



Eeze beefier beeft groote gelykenis met de Europ 

 J'cbe Pctafites of Vokkebladeren , daarom <wy h 

 If fie naam laten voeren % 'tfebiet op boger a 



krommc Jl 



— — — ^F ^F J ^^ ^^ ^^ ^r 



bent fragile medulla aquofa repletum 5 fuperiores aan een bros bout , en wateragtigmerg^ de bovenlle tak* 

 vero rami quadragoni funt & herbacei, quibus folia ken zyn vierkantig, en kruitagtig , daar aan ftaan de 

 infident bina ternave fimul locata accruciata, longis bladeren twee en drie tegen malkander, en in 't kruis, op 



* " .-.-.•-<••- i-.-i • langegegeute en daar by gefireeptemedekruitagtigefielen. 



De bladeren zyn zeer groot , die van Petantes gelyk % 



fimul (Iriatis in pet 



Petafitidis 



rotundo nempe cordiformia, auriculisrotundis, quae 

 ad aliquam partem fibi incumbunt, plerumque vero 



bertft 



Jlukvoeegs over malkanderfi 



dog egter met 



funt duodecim ac quatuordecim pollices longa , ac gemeen twaalf a veertien duirhen lang, en oqk 



lata, in junioribus autem fruticibus faspe odlodecim 

 pollices lata funt, &ad oras profunde dentata, mul- 



ionge (Iruiken 



tis coftis ac venis diftin&a, unde & rugofa funt, il- afgedeelt, nraar door zy rimpelig febynen , Jlotende 



larum 



2 auam 

 inftar t 



yf grootjle ribben by de Jleel Vzamen ; aan de bovenjle 

 zyde boog-groen , ruig , met t bairtjes bezet , als de groote 



inferne quafi farina confperfa funt , fique abrumpan- 

 tur, ftatim.flaccefcunt, odoris fortiflimi &ingrati, 

 qui penetrantior eft illo Ricini ac Sambuci. 



In ramorum fummo corymbus excrefcit longus, 

 fpicatusque, fpithamam & ultra longus, ac palmam 

 crafTus , fquamis ac 'floribus denfe flipatus , ita ut 



met meel bejtrooit waren , terjlont verjlenzende 

 ze afbreekt , zeer Jterk en onlieflyk van reuk 

 Ricinus en Vlier overtreffende. 



f 



opperft 



febubben 



[pan lang of meer, en wel een bant 



merum referat florem, eft enim compofitus ex plu- bloemgelykt , -want by is gemaakt van veele gebaarde 



rimis barbatis foliolis feu fquamulis , diverfam for- 

 mam habentibus, ac fanguineis , quas inftar fquama- 



yffnibbelen, die verfebeide fi, 



febubben boven malkander fiaan 



rum fibi incumbunt, inter has flores excrefcunt Ion- feben deeze komen de bloemen op lange balft 



gis pedunculis infidentes , qui fefe in quinque ape- 

 riunt petala, non in orbem pofita, fed ab una parte 

 dehifcentia feu aperta , acfi defectum paterentur , 

 primo incarnata, dein fanguinea, prope apices pa- 

 rum concava ac furfum elevata , in ipforum centro 

 quinque eriguntur longa ac rubra ftamina, uti in 

 Crifta pavonis : Hi flores non omnes fimul , fed fuc- 

 ceflive ac fenfim pereunt, ita tamen, ut hie corynv 

 bus femper floridus fit, atque erigatur inftar penicilli 

 craflioris, quo bombardas depurantur, qui in hortis 

 elegantem praebet confpeftum, tandem marcefcit ac 

 nigrefcit , quum inter fquamas fruttus latitant , qui 



penende in vyf blaatjes , die zodanig Jlaa 



Jluiten , maar aan de eene zyde open 





IV. 



per 



cos 



of ze daar defect waren , eerjl 

 root, by defpitfen een vueinig m, 

 in de midden ziet men vyf lange c\ 

 ken, gelyk aan de Crifta pavonis. Deeze bloemen hrnin 

 niet ftffens , maar na malkander voort , en vergaan ook 

 weder , zo nogtans dat de vorige trots altyt in zyn veezen 

 blyft , over eind ftaande als een tvijjer , ivaar mede de 

 Bosfcbieters 't kanon uitvegen , en in de tuinen een fraai 

 aanzien geven ; eindtlyk begint byte dorr en, of zwart- 

 agtfg te werden , en daH tujfcbcn de febubben febuiten 

 vrugten , 7 welk zyn vierkante platte befien , met vier 



O 2 vorens, 







ft 













