" > 









no 



IIERBARII AMROINENSTS LihrVL CaputUV, 





CAPUT QUINQUAGESIMUM QUINTUM, 





Caryophyllafier litoreus. Tsjencke laut. 





LV. H O O F D S T U K. 



De wilde Strant-Nagelboom. 



• * 





*». 



r 















Pfi 



Caryoph} 



Aryophyllafter beeft de naam, om dat by een na* 

 bootjcr is van een Nagelboompje , gelyk <wy boxen 

 in t vyfde boek nog een Caryopbyllafter bejchreven 





hie vero frutex quoad folia melius convenit cum bebben; deeze Jiriiik beef t aaiigaande de bladeren beter ge 

 illn . plpannrinrpm enim mnrrisnne comntam format fakenis daar mede. want by waft cierfaker enweleefchik 







illo , elegantiorem enim raagisque comptam format lykenis daar mede, 'want by waft cierlyker en welgefcbikt 



frondem, trunco adfurgens limplici credo & tenui, op, met een enkelde dunne flam, en regteiakken, zo dat 



qui multos emktit ramos ere&os, ita ut e longinquo men bet van verre voor een Nagelboomken zoude aanzien, 



Caryophyllum quis pucaret efle, altitadinem habens tot de boogte van agt oftien voeten , de bladeren gelyken 



ot\o decemque pedum , ejusque folia cum illis Ca- de Nageliladeren mede v&l, dog zyn voor ronder , dun- 



ryophylli quodammodo conveniunt , funt autem fu- der, en bleeker - groen , vier enjes duimen lang, febaars 



perius rotundiora , tenuiora , magisque pallide vi- 

 rentia, quatuor ac fex pollices longa, vix unum la- 



een breet , agter allenkskens toejmallende tot tegen de tak 

 aan, met veele par allele ribben, gelyk de N agelblader en y 



ta, inferius fenfim anguitata usque ad ipfos ramos, dogzo digt met doorregen; bier in verjcbillen zeook, dat 

 mukis paralelis coftis pertexta inftar foliorum Ca- ze niet tegen malkander en jlaan , gelyk de Nagelblade- 



ryophylli, fed non adeo denfis , hac in re porro 

 etiam differunt, quod fibi non lint obpofita inltar il- 

 lorum, fed fimplicia & inregularia circa ramos, nee 

 faporem habent ferventem vel aromaticum. 



ren, maar enkelde, zonder order rontom de takken, ook 

 bebben ze geen beten offpeceryagtigefmaak. 



In ramulorum fummo longus progerminat ac tenuis Aan 't uiterfle der ryskens komt *er een dun lang fieeltje 



petiolus, e quo muki fru&us dependent burfulas feu 

 fcrotum referentes, plar\i, orisque conftantes tenui- 



voort, daar aan bangen veele vrugten , ah beursjes of 

 klootzakjes , plat , met dunne kanten als vellekens , bleek- 



bus, inflar pellicularum, pallrde virentes, feu gilvi, groen of vaal, inde midden bebben ze twee belle buikjes, 



in mPrlin hi nil orprimf POnrnvn fnhnrPllla in nmhllC on* Annr- a*% taupe vavy/rrto h(\<rlv Ano imot Aitnnvio nAovttoc nnvt 





in medio bina gerunt concava tubcrcula , in quibus 

 bina locantur officula nigra, quae tenuibus venulis in- 



lep 



en' daar in twee zwarte korh , die met dunne adertjes aan 

 V middenfebot bangen , *t welke de beurs in de midden 

 deek: de ingejlotene lugt fpant de buiken, dat ze gevult 



bifida e(t, aerquc conclufus tubercula ifta replet, Jlaan, en als men daar op klopt , zo berjlen ze met een 

 unde extenduntur, fique contunduntur, yi acfonitu kraak, gelyk de vrugten van de Halicacabus; voor aan 



Halicacabi, fup 



jlaat gemeenlyk een blaasje van een byzondere gedaante , 



que vefieula locatur peculiaris forms , ex tribus ahs >t welk nit drie zyden of vlerken bejtaat, bykans als de 

 i m cl _.rx. /•„_ --rL_. r..rL n „• ?_ wugten van Bori , daar in vint men drie of zelden vier 



zwarte korls ; bet bout aan de flam en takken is flyf en 

 bart. 



. Naam. In "t Latyn Caryophyllafier litoreus, in't 

 Maleits Tsjenke laut, in y t Duits Strand-Nagelboom, 

 van de gedaante der bladeren als boven, in 9 t Ternataans 

 Djolomadjico , als of men zeide de jlruik der zeilders, 

 om de volgende reden , op Amboin Utta hatoe ,Jleenboomp- 

 jes , of om dat bet op Jleenagtige plaatfen waft , of om dat 

 pet een bard bout beeft , op 'i Baleits Ringan ringan. 

 Plaats. Ret waft op vlakke flranden , meeft in flilte 



feu lateribus conftru6la,.fereinftarfruftuum Bon, in 

 quatria & aliquando quatuor nigra officula recondun- 

 tur. Trunciac rarnorum lignum efl foIidum&: durum. 

 Nomen. Latine Caryopbyllajler litoreus , Malaice 

 Tsjenke laut, Belgice Strand- Nagelboom , a foliorum 

 forma, uti fupra dictum eit: Ternatice Djolomadjico, 

 quafi dicas frutex navalium, ob fubfequentem ratio- 

 nem , Amboinice Utta batoe feu arbor litorea, feu 



3uia in faxofis crefcit locis, feu quum lignum gerat 

 urum , Baleyice Ringan ringan. 

 Locus. In planis crefcit litoribus plerumque in 





tranquillis iinibus , ubi ilatio eft fatis fida , ica ut apud bogten , daar een goede rbeede is , zo dat bet by de Term' 



tenf< 



tanen altyd voor een teken van een fiille boek gebouden 



tur, oportct autem, ut folumibinon fit csnofum, fed werd; bet moet ester aldaar niet moerauig , maar <wat 



ex cralliori conflet arena, ac faxofa ; in Amboinae 

 finu obcurrit prope fluvium Waynitoe, in Hitceain 

 Wavvanis finu, ac fie porro per to turn Moluccanum 

 traftum. 



%rof zandig en fieenig zyn^ men vint bet in Amboins in- 

 Ibam byde rivicr Waynitoe, op Hitoe,in Wawanis bogt y 



en zo voorts door de gebeele Moluccos. 



Ufus. Licet arbufcula fit eleg; 

 m exoetitur • ac tantummodo h 





men expetitur 



pr 



Gebruik. Hoewel bet een cierlyk boompj 





quilli linus : Incoise pueros ipfius flagellis feriunt , 

 ut ex lpforum opinione cito currerent, pueri fefede- 

 leftantur fruftus contra frontem allidere , quum vi 

 dehifcant & fonitum edant. 



aanwyfi : De Inlanders fi 



fiille 



De 



lie 



Oepas purru feu Colica flatulenta 



Tsjenke laut quoque fpecies eft Corallii albi, quod is mede een zoort van witte Ccraalfteen 

 forma Carvophyllorum baccarum aliis coralliis fub - - - - 



aqua increfcic % infra iibro duodecimo defcriota. 



op dat ze baafi zoude leer en gaan , na baar geloof* 

 ns bebben baar vermaakmet deezevrugtentegens 

 ft te flaan , om dat ze met een kragt opberfien. 

 Het bout fyn gewr even , met water ingenomen, belpt 



in bet Oepas purru, of bet winder ig Colyk. Tsjenke 



gedaante 

 >ee was- 



Nagelbefien op andere Coraalji 

 Jen , van ons befebreven in 9 t twaalfd 





Tabula Quinquagcjii 



r- 



** * 



D* Vyfiigfte Plaat 



*-•"-_-• 



officulis b b feparatis. 



ifi 



Vertoont een 



zelfs vrugt a, en de zaden b b. 



Nagelboom 



des 



i 





r • 





o 



T 



O 



N M 



N 



\ 



Hie frutex , ni idem , convenire faltcm videtur cum illo, qui Deeze (trutk , zo 't niet dezelve is , fchynt overeen te ko- 

 .? r rl"r%!!i CC ll' ?! *t ^ojp^sro^oblongo^ vocatur . men met die geene, diede kleverige Carpinus, met hec 



langwerpige heele bladt van de Wilgeboom , genaamt 

 wert in de Tbef. Zeyl. pag. 55, en de ftruik gelyk aan de 

 Carpinus ofte de OJlrya met final en ongezaagt bladt , uit 

 Zeylon in de Par. Bat. Pr. pag. %6o. het overige ziet in 



gufto folio non ferrato Zeylanica Par. Bat. Pr. pag. 360. 

 re liqna porro vide in Tbef. Zcyl. he. cit. 





Tbef. 



. 





> 



t 





► » 









I - ' 





CAPUT 







♦ 





r> 









