VLBceL LVll.HoofJJZ. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



inft'ar ciudarum Scorpionum, primo ex viridi fiave- 

 fcentes * dein terrei color if? , diviiiones autcm hx 

 feu ifthmi nunc angufti nunc lati fust inftar fcgrncn- 

 torum quorundam minorum, in quovis autem planum 

 reconditur oflicbTdm gilvurn ac fpiendens inftar mi- 

 noris Lends* ejusdem quoque faporis. 



Secunuo. Daun boaya parvifolia priori maxime fi- 

 rnilis eft, hujus vero folia funt breviora & rotundib- 



bina 



pforum 

 viridis ac glaucus magis intenfus eft , atque coftae 



"3 



fnallc ha[fc 



/' 



party kisine- febyfi 

 tederfebyfje legt e en plat bcontje cfzaat-korl, 

 ihmmend als een kleine Linfe , ook van dezel<Jle 



ra , quorum longiffimum quatuor pollices , ac 

 alia vix tres icnga ac binos lata funt: Color ipf 



2. Ilet kleinbladige Daun boaya is de vorige meefl g?- 



lyk , dog de bladeren van deeze zyn korter en ronder , tot 

 Imgfte vier duimen , en de under e J'cbaars drie long , en 

 twee breet , de gras - groene conleur van boven, en de 

 blaauvce van onderen zyn boger in groat , en de ribbert 



funt magis parallels , tenera hujus folia funt pallide lopen meer parallel , dejonge bladeren zyn list- bruin en- 



fufca & hepatica, mollia quoque & fplendentia, fa- 

 poris magis grati quam in priore. 

 Flores fructusque funt uti in pracedente, horum 



\ 



leververwig , ook zagt en glimmende , aangenamer van 

 Jmaak dan de vorige. 



r . r - . r r . n Bloeifel en vrugten zyn als aan 1 voorgaande, doe: de 



'ero lemma lunt magis fufca : Lignum vecuftorum zaden vallen <wat bruinder: 't bout aan denude (iammen* 



truncorum haud pede craffiorum album eft, folidum, 

 ac fatis durum, non tamen durabile, aliquando circa 

 cor nigricans, feu talibus maculis diftin&um ac va- 



riegatum. 





die niet boven een been dik werden , is wit , digt , en re- 

 delyk bart, dog niet durabel , zomtyts omtrent y t hert 

 zwartagtig of met diergelyke plekken gefprenkelt , onder 

 bet witte boat. 



Ambac foecies a Cicadis aliisque infettis quam ma- - Beide zoorten werden van fprinkbanen en andere onge- 



Lm« -Montn, nmln Rr .™ 5«^^« ~>~~+ ftj*. rffme ^ f ^^^ TOaar rfoor „ We i n ig e g e bele bladi~ 



ren vint 3 en de gebele Jlruik Jlaat dikwils half Moot van 

 bladeren , en van de reft de meefte nog verzengt of ver* 



xime infeftantur, undc & raro integra gerunt folia, 

 totusquc frutex fepe femi nudus eft ac foliis orba- 

 tus, atque plurima fepe folia eciam funt emarcida, 

 quod per acrem aerem maximum cauffatur y quem 

 has arbufculae pras aliis ferunt, quum humiles-funt 

 & in litorecrefcentes: Pierumque per totum annum 

 fuos proferunt flores ac fruftus , verum autem flo- 

 rendi *empus eft menfis Odobris. 

 Nomen. Latino Folium Crocodili 9 juxta Malayenfe 



dort, y t welk de feberpe zeelugt doet > die deeze boompjt 



en opftrant 



met bloemen 



)rugten beladen, dog de 'regie bloeiiyt komt in Ofto- 



voor andere moeten uitftaan , als zynde laag 

 ivajfende. Men ziet ze meejl 't gebele jaar 



en v 

 ber. 



Naam. In 9 4 Latyn Folium Crocodili , rta Y Ma- 



Vaun boaya , ob rationem mox fubfequentem , Ter- kits Daun boaya, om reden als volgt. Op Ternaten 

 natice Hatcgm, ac modo Gou, Amboinice Utta tohu Hategou , en Jlegts Gou , op Amboin Utta tohu en 



& Salua i in Luhua Sulabe. 

 Locus. In Amboina notus eft hie frutex , uti & in 



Salua, op Lubu Sulab£. 





Plaats. Het is bekent in Amboina , en alle de Moluxe 



omnibus Moluccas infulis, cftque fidus riparum fo- Eilanden^ en een onaffcbeidelyke gezel van alle water- 



cius, tarn ad maris litus, quam ad fluminum ripas, 



hint en , y t zy langs de fir and en van de zee , 7 zy langf 



in planis vero campis non obcurrit nili ad diftantiam de oevers van de rivieren , dog in vlakke velden en niet 

 bombardae i&us ad mare fids, multura quoque ob- boven een kanonfeboot van de zee gelegen ; inzonderbeid 

 vius eft ad paludes , pnefWtim-ubi- foium eft durum vint men het veel omtrent poelen en moeraffen , daar een 

 ac faxofum, ubi & Crocodilus, Malayenfibus Boaya barde en fteenige grond is, alwaar den Cayman, by de 

 didus , multum nidulatur, atque fub ejus umbra Maleyers Boaya genaamt, gaarn buis Loud , en onder 

 multum latitat , unde & nomen fuum obtinuit hie die lomrneragtige Jlruiken gemeenlyk febuilt , «M*r van 



't zynen naam beeft. 

 Gebruik. De jonge bladeren van de tweede zoort zyn 



frutex. 





Ufus. Secundae fpeciei tenera folia vulgatifllmum 





1 



funt olus feu Ulang ulang , qua cum pifcibus, Cana- bet gemeenfte Ulang ulang, die men met viffeben, Ca- 

 rlo, & Bocaflan cruda eduncur, Ternatenfibus ufi- nary, en Bocaffan raauw eet, by de Ternatanen zeer ge- 

 tatiffima, unde & quidam per jocum Ternatenfium bruikelyk, daarom bet ook zommige fpotsgewys TernaaU 

 Brafficam vocant , atque pauperes ipfis quafi pauper- fchekool noemen , en flegte luidenbunnearmoedeverwyten 9 

 tatem inputantes dicunt, flumina ipfis nullam prie- nmllende quanswys over ben klagen, datde rivieren ge en 

 bere umbram, quum quotidie hxc decerpant & edanc febaduwe konnen bouden voor ben luiden , om dat zyda- 

 folia , eft tamen haud ingfatus ac falubris cibus , geiyks niet veel anders bebben te eten dan deeze bladeren. 

 quum in lilvis prandia capiant % modice enim ipfo- 't Is egter geen ongezonde of onaangename kofl , als men 

 rum adftriftione abdomen corroborant , nimium vero bofeb - maaltyden boud , nmnt door zyn matige adjlriftie 

 comefta illud conftipant. . . maakt bet den buik vaft , dog te veel genuttigt , drukt <wat. 

 Amboinenfium muliercula; inter fefe ludibria exer- > De Atnboinfcbe vrouwen foppen malkanderen ook, als 

 cent, quum alias videant haec folia magna ingerere • zy een ander deeze bladeren veel zien eten, zeggende dat 

 copia, dicentes hoc ab iis peragi, ut ficcx & coar- ze zulks doen om droog en naauw te iverden, en gevolg- 

 datcfeu ftri&as eflent, ac proinde viris fint magis lyk aangenamer by de manluiden; anderzints voerd bet 



gratas; admifcenturporro aliis foliis, Halecinempe, 

 ex quibus potus medicinales prsparantur, qui puer- 

 peris poft partum propinantur ad corpora jpforum 

 ficcanda & coardanda : Tematenlium Gou Malayen- 

 fibus Songo denotat, atque in Grammatica Simbolica 

 fisnificat verum ac conftantem amorem illorum , qui 



ook gemengt met bladeren van Haleky , onder de medici- 

 nale dranken , die men de kraamvrouwen na y t bar en in- 

 geeft 5 om bet ligbaam te drogen , en wederom te fluiten. 

 Het Ternaatfe Gou biet in bet Maleits Songo , dat is 

 waaragtig, en beduit in de Gramatica Simbolica, eten 

 opregte jlantvaflige liefde by die geene, die bet zend, om 

 hoc mittit , quum haec arbufcula non facile pereat, dat dit boompje niet Itgt uitgaat^ boe grooter bitteofon- 

 quam magnus etiam fit asftus, vel in mare oborian- weer ter zee ook zyn mag: de oude bladeren of zo dra 27 



tur nimbi: Vetufta folia, feu quam primum fubtus van onderen blaauw-groen bezinnen te werden, zyn on- 



lint glauca/efui inepca funt, cum enim nimis ficca bequaam om te eten, want als dan zyn ze te droog , en 



funt, atque in ore confringuntur nimis cito 







Tabula Ouinquagejima Secunda 



Ramum cxhibet fruticis , qui Folium Crocodili Rumphio vo 



dyft 



bryzelen in de mond. 



De Twee en Vyftigfie Float 



Vertoont een tzk van eenftruik, welkc Crocodils-bladt by 

 Rumfhius genaamt were, en is ccn ware zoort van de 



* 





o 





o 





N M 



K 



N 



/ 



Hsc eft ilia pfonra , qi» in Tbtf. Zeyl pap. 115. vocatnr 

 Hcdyfarum trifoliatum arboreftens , floribus ex alis fo- 

 liorum, filiquis lopiofis RJabris, quod Tab. 51. exhibe- 

 tun&e.lTrifoIiumZeylanicum.arborefcens, filiquiscom- 



preflis arciculatis , fioribus albis, Muf. Zeyl. pag. 21. & 



Ikdyftrum Zcytanicum trifuliuiu arborefeens , fioribus 



a I bis Herb. Hart. 



dezelve plant, welke in de Tbef 

 genaatnt wert het boomagtig drie 

 : hloemcn uit de hoeken der bla< 



gladde zaad-houwen, het welk op Tab. sr.verbeek wert, 

 en het boomagtig Ceyionfche driebladig Hedyfarum met 

 witte bloemen, in hec Htrbar. van Hartog&c 





Tom. IV. 



P 



CAPUT 



