

\ 



u6 





*• 



HERBARII AMBOINENSIS LiBerVL CaputUX. 



feminas 



Mannen en vrotuwen dragen ze in die land-en zo wel 



nee eluuntur, 



quae 



quam per noftem , quae minim exhibent fonitum > by dag als by nagt, 'twelk een aardig rammtlen veroor. 

 M - % • .«..••- #• : zaakt > zonder dezelve uit te ivajfen , y t welk zy niet wel 



ver dragen konnen ; men kan ze wel in water leggen , zagU 

 jes wryven , en uitjpoelen zonder vringen , en dan weder 

 drogen , maar de landaart wil zo veel moeite daar mede 

 niet doen , als xynde genoegzaam voorzien met jloffen tot 



deminponi poffunt, leviter fricari, & elui line con* 



torfione , ac demum exficcari , fed incols tantum 



inpendere ipfis laborem nolunt, quum fufficiens co- 



pia ipfis ad manus fie nova componendi veftimenta, 



atque hoc opus muiierculis ita commendatum eft, uc nieuwe kleetjes, en is dit werk de vrouwen zo aanbevo- 



viri illud non curent, atque pauci illorum invenian- , len, dat zig de mannen febier daar mede niet bemoeyen 



tur, qui ipforum pneparationem norunt, licet &viri willen, en men weinige mannen onder bunluiden vint, 



gamenta bradteorum fuorum feu Tj'cbedackos 



itidem forment libro. 

 In Tambucco plurima alba funt, in Bongaya vero 



die weten boe zy toebereit werden , boewel de mannen bunne . 

 broekbanden of Tfchedackos ook daar van maken. 

 Op Tambucco laat men ze meefi wit , maar op Bangay, 



Baianta, Totironga , & Goroutala variis tinguntur Balante, Totironga 9 en Goroutale werden ze met verjehei- 

 coloribus ex rubro, luteo , & nigro variegata, vel de verwen van root, geel, en zwart gefchildert , of ook 

 etiam fimpliciter tantum rubra, qualia mulieres pie- wel enkelt rootgeverft y gelykde vrouwt jes meefi dragen. 



Viri caeterum Bangaytanae alba ifta Anderzints de mannen van Bangaytanen, verwen dewitte 



kleetjes , die zy voor ben zelfs dragen willen , met de large 



rumque gerunt. _ 



veftimenta, quae in fuos geftare volunt ufus, cum 



Mangi 



quorum cor- vrugtenvan Mangi-mangi, welkers feborjfezy in water 



tices in aqua contundunt, ac pluma feu penna galli- (lampen, en met een hoenderveer de kleetjes daar mede 

 nacea leviter ilia inliniunt, unde ruffa feu fumei co- zagtjes overftryken, waar door zeros ofrook*geel> endu- 

 Ions funt « ac durabilia: Tinctura rubra ex terra qua- rabel werden. De roode verwe maken ze uit zeker roode 



dam rubra extrahitur , quse in Bangaya reperitur , aarde, die op Bangay valt, de geeleuit Curcuma, beide 



lutea ex Curcuma, quse utrasque mifcentur cum radi- gemengt met de wortelen van Bancudu, de zwarte uit 



cibus Bancudi : nigra extrahitur ex fuligine Dammars. roet van Dammar gemaakt. 



VeftitBenta venalia quadrata & oblonga compli- r Die men te hop voert , werden vierkant of lankwerpig 



cantur infhr fericeorum linteaminum , incolae ilia gevouwen , gelykzyde fiofjes. De Inlanders dragen ze 



aimnt geftare ternporibus calidis, pnefertim per no- zeer gaarn by bete tyden, inzonderheid V nagts, dewyl 



1 •-- ^ -~ > r £ oe i m i t d aar j n tefiapen. 



Zo zyn deeze Budjas ook zeer bequaam in plaats van 



item, dum refrigerium prasbeant dormientibus. 



Haec quoque Budjas apta funt ad papyros inpafto- 



rios, quorum loco etiam adhibentur, quod alioquin pakpapfer te gebruikeh, gelyk menanders met Deluwan, 



fit per Deluwan , h. e. papyrum craffiorem, in quo dat is grof boompapier doet, om allerbande zaden daar in 



varia etiam involvuntur ac confervantur femina, quae te winden , welke beter daar in bewaart werden dan in 



in hifce meliora adfervantur quam in papyro noftro ons papier > ook zig beter vouwen en buigen laat. 



vulc;ari , quaeque melius etiam complicari poffunt. 

 Vaccae hujus folia amantdepafcere. 





Tabula Ouinquagefima Tert'ta 



Ramum exhibet Fruticis lintearii feu Papyracei. 



• 



De Koebeeften widen de bladeren gaarn af. 



De Drie en Vyfttgfte That 



Vertoont een tak van de Linte ofte Papierjlruik. 









LIX/H OOFDSTUK 



V V P 



CAPUT QUINQUAGESIMUM NONUM. 



Bugloffum litoreum* Moral. 



- 





< 



- t 



De Strand OJfetong. 



t 



■«» ♦■ 





c frutex nullo modo convenit cum Herba 

 liugloffo ditta , fed ipfi tantummodo hoc inpo- 

 Jui nomen ob foliorum fimilitudinem cum lin 





beefier be eft geen gemeenfebap met bet kruid 

 BuglolTum, maar ik beb bem alleenlyk die naam 



gua bo vina : Hie itaque frutex truncum gerit brevem, een Ofjetong. De flruik beeft een korte krommejl 



incurvum, vulgo pedem craffum , in multos divifum 

 incurvos, ftexiles, & ample extenfos ramos,qui cor- 

 tice obducuntur glabro , molli, &fragili, infummo 

 autem hi funt virides & herbacei. 

 • Hifce folia infident inordinata • tonga , inferius 



me 



wyt uitgebreide takken, bekleet met een effene, weeke 

 en broffe febors , dog aan 't opperfle zyn ze groen e\ 



kruidagtig. 



ft 





anguftata, fupcrius lata, &fubrotunda, formam ha- fmal , voor breed, en rond toelopende , gefatfoeneert 



bentia linguas bovinse feu rcmi, decern ac duodecim 

 pollices longa, tres cum dimidio lata, ex viridi fla- 

 vefcentia , fl iccida , glabra , ac parum deorfum inflexa, 

 per 



tfetong , of bet blad van een riem t tien en twaalf 



en een half breed , geel- groen , flap 

 "waarts gevouwen , met een grote 

 zenuwe , maar weinigejcbuinji 



i 



paucas extenJitur obliquas codas , inferne parum onderjie zyde even ziet uitbuilen 



J>rotuberantes , ac prope oras in finus defmunt , ac 

 efe claudunt : Copiofa ramis infident , adeoque glabra 

 funt, ut fonitum edant, fi libi invicem adfricentur. 



Ex foliorum alis brevibus in petiolis, bini , tres, 

 ac quatuor albi excrefcunt flores , longis ex tubis 

 cooftantes inftar Jasmini, qui fefe in quinque ape- 

 riunt pecala , ad oras quinque albis ftaminibus orna- 

 ta, atque introrfum parum lanuginofa, in femi cir- 

 culo locantur indar. fioris Petalitidis , inque fiflura 

 aperta incurvum erigitur corniculum introrfum fle- 

 xum, quod ex calice prodit, in quo flos contentus 

 erat , ina^ue fru&um excrefcit Baccae Oxyacanthse 

 fimilem , in medio parum fulcatum , acfi bini fruft'us 

 fibj eflent adpofiti, clique non ruber fed albus ac 

 fupra umbilicatus, ubi & quinque fquamula: adparent 

 circumpofitje. Sub externa molli & fuccofa carne 

 aliud durum reconditur ofiiculum, atque in hoc gra- 

 nulum feu nucleus inftar Ceraforum , in medio fiflus, 

 &. in durum definens aoicem. 



Jluiten. Zy ft 



iat ze ruifeben , als men ze tegen malkander wryft 



■ 



Uit den feboot der bladeren komen op korte ftelen , twee. 



bloemen voort , met lange balfen , 



drie , 



als Jasmynen , die baar openen in vyf blaatfe 

 kantm met vyf nvitte draatjes gezoomt, en na binnen toe 

 nmt wolagtig : zy Jlaan in een halve cirkel , gelyk de 

 bloem van Petafites, en aan de opene zydeftaat een krom 

 boorntje , inwaarts gebogen uit de kelk , daar de bloem in 

 Jlont , wort de vrugt , de befien van de bagedoorn gelyk , 

 in 't midden wat geklooft, air of'er twee tegens malkan- 

 der en ftonden, niet root, maar wit, met een naveltje bo- 

 ven op, mom 't zelve vyf febubbetjes. Onder 't batten- 

 fte week en zappig vleefcb hit een andere barde korl , en 

 daar in een bard fieentje gelyk de kerfe-fteentj.es, mede 



in ' t midden geklooft , en met een hard fpitsje. 



i 





i 





la 



In 





^ 



) 





